Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Τυπογραφείο

Χρονικό μιας ταραγμένης εποχής

από το Βαγγέλη Χατζηβασιλείου

Εκ των κορυφαίων εκπροσώπων του «νέου μυθιστορήματος», το οποίο τάραξε τα νερά της λογοτεχνίας στη Γαλλία των δεκαετιών του '50 και του '60, ο Κλοντ Σιμόν, γεννημένος στη Μαδαγασκάρη, το 1913, είναι ένας σωστός θρύλος: πολυταξιδεμένος, με βαθιές εμπειρίες από τον ισπανικό εμφύλιο και από το μέτωπο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, δραπέτης από γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, συνεργάτης του Αλέν Ρομπ-Γκριγέ και του Μισέ Μπιτόρ, που καταλαμβάνουν μεταπολεμικά την πρώτη γραμμή της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας, κερδίζει την αναγνώριση με το μυθιστόρημά του «Ο δρόμος της Φλάνδρας», στο οποίο ο Μορίς Μερλό-Ποντί αφιερώνει ένα από τα τελευταία φιλοσοφικά του μαθήματα, εν έτει 1960, στο College de France.

Η «Ακακία», που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά («Εστία»), σε εξαιρετικά δουλεμένη μετάφραση του Θωμά Σκάσση, ανήκει στα έργα της ωριμότητας του Σιμόν. Δημοσιευμένη το 1989, καλύπτει ένα ευρύ χρονικό φάσμα, που ξεκινάει από το 1880 για να φτάσει ώς το 1940, περνώντας μέσα από δύο παγκοσμίους πολέμους και εξιστορώντας την περιπετειώδη ζωή ενός πατέρα και ενός γιου. Ο πατέρας, που κατορθώνει να ξεφύγει από το μίζερο αγροτικό περιβάλλον των παιδικών του χρόνων, κάνοντας μια επιτυχημένη στρατιωτική καριέρα και συνάπτοντας έναν ευτυχισμένο γάμο, δεν θα μακροημερεύσει: θα πέσει νεκρός από μια σφαίρα σε μάχη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο γιος θα βρεθεί με τη σειρά του στα χαρακώματα του 1940, πολεμώντας με το ιππικό (αυτοβιογραφική αναφορά του Σιμόν), αλλά θα γλιτώσει το θάνατο και θα έχει την ευκαιρία να αναλογιστεί από τη θέση του ηλικιωμένου τα πεπραγμένα του βίου του.

Ο Σιμόν δεν τηρεί στην «Ακακία» τα δεδομένα του «νέου μυθιστορήματος»: η έντονη υποκειμενικότητα, η ασάφεια του περιβάλλοντος ή η ρευστότητα της έκφρασης έχουν αντικασταθεί από την αντικειμενική, τριτοπρόσωπη αφήγηση, η οποία παρακολουθεί στενά κάθε πράξη και ενέργεια των ηρώων. Βασικό στοιχείο της «Ακακίας» είναι οι μακρές και ιδιαίτερα εκτενείς περιγραφές, που χωρίς να κατονομάζουν ποτέ τους πρωταγωνιστές στήνουν ένα συμπαγές χρονικό της πολιτείας τους: ένα χρονικό το οποίο μέσω συνεχών πρωθύστερων δημιουργεί μια μεγάλη κοινωνική και πολεμική τοιχογραφία του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Αναμφιβόλως, ένα μυθιστόρημα για απαιτητικούς αναγνώστες, που θα ανταμείψει γενναιόδωρα όσους το διαβάσουν με προσοχή και επιμονή.

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

«Συγκεχυμένα ανέρχονται τα λησμονημένα».
ΤΟΜΑΣ ΜΑΝ
Μετάφραση: Αλέξανδρος Κυπριώτης.
Εκδόσεις «Ινδικτος».

Διηγήματα και νουβέλες του Τόμας Μαν, που έχουν γραφεί κατά τη διάρκεια της πρώιμης
φάσης της δημιουργίας του, αλλά δείχνουν καθαρά την πορεία την οποία πρόκειται να ακολουθήσει
στο μέλλον. Ηρωές τους, πρόσωπα που ζουν σε μια παρακμιακή εποχή, προσπαθώντας να βρουν
την καλλιτεχνική της έκφραση.

«Αντιθάλασσα».
ΑΝΤΖΕΛΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗ
Εκδόσεις «Οξύ».

Υπό το πρόσχημα μιας αυτοβιογραφικής εξιστόρησης, η συγγραφέας διαγράφει έναν μεγάλο χρονικό κύκλο, στον οποίο εμπλέκονται πολλά και αφηγηματικώς ιδιαίτερα ενδιαφέροντα πρόσωπα.

«Η ιστορία των Αισθήσεων.
Γεύση».
DIANE ACKERMAN
Μετάφραση: Ελλη Εμκε.
Εκδόσεις «Περίπλους».

Η γεύση στη φυσιολογία, στη μουσική, στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο. Ενα γοητευτικό
όσο και αξιανάγνωστο πανόραμα.

Πάρε κι εσύ ένα βραβείο ...

του Δημήτρη Γκιώνη

Αυξάνονται και πληθύνονται στις μέρες μας τα κάθε είδους βραβεία (και) σε ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης γενικώς. Από τα με κάποιο κύρος (αυτά π.χ. του προέδρου της Δημοκρατίας, της Ακαδημίας Αθηνών και τα κρατικά, στα οποία επιχειρείται να σφηνωθούν και τα νεόπνευστα... Leaders of the year) ώς τα πιο ασήμαντα (τα π.χ. τάχα... οσκαρικά Κορφιάτικα). Τα οποία, ωστόσο, γίνονται αποδεκτά μετά χαράς κι ενίοτε συγκίνησης κι ευγνωμοσύνης -σαν δικαίωση της ύπαρξής τους- από τους αποδέκτες τους.

Τι σημαίνει κατά τεκμήριο μια βράβευση; Προφανώς, μια ένδειξη τιμής και αναγνώρισης για τον βραβευμένο -με την όποια απήχηση έχει ο ίδιος και το έργο του στο κοινό. Το αν την άλλη στιγμή έχει ξεχαστεί, δεν έχει ίσως σημασία.

Εχουμε, διαθέτουμε, αλήθεια, αξιοβράβευτους ανθρώπους σ' αυτό τον τόπο; Η απάντηση θα μπορούσε να είναι θετική αν επρόκειτο για ελάχιστους. Αλλά εδώ πρόκειται για άπειρους, αρκετοί από τους οποίους έχουν βραβευτεί περισσότερες από μία φορές -συχνά με το ίδιο βραβείο. Με αποτέλεσμα, γενικώς, την απαξίωσή τους. Να προστεθεί και το γεγονός ότι έχουμε να κάνουμε με δύο ειδών βραβεύσεις: Αυτές που απονέμονται με κάποια κριτήρια και εκείνες που επιδιώκουν οι ίδιοι οι βραβευμένοι (στο βαθμό που το πετυχαίνουν, συχνά σε βάρος κάποιων που το αξίζουν πραγματικά).

Και το δεύτερο αυτό αφορά και πρόσωπα με σημαντικό έργο, που προφανώς δεν τους αρκεί. Θέλουν, αξιώνουν και τη βραβευμένη αναγνώριση, έστω κι αν προέρχεται από χώρους και πρόσωπα που δεν εκτιμούν. Αβυσσος η ψυχή τους, αλλά κατανοητή η ανάγκη τους. Με τόσα βραβεία πάντως που υπάρχουν, είναι βέβαιο πως κανένας στο τέλος δεν θα παραμείνει αβράβευτος.