Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Ομοφυλόφιλος έρωτας σε μοναστήρι του 1650

Του ΒΑΓΓΕΛΗ ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΥ

Το «Μαύρο λιβάδι» του 36χρονου και μέχρι πρόσφατα «μικρομηκά» Βαρδή Μαρινάκη, που ολοκληρώνεται αυτές τις μέρες στον Μυστρά, δείχνει ταινία που θα συζητηθεί. Εποχής, διαφορετική, με ξεχωριστή αισθητική και ένα ιδιαίτερο, ενδιαφέρον και πολύπλευρο θέμα.

Η Σοφία Γεωργοβασίλη σε ρόλο-πρόκληση: της Ανθής, που είναι στην πραγματικότητα αγόρι

Οπως εξηγεί και ο σκηνοθέτης, η ιδέα προέκυψε από την επικαιρότητα: «...μια φωτογραφία στην εφημερίδα, ακόμα την έχω. Ηταν μια μουσουλμάνα μαυροντυμένη μοναχή, περίπου 15 χρόνων, στα χέρια της κρατούσε ανοιχτό το Κοράνι και με κοίταζε στα μάτια. Μου μπήκε η ιδέα πως κάτω από αυτά τα ρούχα δεν ήταν κοπέλα, αλλά αγόρι, ένα χωριατόπαιδο που το είχαν μαζέψει από τους αγρούς και το είχαν μεταλλάξει».

Ετσι το σενάριο μάς ταξιδεύει σε ένα χριστιανικό μοναστήρι στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα του 1650. Εκεί, στην «περίκλειστη» ασφάλεια του θρησκευτικού ασύλου, μεγαλώνει η Ανθή, μια έφηβη μοναχή, υπό την επίβλεψη αυστηρής ηγουμένης.

Τη γαλήνη του μοναστηριού ταράζει ένας γενίτσαρος, που καταφτάνει βαριά τραυματισμένος. Με τη συγκατάθεση της ηγουμένης, η Ανθή τον περιθάλπει και οι δυο νέοι έρχονται κοντά.

Εν τω μεταξύ, ο Τούρκος διοικητής του γενίτσαρου τον αναζητά ως λιποτάκτη. Η ηγουμένη αποφασίζει να τον παραδώσει έναντι αμοιβής, αλλά η Ανθή τον βοηθά να δραπετεύσει και καταφεύγει μαζί του στο γειτονικό δάσος. Εκεί αποκαλύπτεται ένα τρομερό μυστικό: η Ανθή είναι αγόρι που οι δικοί του μεγάλωσαν σαν κορίτσι για να γλιτώσει στο παιδομάζωμα!

Ο Τούρκος-πολεμική μηχανή και η Ελληνίδα μοναχή-θεραπεύτρια προσπαθούν να ανακαλύψουν τι στην πραγματικότητα είναι, αφού η κοινωνική τους ταυτότητα -το φύλο, η θρησκεία ακόμα και ο ρόλος τους- έχει επιλεγεί ερήμην τους από άλλους, με βάση την κοινωνικοπολιτική ατζέντα της εποχής. Τυχαία ανακαλύπτουν ο ένας στον άλλο τη χαμένη πλευρά της προσωπικότητάς τους και μέσα σε μια κοινωνία περιορισμών ερωτεύονται για να το σκάσουν τελικά από αυτή.

Το ζήτημα της ταυτότητας ξεπηδάει από τα συγκεκριμένα ιστορικά δεδομένα -θυμίζει «Το παιχνίδι των λυγμών» του Νιλ Τζόρνταν. Ποια είναι η ισχυρότερη από όλες τις πλευρές αυτής της ιδέας; Το φύλο, ο ρόλος, η εθνική καταγωγή, η θρησκεία;

Χρήστος Πασσαλής, ο γενίτσαρος που καταφεύγει τραυματισμένος σε μοναστήρι

Οπως μας εξηγεί ο σκηνοθέτης, «το φύλο ήταν η αφορμή. Η βασική ιδέα της ταινίας είναι πως μακριά από το καλούπι με το οποίο μεγαλώνεις βρίσκεις τον εαυτό σου. Δύο άνθρωποι ερωτεύονται κατά λάθος, βρίσκουν την ελευθερία και τον εαυτό τους όταν βγαίνουν έξω από τα κοινωνικά πλαίσια που τους διαμόρφωσαν. Η ταινία δεν ασκεί κοινωνική κριτική, θέτει περισσότερο ζήτημα ψυχολογικό, υπαρξιακό και ταυτότητας».

Δεν είναι και τρομερή πρόγνωση πως την υπόθεση θα λατρέψουν οι μουτζαχεντίν «Ελληναράδες», που θα βρουν θέμα για καβγά, αφού η ιστορία, πέρα από την ομοφυλοφιλία, αφορά ιδιαίτερα τη σχέση Ισλάμ-χριστιανισμού, που καθορίζει και την πραγματικότητα του καιρού μας.

«Το έχω σκεφτεί», απαντά ο σκηνοθέτης. «Δεν θίγουμε, όμως, κάποιο θρησκευτικό σύμβολο, αν και ποτέ δεν ξέρεις -στο Outlook απέσυραν τελικά το έργο τέχνης. Εδώ έχουμε μια λανθάνουσα ομοφυλοφιλία με φόντο ένα μοναστήρι. Τώρα όσον αφορά το ζήτημα της αλλαγής του φύλου... το στοιχείο το δανείστηκα από την περίπτωση του παππού του Βιζυηνού στο "Το μόνον της ζωής του ταξίδιον", που στα 12 του έμαθε πως δεν είναι κορίτσι αλλά αγόρι. Δεν ξέρω... μπορεί και να θιγεί κάποιος από το γεγονός πως η Εκκλησία είναι σε συνδιαλλαγή με τους Τούρκους για το κοινό καλό και πως αλλάζει το φύλο του παιδιού».

Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος της φύσης στην ταινία, μας εξηγεί ο Βαρδής Μαρινάκης. «Οι ήρωες ανακαλύπτουν ο ένας τον άλλο και τον εαυτό τους στη φύση. Στο τέλος καταλήγουν σαν τους πρωτόπλαστους όταν απεκδύονται τον κοινωνικό τους ρόλο».

Αλλη μια πρόκληση ήταν η ιστορική περίοδος που εξελίσσεται η ταινία, αφού πολλές ανάλογες ταινίες εξώκειλαν στο κιτς. Για να το αποφύγει ο σκηνοθέτης, δούλεψε το σενάριο σε συνεργασία με βυζαντινολόγους και τουρκολόγους, έκανε έρευνα για τα μοναστήρια, ενώ κάποια αυθεντικά κείμενα με μονολόγους μοναχών προέρχονται αυτούσια από το «Μητερικόν».

Πρωταγωνιστές στην ταινία είναι οι νεαροί Σοφία Γεωργοβασίλη και Χρήστος Πασσαλής, ενώ το καστ συμπληρώνεται από τους Δέσποινα Μπεμπεδέλη, Μαρία Πανουργιά, Χακάν Μπογιάβ, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Ράνια Οικονομίδου και Δέσποινα Κούρτη. Γυρίσματα έγιναν ακόμα στα Ζαγοροχώρια και στο Ναύπλιο, στο κάστρο του Παλαμηδίου, το οποίο μεταμορφώθηκε σε γυναικείο μοναστήρι του 1650. *