Ελευθεροτυπία - Μουσική ... δωματίου

«Και ο "Φάρος" και το "Εικόνα χειροποίητη" γεννήθηκαν εδώ μέσα», λέει ο Ορφέας Περίδης, ενώ από τα ηχεία παίζουν τα καινούρια του τραγούδια. «Αυτός ο φορητός υπολογιστής πηγαινοερχόταν Θεσσαλονίκη μέχρι να τελειώσει το "Tronic Plasma"», προσθέτει ο Νίκος Μπιτζένης, δείχνοντας σε μια γωνιά.

Δεν πρόκειται για ξενάγηση σε κάποιο επαγγελματικό στούντιο, αλλά στα σπίτια όλων των παραπάνω. Δεκάδες συνθέτες και τραγουδιστές έχουν διαλέξει πλέον μόνιμα «δουλειά για το σπίτι». Τα λεγόμενα home studio είναι το νέο τους παιχνίδι: εύκολο, δημιουργικό και οικονομικό. Παραδοσιακοί, ψαγμένοι, λάτρεις της τεχνολογίας και μη, όλοι τους βρήκαν τον τρόπο να στεγάσουν στο σπίτι τους ένα μικρό στούντιο. Σοφίτες, υπόγεια, κάποιες φορές και γειτονικές γκαρσονιέρες, εξασφαλίζουν τα τετραγωνικά που απαιτούνται. Σύμμαχός τους η εξέλιξη της τεχνολογίας, που απλοποίησε κατά πολύ την παραγωγή ενός δίσκου.

*«Οπως λένε και οι Αμερικανοί, αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι μισό μυαλό και ένα δάχτυλο», λέει ο Διονύσης Τσακνής. Την πρώτη απόπειρα δημιουργίας στούντιο την έκανε στα μέσα της δεκαετίας του '80. «Τότε δεν είχαν μπει οι υπολογιστές στη ζωή μας. Είχα αγοράσει, θυμάμαι, μια κονσόλα, ένα οκτακάναλο μαγνητόφωνο εγγραφής και κάποια περιφερειακά μηχανήματα. Για τα μέτρα τα δικά μου αλλά και της εποχής ήταν φοβερά ακριβά. Δυστυχώς, λίγα χρόνια μετά η επένδυσή μου ευτελίστηκε, διότι όλα τα παραπάνω ενσωματώθηκαν σε έναν υπολογιστή».

Σπανουδάκης, Τουρνάς και Γαλάνη

*Το ίδιο νωρίς κάποιοι άλλοι συνάδελφοί του άρχιζαν επίσης να πειραματίζονται με τη δημιουργία στούντιο. Πρωτοπόρος ο Σταμάτης Σπανουδάκης, δημιούργησε ένα πλήρες στούντιο στο σπίτι του στην Παιανία. Εκεί, όχι μόνο έφτιαξε όσους δίσκους κυκλοφόρησε την τελευταία δεκαετία αλλά κάποιο διάστημα το νοίκιαζε και σε συναδέλφους του. Ανάλογη περίπτωση ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Κώστας Τουρνάς αλλά και ο Χρήστος Νικολόπουλος. Οι δύο τελευταίοι μάλιστα το λειτουργούν επαγγελματικά εδώ και καιρό. Μανιώδης με την τεχνολογία και ο Γιώργος Νταλάρας, έχει φροντίσει για το δικό του home studio.

Στη λίστα έχουν προστεθεί πια δεκάδες ονόματα. Ιδιαίτερα καλή σχέση με τα μηχανήματα έχει η Δήμητρα Γαλάνη, που συχνά προετοιμάζει αρκετά τις δουλειές της στο σπίτι. Αρτιο στούντιο όπου συνθέτει σχεδόν τα πάντα έχει ο Φοίβος. Ανάλογη περίπτωση ο Γιώργος Ανδρέου -το τελευταίο σινγκλ της Τσαλιγοπούλου «Πέντε τραγούδια για ένα καλοκαίρι» είναι εξ ολοκλήρου γραμμένο εκεί. Στο δικό του χώρο δημιούργησε ο Στάμος Σέμσης το δίσκο της Ελλης Πασπαλά. Ενώ στο σπίτι του Νίκου Πορτοκάλογλου γεννήθηκε όχι μόνο το «Θάλασσά μου σκοτεινή» αλλά και ολόκληρος ο δίσκος από το «Μπραζιλέρο». Αντιθέτως, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, παρ' όλο που έφτιαξε στούντιο στο σπίτι δεν αποφάσισε να το χρησιμοποιήσει.

*«Τα home studio χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τις δυνατότητές τους», σχολιάζει ο παραγωγός Θύμιος Παπαδόπουλος.

«Υπάρχουν αυτά στα οποία μπορείς απλώς να κάνεις δοκιμαστικά για ένα τραγούδι. Υπάρχουν τα πιο εξοπλισμένα, όπου προχωρείς σε μια ημιτελή παραγωγή: ηχογραφείς τα περισσότερα όργανα και για τα πιο απαιτητικά όπως τα τύμπανα, που χρειάζονται μεγάλο χώρο, ή τις φωνές, πηγαίνεις σε επαγγελματικό στούντιο. Στην τρίτη κατηγορία έχουμε τα στούντιο εκείνα που φτάνουν έως το τελικό στάδιο, που είναι η μείξη. Στο σπίτι μπορεί κανείς να φτιάξει οποιοδήποτε από τα παραπάνω. Η τεχνολογική έκρηξη υπήρξε καταλυτική: η ανάγκη για ειδικούς μειώθηκε κι οι καλλιτέχνες κατάλαβαν πως μπορούν και μόνοι. Κάποτε η δημιουργία ενός στούντιο στοίχιζε μια περιουσία, και το υλικό των ηχογραφήσεων ήταν όπως λέμε "αμετάφερτο". Πώς να μετακινήσεις τις μπομπίνες, και σε τι μαγνητόφωνο να τις ακούσεις;».

*Η περίπτωση του Νίκου Μπιτζένη των «Μίκρο» τον επιβεβαιώνει.

«Περνάω τα πάντα στο laptop κι έχω ανά πάσα στιγμή στα χέρια μου ένα κινητό στούντιο. Σκεφτείτε πως εγώ μένω εδώ και τα υπόλοιπα μέλη των "Μίκρο" στη Θεσσαλονίκη. Για το τελευταίο μας σινγκλ με τίτλο "Τρόνικ-Πλάσμα" ανέβαινα με τον φορητό υπολογιστή επάνω, γράφαμε τα κομμάτια και γυρνούσα στην Αθήνα για να τα επεξεργαστώ. Με τον ίδιο τρόπο δούλεψα και όλα τα ρεμίξ του Μανώλη Φάμελλου».

*Μην απορείτε. Τα σύγχρονα στούντιο σε τίποτα δεν θυμίζουν τα παλιά χαώδη δωμάτια με τις τεράστιες εγκαταστάσεις. «Ενα κομπιούτερ, ένα ζευγάρι καλά ηχεία, μια αξιοπρεπής κάρτα ήχου και ένα καλό μικρόφωνο σε περίπτωση που θες να γράφεις και φωνές, είναι πλέον επαρκή», εξηγεί ο Παναγιώτης Καλαντζόπουλος. Ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια δημιουργώντας μια «ερασιτεχνική κατάσταση» σε μια μονοκατοικία λίγα μέτρα μακριά από το σπίτι του. Τώρα ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει το νέο του σινγκλ με τίτλο «Με τα μάτια κλειστά», το οποίο έφτιαξε μέχρι και το τελευταίο στάδιο (μείξη) στο σπίτι.

*Για τους περισσότερους ο πειραματισμός με την τεχνολογία δεν ήταν παρά μια προσπάθεια να εξασφαλίσουν χρόνο και χρήμα. Οι ώρες στο στούντιο πολλές, ανάλογα και τα έξοδα για την ενοικίασή του -το κόστος ανά ώρα στα επαγγελματικά στούντιο κυμαίνεται από 30 έως 50 ευρώ. «Επειδή τα πράγματα στη δισκογραφία πάνε από το κακό στο χειρότερο, αποφάσισα να αντισταθώ με όσο το δυνατόν καλύτερη δουλειά», λέει ο Ορφέας Περίδης. «Ο χρόνος, λοιπόν, που θα απαιτούνταν θα ήταν πολύς, και τα έξοδα για το όποιο στούντιο δυσβάσταχτα. Ετσι αποφάσισα να οργανωθώ μόνος, να ελέγχω τη δουλειά μου σε όλα τα στάδια και να μην κάνω πουθενά εκπτώσεις. Για τον τελευταίο μου δίσκο που θα ακούσετε τον Απρίλιο δούλεψα εδώ μέσα ασταμάτητα για οκτώ μήνες. Αν έπρεπε να τον φτιάξω εκτός, ή δεν θα τον έβγαζα ποτέ ή θα κόστιζε μια περιουσία. Η σύνθεση είναι μοναχική εργασία, κι εδώ μέσα μπορώ και δουλεύω απερίσπαστος από οτιδήποτε. Ξέρετε επίσης πόσο σημαντικό είναι να μπορείς να ακούς άμεσα κάτι που έχει σχηματιστεί μόνο στο μυαλό σου;».

Η άμεση πρόσβαση στη μουσική ανά πάσα στιγμή είναι σίγουρα μεγάλο προνόμιο. Η απομόνωση, όμως, σ' ένα σπίτι δεν στερεί την επαφή με άλλους μουσικούς, ηχολήπτες, παραγωγούς; «Φυσικά. Γι' αυτό κι ενώ πάντα ξεκινώ μια δουλειά στο σπίτι, συχνά δουλεύω κι εκτός. Εκεί μαθαίνεις, συναντάς κόσμο, εκπαιδεύεσαι και προχωράς ένα βήμα», λέει ο Π. Καλαντζόπουλος.

«Η τεχνολογία του ήχου είναι φτηνή»

*Η επένδυση για το στήσιμο ενός στούντιο είναι ιδιαίτερα προσιτή, ενώ συχνά γλιτώνεις χρήματα ακόμα κι από τους μουσικούς. «Με 3.000 ευρώ μπορείς πλέον να φτιάξεις μια δουλειά που δεν θα έχει τίποτα να ζηλέψει από μια αντίστοιχη σε ένα επαγγελματικό στούντιο. Επίσης σκεφτείτε πως μπορώ να γράψω ένα κομμάτι, να το στείλω με email σε ένα φίλο καλό κιμπορντίστα, να μου προσθέσει το δικό του μέρος και να μου το ξαναστείλει σε 10 λεπτά», λέει ο Δ. Τσακνής. «Η τεχνολογία του ήχου, σε αντίθεση με αυτή της εικόνας είναι πολύ φθηνή», προσθέτει ο Π. Καλαντζόπουλος. «Η παγίδα κρύβεται αλλού: τα πάντα είναι φτιαγμένα με τέτοιο τρόπο που αν κάθε τρία χρόνια δεν τα αναβαθμίζεις δεν μπορείς να υπάρχεις. Οπως λέει και κάποιος φίλος, όλα στους Γιαπωνέζους θα πάνε».

Μην ξεχνάμε, τέλος, πως οι δυνατότητες που σου προσφέρει η τεχνολογία είναι και η μεγαλύτερή της γοητεία. «Εχεις τη δυνατότητα να κάνεις το ίδιο πράγμα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Το κακό είναι πως αν κάποιος δεν έχει γνώσεις μπορεί να σκορπίσει άπειρα χρήματα χωρίς λόγο», σχολιάζει ο Νίκος Μπιτζένης, δίνοντάς μας συγχρόνως ένα παράδειγμα: «Το autotune, το εφέ που επεμβαίνει στην τονικότητα της φωνής -η Μαντόνα στο "Die another day" το χρησιμοποίησε πολύ- κοστίζει πανάκριβα αν το φτιάξεις με το ομώνυμο ειδικό μηχάνημα. Αν είσαι λίγο πιο ψαγμένος, όμως, διαπιστώνεις πως και ένας απλός υπολογιστής σού δίνει την ίδια δυνατότητα».