Ελευθεροτυπία - Με ήρωες αδύναμους διεκδικούν το «χρυσό»

Θάνος Σαμαράς και Λουκία Μιχαλοπούλου στο «Valse Sentimentale»

Στην καρδιά του 48ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στο Διεθνές Διαγωνιστικό πρόγραμμα της διοργάνωσης -ξεκινά σήμερα στις 3 το μεσημέρι στο «Ολύμπιον» με την ταινία του Ισραηλινού Μουσόν Σαλμονά, «Βάσερμιλ»- συμμετέχουν φέτος δύο ελληνικές ταινίες. Της Κωνσταντίνας Βούλγαρη, που διεκδικεί Χρυσό ή Αργυρό Αλέξανδρο με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της «Valse Sentimentale» και του Θάνου Αναστόπουλου, που διαγωνίζεται με τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του, τη «Διόρθωση».

Αν αναζητήσουμε περισσότερες ομοιότητες μεταξύ των ταινιών, που εκπροσωπούν τα ελληνικά χρώματα στο Διεθνές Διαγωνιστικό Πρόγραμμα, θα λέγαμε ότι και οι δύο επικεντρώνονται με απρόβλεπτο τρόπο σε θέματα οικεία και καθημερινά, στις ανθρώπινες σχέσεις η πρώτη και στις «τριτοκοσμικές» γειτονιές των μεταναστών της Αθήνας η δεύτερη.

Θάνος Αναστόπουλος

Τι είναι το «Valse Sentimentale» της Κωνσταντίνας Βούλγαρη; Η εικοσιοχτάχρονη κόρη του Παντελή Βούλγαρη και της Ιωάννας Καρυστιάνη με κινηματογραφικές σπουδές σε Ελλάδα και Αγγλία και με δύο μικρού μήκους ταινίες στο ενεργητικό της («Youpi», «Με τα φώτα νυσταγμένα») έχει γυρίσει μια ταινία για ένα αγόρι (Θάνος Σαμαράς) κι ένα κορίτσι (Λουκία Μιχαλοπούλου), που, όπως λέει η ίδια, «ζούνε με το τίποτα. Επιπλέον δεν κάνουν τίποτα για ν' αλλάξει η ζωή τους και τελικά δεν θέλουν ν' αλλάξει τίποτα».

Μην ανησυχείτε, δεν πρόκειται για μηδενιστικό μανιφέστο. Η σκηνοθέτις ρίχνει περισσότερο φως στην ιστορία της λέγοντας: «Είναι δύο άνθρωποι, που ενώ θεωρητικά θα μπορούσαν να αντιμετωπίζουν πιο αισιόδοξα τη ζωή, να είναι περισσότερο ενεργοί απέναντί της, διάφοροι φόβοι τούς αναγκάζουν να κλειστούν στον εαυτό τους».

Οπως αντιλαμβάνεστε το θέμα δεν αφορά μόνο τη σκηνοθέτιδα, αλλά και τις στρατιές των νέων ανθρώπων που ζούνε απομονωμένοι ή δουλεύουν αδιάκοπα περνώντας το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μπροστά από την οθόνη ενός υπολογιστή και, όπως προσθέτει η σκηνοθέτις, «είναι δύσκολο να εμπιστευτούν τους άλλους, να αφήσουν έναν άνθρωπο να μπει βαθύτερα στη ζωή τους». Η ίδια λέει ακόμα ότι η ταινία της -λιτή κινηματογράφιση, με μονοπλάνα και ελάχιστη κάμερα στο χέρι- είναι μάλλον αφαιρετική και ότι θα ήθελε να κάνει ταινίες προσωπικές και ίσως αυτοβιογραφικές. «Δεν εννοώ ταινίες που θα καταγράφουν την προσωπική μου ζωή ή τα μπαρ που συχνάζω» εξηγεί, «αλλά να με αφορούν σε προσωπικό επίπεδο, να αναδεικνύουν καθημερινά ή ταπεινά στοιχεία της πραγματικότητας».

Κωνσταντίνα Βούλγαρη

Αναγνωρίζει συγγένειες του πρώτου της φιλμ με το σινεμά του πατέρα της; «Καμία», απαντά αμέσως.«Η ταινία μου είναι πολύ πιο σκληρή από τις δικές του ταινίες. Οταν λέω σκληρή μη φανταστείτε βίαιες σκηνές, απλώς θα τη χαρακτήριζα περισσότερο ωμή».

«Τριτοκοσμική» Αθήνα

Γιώργος Συμεωνίδης στη «Διόρθωση»

Η «Διόρθωση» του Θάνου Αναστόπουλου («Ολο το βάρος του κόσμου») είναι «μια σκληρή ταινία πάνω στην αδυναμία των ανθρώπων να διορθώσουν τα πράγματα που έχουν συμβεί». Ο σκηνοθέτης την εμπνεύστηκε από ένα πραγματικό γεγονός. Ακολούθησε μέσω του σινεμά, πια, τα βήματα ενός άντρα (Γιώργος Συμεωνίδης) άρτι αποφυλακισθέντα που καταδύεται στην άγρια πλευρά της πρωτεύουσας, στις γειτονιές των μεταναστών, των αστέγων, αλλά και των σύγχρονων υπερπατριωτών.

Στη διαδρομή ο ήρωας του συναντά μια γυναίκα (Ορνέλα Καπετάνι) κι ένα παιδί. Η σχέση των τριών προσώπων δεν αποσαφηνίζεται. Πρωταγωνιστικό ρόλο στο φιλμ έχει επίσης η Αθήνα. Οχι εκείνη της νύχτας που συχνά εξιδανικεύεται στο σινεμά, αλλά η άγρια Αθήνα της ημέρας, στην οποία η κάμερα, ελεύθερη αναζητεί, διαρκώς τα πρόσωπα των ανθρώπων.

Το μυστήριο είναι ένα στοιχείο του φίλμ, που θα μπορούσε γι' αυτό να χαρακτηριστεί και αντι-θρίλερ. «Υπάρχει σασπένς, η αγωνία να δεις τι θα συμβεί παρακάτω, που δεν αφορά μόνο τη δράση ή τις σχέσεις των ανθρώπων, αλλά και την ταυτότητά τους», λέει ο σκηνοθέτης. Και προσθέτει: «Θέλω και στο σινεμά να είναι κατανοητό ότι τα πράγματα έχουν και μια δεύτερη όψη. Το ίδιο δεν συμβαίνει και με τους ανθρώπους; Ενας άνθρωπος που έχει ελαττώματα έχει και αρετές. Η φύση επίσης χαρακτηρίζεται από αντιθέσεις. Οταν αποκλείεις τις αντιθέσεις και τις διαφορές οδηγείσαι σε συγκρούσεις».

Υπόγεια, αλλά ορατή, είναι η κοινωνική και πολιτική διάσταση της ταινίας, η οποία συνδέεται με την ξενοφοβία και το ρατσισμό, ενώ αμφισβητεί το αδιαίρετο της εθνικής μας ταυτότητας και το ιδεολόγημα της άμεσης σύνδεσής της με τον αρχαίο κόσμο. «Οχι όμως με τον τρόπο του ντοκιμαντέρ ή της καταγγελτικής πολιτικής ταινίας», λέει ο Θάνος Αναστόπουλος.