Ελευθεροτυπία - Πολιτισμός: Ολο και πιο κάτω

Πτώση και στα εισιτήρια στο κορυφαίο μνημείο μας: Η Ακρόπολη το 1980 είχε 1.700.000 εισιτήρια και το 2006 μόνο 1.000.000

Τα στοιχεία αυτά είναι ένα μέρος από εκείνα που παρουσίασε η καθηγήτρια Ελένη Λουρή-Δενδρινού, σύμβουλος του πρωθυπουργού επί των οικονομικών στη χθεσινή πρώτη συζήτηση στρογγύλης τραπέζης που έγινε στο υπουργείο Πολιτισμού για τα οικονομικά του πολιτισμού.

Η χώρα μας, σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, βρίσκεται στην 9η θέση ως προς την απασχόληση στον τομέα του πολιτισμού, με πρώτη τη Γερμανία. Ο πολιτισμός όμως συνέβαλε στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ με 2,6%, όταν οι πωλήσεις τροφίμων, ποτών και τσιγάρων συνέβαλαν με 1,9%. Συνεπώς, ο πολιτισμός πρέπει να είναι προτεραιότητα και για πολύ ρεαλιστικούς, ταμειακούς λόγους.

Ωστόσο, στην Ελλάδα τα έσοδα από την κίνηση μουσείων και αρχαιολογικών χώρων, παρά τα τεράστια έξοδα εκσυγχρονισμού και ανάδειξής τους που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζουν φθίνουσα πορεία. Για παράδειγμα, η Ακρόπολη το 1980 είχε 1.700.000 επισκέπτες και το 2006 μόνο 1 εκατ., σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων, Κυρ. Ρερρέ, ο οποίος επισήμανε επίσης ότι 70 μικρά μουσεία έκοψαν όλα μαζί πέρυσι περί τα 10.000 εισιτήρια. Ο ίδιος εκτιμά πως η πτωτική αυτή τάση οφείλεται στο γεγονός ότι η νέα γενιά των Ευρωπαίων δεν αισθάνεται τόσο οικεία με τον κλασικό πολιτισμό και χρειάζεται δυνατά ερεθίσματα για να επισκεφθεί έναν αρχαιολογικό χώρο. Οσο για τα αντίγραφα αρχαίων που παράγει και πουλάει το ΤΑΠ, είναι ελάχιστα σε αριθμό και κοστίζουν περισσότερο απ' ό,τι πωλούνται. Δηλαδή κάθε αγορά από τους τουρίστες ουσιαστικά επιδοτείται από το κράτος.

Στη συζήτηση όμως πήραν μέρος εκπρόσωποι τραπεζών, με πρώτο τον πρόεδρο της Εθνικής Τράπεζας Τάκη Αράπογλου, ο οποίος αναφέρθηκε στη συμβολή της Ε.Τ. στον πολιτισμό (χορηγίες, Μορφωτικό Ιδρυμα, εκδόσεις κ.λπ.), λίγο-πολύ γνωστή σε όλους. Είπε ότι οι ετήσιες χορηγίες της ανέρχονται στο 1,5% των κερδών της (ήτοι 10-12 εκατ. ευρώ) εκ των οποίων το 30% δίνεται στον πολιτισμό. Εθεσε όμως θέμα αδυναμίας του Ιδρύματος να ελέγξει πού πάνε τελικά τα χρήματά του, γεγονός που κάνει επιφυλακτικά τα μέλη του Δ.Σ.

Σχεδιασμός χωρίς λογική

Εκ μέρους του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Πειραιώς μίλησε η Ασπασία Λούβη, θέτοντας το θέμα της βιωσιμότητας των μουσείων, την απουσία οικονομοτεχνικής μελέτης πριν από τη δημιουργία ενός μουσείου, κάτι που η ίδια θεωρεί προϋπόθεση για την ίδρυσή του μετά την εμπειρία της από το δίκτυο εφτά τεχνολογικών μουσείων που ίδρυσε ο Ομιλος Πειραιώς στην περιφέρεια, όχι εξ ιδίων πόρων αλλά με κοινοτικά κονδύλια.

Θέμα έγκαιρου σχεδιασμού και ικανής χρηματοδότησης της Λυρικής Σκηνής έθεσε ο πρόεδρός της, Οδ. Κυριακόπουλος, από τον οποίο θα περίμενε κανείς να μιλήσει για την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Τόνισε ότι στην ΕΛΣ εργάζονται 650 άτομα, έχει 19 εκατ. ευρώ ανελαστικές δαπάνες και για να λειτουργήσει φέτος στοιχειωδώς, χρειάζεται 25,6 εκατ. ευρώ.

Ακούγοντας επίσης ο υπουργός Πολιτισμού Γ. Βουλγαράκης την ενδιαφέρουσα εισήγηση του Κων. Μουσουρούλη, γ.γ. του ΥΠΕΘΟ, και των υπολοίπων (Επ. Φαρμάκη από το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», Χρ. Χατζηεμμανουήλ «Ολυμπιακά Ακίνητα», Γ. Δουκίδη, καθηγητή, Θ. Κυριαζίδη, Εθνική Τράπεζα, Μιχ. Σιώψη, ΟΠΕΠ) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο πολιτισμός για να ανθήσει χρειάζεται μακροχρόνιο σχεδιασμό, πέραν του πολιτικού χρόνου που έχει σταθεί ώς τώρα εμπόδιο, όπως είπε. «Ο σχεδιασμός -αν υπήρχε- δεν είχε καμία λογική», πρόσθεσε τονίζοντας ότι ο πολιτισμός χρειάζεται διαρκή στήριξη από το κράτος και τους ιδιώτες, ενώ ο ίδιος δεν θεωρεί απαραίτητη την εξίσωση κόστους-οφέλους, γιατί τα ωφελήματα μπορεί να μην είναι μόνο οικονομικά. Οσο για το τελικό ποσόν που διατίθεται στον πολιτισμό, είπε ότι δεν είναι μόνο εκείνο που αναγράφεται στον τακτικό προϋπολογισμό και στις δημόσιες επενδύσεις. Οι ανάγκες κατά τη διάρκεια του έτους από παλαιότερα χρέη, έκτακτες επιχορηγήσεις, όπως συνέβη πέρυσι με την ΕΛΣ, την Ορχήστρα των Χρωμάτων κ.λπ., ανεβάζουν το συνολικό ποσόν. Χώρια που όλα τα υπουργεία διαθέτουν κονδύλια για πολιτιστικά γεγονότα (σ.σ. θα είχε ενδιαφέρον να δούμε συνολικά τι ποσά είναι αυτά και πού κατανέμονται), όπως επίσης οι δήμοι και οι κοινότητες.

Τελικά, η συζήτηση αυτή (τα πρακτικά θα δημοσιευθούν στα «Τετράδια Πολιτισμού»), αν και είχε τη μορφή μικρών μονολόγων με ελεύθερη θεματολογία, είχε ενδιαφέρον γιατί ανοίγει το διάλογο περί τα οικονομικά του πολιτισμού, ένα θέμα κεντρικής σημασίας για τον τόπο μας, όπου ο πολιτισμός υποχρηματοδοτείται και δεν αντιμετωπίζεται ως προϊόν εξαιρετικά πολύτιμο και ανταγωνιστικό στο χώρο της Ευρώπης.