Ελευθεροτυπία - Γνωριμία με τη χαρακτική και τα σχέδια του

Αυτοπροσωπογραφία. Σχέδιο με μελάνι

Το Μορφωτικό Ιδρυμα της Εθνικής Τραπέζης, στην προσπάθειά του να παρουσιάσει, όσο το δυνατόν καλύτερα, την εξέλιξη της χαρακτικής τέχνης στην Ελλάδα, διοργανώνει έκθεση με έργα χαρακτικής και σχέδια του Γιώργη Δήμου. Η έκθεση, σε επιμέλεια και σχεδιασμό Διονύση Καψάλη, φιλοξενείται στο μέγαρο Εϋνάρδου (Αγίου Κωνσταντίνου 20) μέχρι και τις 7 Ιανουαρίου. Ωρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Κυριακή 10-2 μ.μ., Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή 6-8 μ.μ.

Η σχεδιαστική δεινότητα του Γιώργη Δήμου αναδεικνύεται μέσα από υδατογραφίες, σχέδια με μελάνι, ξυλογραφίες, εικονογραφίσεις εντύπων. Ποικίλη είναι και η θεματολογία του: αυτοπροσωπογραφίες, αραβικά θέματα, εκπληκτικά σχέδια με χουρμαδιές και αραπίνες, σκηνές από την αγροτική ζωή, παραστάσεις με τις γυναίκες της Αντίστασης, με αναπήρους πολέμου, μαζί με πορτρέτα προσωπικοτήτων και φίλων του. Ανάμεσά τους και το πορτρέτο του στενού του φίλου Στρατή Τσίρκα (ψευδώνυμο του Γιάννη Χατζηανδρέα), με τον οποίο συνδέθηκαν από τα μαθητικά τους θρανία.

Ιδιαιτέρως κατατοπιστικό της πορείας του χαράκτη είναι και το βιβλίο-αφιέρωμα στον χαράκτη με τίτλο «Γιώργης Γ. Δήμου. Χαρακτικά/Σχέδια. Κείμενα/ Επιστολές» (εκδ. ΜΙΕΤ), που κυκλοφορεί με την ευκαιρία της έκθεσης.

Ο Γιώργης Δήμου γεννήθηκε στο Κάιρο το 1911. Στην Αθήνα έφτασε το 1928. Γράφτηκε στην Σχολή Καλών Τεχνών και άρχισε να φοιτά στο εργαστήρι του Κ. Παρθένη. Αργότερα, το 1932, έγινε δεκτός στο νεοσύστατο εργαστήρι χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνού, μαζί με τους Γιάννη Μόραλη, Κώστα Ντάκο, Μωυσή Ραφαήλ και Αναστάσιο Αλεβίζο (Τάσσο). Το 1939 φυλακίστηκε από το καθεστώς του Μεταξά και στην Κατοχή οργανώθηκε στο ΕΑΜ. Το 1948 έφυγε για τη Ρουμανία, όπου μαζί με τη γυναίκα του στελέχωσαν τον ελληνικό εκδοτικό τομέα. Το 1965 επέστρεψε οικογενειακώς και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε στη συντήρηση τοιχογραφιών σε βυζαντινούς ναούς, υπό τη διεύθυνση του Φώτη Ζαχαρίου.

Εχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις στο Κάιρο, στην Αθήνα και στο Βουκουρέστι. Συνεργάστηκε με αιγυπτιώτικα και ελλαδικά περιοδικά, επιμελήθηκε και εικονογράφησε αρκετές εκδόσεις στην Αίγυπτο και τη Ρουμανία.

Ο Διονύσης Καψάλης στον πρόλογο του καλαίσθητου, μικρών διαστάσεων, βιβλίου αναφέρεται και στη συγγραφική ικανότητα του Γιώργη Δήμου, και ιδιαιτέρως σε ένα κείμενο (δημοσιευμένο στο περιοδικό «Διαβάζω» το 1997) του χαράκτη για τον παλαιό και αχώριστο φίλο του Στρατή Τσίρκα. Την ίδια οξυδέρκεια και εκφραστική ευστοχία μαρτυρεί και το θαυμάσιο πορτρέτο του Γιάννη Κεφαλληνού, που έγραψε κατά παραγγελία ο Γιώργης Δήμου το 1990 και περιελήφθη αυτούσιο στο βιβλίο του Ε.Χ. Κάσδαγλη. Και τα δύο αυτά κείμενα, μαζί με τρεις επιστολές του προς τον Στρατή Τσίρκα, αναδημοσιεύονται στην έκδοση του ΜΙΕΤ, δίνοντας μια «μοναδική αίσθηση της εποχής και των ανθρώπων, ένα καταστάλαγμα μνήμης, γνώσης και ευαισθησίας».

«Γιουρούσι για να πιάσουμε θρανία στις αίθουσες που μας είχαν ορίσει», γράφει για την παιδική φιλία του και τη γνωριμία του με τον Τσίρκα ο Γιώργης Δήμου στο κείμενό του «Τα παιδικά εκείνα χρόνια». «Δυο δυο τα σκαλιά. Πανδαιμόνιο. Βρίσκουμε την αίθουσά μας και πατείς με πατώ σε, χωρίς να το καταλάβω, πέφτω μπρούμυτα, σπρωγμένος πάνω στο πρώτο θρανίο της μεσαίας σειράς, φάτσα στην έδρα του καθηγητή. Κάνω στροφή και γλιστρώ στο κάθισμα. Γυρνώ το κεφάλι και βλέπω τον Γιάννη καθιστό πλάι μου».

Η εξέλιξη της ελληνικής χαρακτικής στον 20ό αιώνα είναι και το θέμα μιας μεγάλης, επίσης, έκθεσης, που εγκαινιάζεται στις 16 Δεκεμβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Βασ. Ολγας 108). Εκθεση με 141 έργα 116 καλλιτεχνών, αποτέλεσμα της συνεργασίας του ΜΙΕΤ και της Alpha Bank, η οποία έκθεση έχει ήδη παρουσιαστεί το 2003 στην Αθήνα.