Ελευθεροτυπία - Με έμφαση στο δημιουργό

«Σε δύο χρόνια ίσως να είμαστε σε θέση να υποδεχτούμε και Ελληνες καλλιτέχνες», λέει ο Ζαν Μισέλ Ριμπ

Επί σκηνής, από 12 ετών. Ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας, βραβευμένος με πολλά Molieres. Πολλοί πρωταγωνιστές της σκηνικής πράξης με πλούσια βιογραφικά θα ζήλευαν το curriculum vitae του 60χρονου σήμερα Ζαν Μισέλ Ριμπ. Εμβληματική φιγούρα στο χώρο του γαλλικού θεάτρου, τιμήθηκε με το μεγάλο βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας για το σύνολο του έργου του το 2002, και αυτές τις ημέρες βρίσκεται στη χώρα μας για σειρά συναντήσεων με Ελληνες καλλιτέχνες του θεατρικού γεγονότος.

Ο Ριμπ, έχοντας πρωταγωνιστήσει και σκηνοθετήσει (σε αρκετές περιπτώσεις με συνεργάτη τον Γιάννη Κόκκο) στις μεγάλες σκηνές της χώρας του, κάποια στιγμή αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να αντισταθεί «στην ηγεμονικότητα του σκηνοθέτη» και στο «συντηρητικό γαλλικό θεατρικό κατεστημένο». «Επαναστατώντας» με κάποιους ομοϊδεάτες δραματουργούς δημιουργεί το 2001 στο ημιεγκαταλειμμένο τότε Theatre du Rοnd Point τον τόπο αποκλειστικής παρουσίασης της δραματουργίας ζώντων συγγραφέων.

«Οπως σε όλες τις δυτικές ανεπτυγμένες χώρες, η Γαλλία δεν ξέφυγε από την κλασική συντηρητική κουλτούρα στο χώρο του θεάτρου», ξεκίνησε λαλίστατος ο αντικομφορμιστής Γάλλος θεατράνθρωπος τη χθεσινή συζήτηση με Ελληνες δημοσιογράφους στο Γαλλικό Ινστιτούτο -ως προσκεκλημένος του άλλωστε μέχρι και την Παρασκευή πραγματοποιεί σειρά κλειστών συναντήσεων με Ελληνες θεατρικούς συγγραφείς, σκηνοθέτες, ηθοποιούς, σκηνογράφους κ.ά.

Απόλυτος άρχοντας

«Στη Γαλλία επί 40 χρόνια ο απόλυτος άρχοντας του θεάτρου ήταν ο σκηνοθέτης -σε αντίθεση με την Αγγλία και τη Γερμανία όπου ευνοούσαν το δραματουργό. Υπήρχε δηλαδή κίνδυνος να χαθούν οι Γάλλοι δραματουργοί. Οχι οι κλασικοί, αλλά τουλάχιστον οι ζώντες. Φτάσαμε στο βαθμό να ξεχνάμε ποιος είναι ο δημιουργός του "Αμλετ" και να λέμε "ο Αμλετ του Σερό"».

Σε ένα τέτοιο οριακό σημείο «μια χούφτα επιζώντων δραματουργών» συναντήθηκαν το 2000 για να εξετάσουν την κατάσταση και να επινοήσουν λύσεις. Το 92% των επιχορηγούμενων θεάτρων παρουσίαζαν αποκλειστικά νεκρούς συγγραφείς. Το υπόλοιπο 8%, «κάπως στο περιθώριο», ζώντες δραματουργούς. «Τότε μια ομάδα Ζαπατίστας αντιδραστικών φωνάξαμε, διαμαρτυρηθήκαμε και καταλάβαμε τη Βαστίλη!» Ητοι, το θέατρο του Ζαν Λουί Μπαρό Theatre du Rοnd Point στη Champs-Elysses, που με τη φιλοδοξία να λειτουργήσει ως «αντίδοτο στην ανία που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση» μεταμορφώνεται σε τόπο παράστασης ζωντανών δημιουργών -όχι αναγκαστικά σύγχρονων.

Βεβαίως, υπάρχει και σχετική «προϊστορία». Ο Ριμπ ήδη από το 1997, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Αβινιόν, διευθύνει το «Texte Nu», μια εκδήλωση με στόχο την προώθηση της σύγχρονης δραματουργικής γραφής, ενώ το 2000 οι θεατρικοί συγγραφείς, που πρέπει να τον έχουν κάνει εικόνισμα, δημιουργούν το σωματείο Les Ecrivain Associes du Theatre όπου τον χρίζουν πρόεδρο.

«Καταφέραμε στο Rοnd Point να επινοήσουμε κάποια σημαντικά πράγματα». Σήμερα το θέατρο των ζώντων θεατρικών συγγραφέων έχει εξελιχθεί σε έναν πολυσχιδή οργανισμό -σημείο αναφοράς με 45 συνεργάτες (80 με τους εποχικούς), τρεις σκηνές, όπου δίνονται καθημερινά παραστάσεις (800 το χρόνο), πραγματοποιούνται εκδηλώσεις και προγράμματα για παιδιά, ενώ παράλληλα λειτουργούν βιβλιοθήκη, εστιατόριο και καφέ. Οι Τρίτες είναι ημέρες ανάγνωσης ξένων θεατρικών έργων. Συγχρόνως, το θέατρο στο οποίο ηγείται ο Ριμπ, με ετήσιο προϋπολογισμό 8 εκατ. ευρώ ( τα 3,6 από τις επιδοτήσεις του δήμου και του υπουργείου) πραγματοποιεί και πολιτικές συζητήσεις σε συνεργασία με τη «Le Monde».

«Ολα περιστρέφονται γύρω από την έννοια της ενέργειας. Αυτό που επιτελούμε είναι μια ουτοπία. Αλλά σε δύο χρόνια ίσως να είμαστε σε θέση να υποδεχτούμε και Ελληνες καλλιτέχνες (σ.σ.: μέχρι στιγμής μόνο ο Δημήτρης Δημητριάδης έχει ανεβεί σε σκηνή του θεάτρου). Υπάρχουν ωστόσο οικονομικές δυσκολίες. Ελπίζουμε οι 180.000 θεατές του θεάτρου μας -δεν υπολογίζουμε το κοινό των περιοδειών μας- να γίνουν φέτος 200.000».

Φυσικά, η διεύθυνση-διαχείριση του θεάτρου της Champs-Elysses δεν είναι παίξε-γέλασε. «Διαβάζουμε 1.500 χειρόγραφα το χρόνο και πηγαίνουμε να δούμε θεάματα όχι γνωστά κι εκτός Γαλλίας». Ετσι ο Ριμπ και οι συνεργάτες του έφτασαν μέχρι το Λίβανο, το Τόκιο, το Πεκίνο. Τώρα ήρθε η σειρά της Ελλάδας. «Εμείς θα ρίξουμε ένα σπόρο εδώ. Εναπόκειται στους Ελληνες καλλιτέχνες αν θα μεγαλώσουν το φυτό».

Μετά τις κλειστές συναντήσεις του καθ' όλη την εβδομάδα με τους Γιώργο Διαλεγμένο, Γιώργο Κουρουπό, Δημήτρη Δημητριάδη, Λεωνίδα Προυσαλίδη, Νίκο Μαστοράκη, Βίκτωρα Αρδίττη, Πέτρο Σεβαστίκογλου, Εφη Θεοδώρου, Αντώνη Δαγλίδη, Ελλη Παπαγεωργακοπούλου κ.ά., ο Ριμπ το μεσημέρι της Παρασκευής (στις 12) θα μετάσχει σε ανοιχτή για το κοινό στρογγυλή τράπεζα στο Γαλλικό Ινστιτούτο με θέμα «Για μια πολιτική του θεάτρου» και συντονιστή τον Νίκο Μπακουνάκη. Θα μετάσχουν οι Στάθης Λιβαθινός, Ηρακλής Λογοθέτης, Μιχάλης Μαρμαρινός, Πλάτων Μαυρομούστακος, Σίσσυ Παπαθανασίου, Βασίλης Παπαβασιλείου, Δημήτρης Τάρλοου και Ελένη Βαροπούλου.