Ελευθεροτυπία - Η Μουτούση τραγουδά Κουρτ Βάιλ

Ενα σπίτι για την οικογένειά της προσπαθεί να χτίσει η Αννα της Αμαλίας Μουτούση και έρχεται αντιμέτωπη με τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα, στην παράσταση που σκηνοθετεί ο Κιμ Μπράντστραπ

Το κέλυφος ενός σπιτιού, που μοιάζει κρεμασμένο από το ταβάνι, έτσι όπως στέκεται στραβά στη σκηνή του θεάτρου «Ολύμπια», είναι το σκηνικό και για τις τρεις μονόπρακτες όπερες του μεσοπολέμου που θα παρουσιάσει σε ενιαία παράσταση η Εθνική Λυρική Σκηνή (25, 27, 28, 30 Νοεμβρίου και 1, 2 Δεκεμβρίου).

Η «Μαύρα» του Ιγκόρ Στραβίνσκι, «Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα» του Κουρτ Βάιλ και ο «Τζάνι Σκίκι» του Τζάκομο Πουτσίνι εκτός του ότι γράφτηκαν μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, τότε που όλα ήταν πιθανά, αποπνέουν τον πόθο των ανθρώπων για την ασφάλεια και τη ζεστασιά της οικογένειας, του σπιτικού. Σε μια εποχή που τα πάντα διαλύθηκαν και άλλαξαν με την επανάσταση της εκβιομηχάνισης, ο Στέφανος Λαζαρίδης, ο πρώην καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ, σκέφτηκε ότι τα τρία έργα παρουσιάζουν κοινές και πολύ ενδιαφέρουσες παραμέτρους.

Ετσι ο σκηνογράφος Ρίτσαρντ Χάντσον σχεδίασε το κέλυφος του σπιτιού, που όμως έχει μόνο δύο τοίχους, δημιουργώντας για κάθε έργο τα δικά του χρώματα και τα δικά του έπιπλα. Η έκπληξη όμως της παράστασης δεν είναι το καλαίσθητο σκηνικό. Αλλά η Αμαλία Μουτούση, που είναι η πρωταγωνίστρια των «Επτά θανάσιμων αμαρτημάτων» του Βάιλ.

«Και πάλι ιδέα του Στέφανου Λαζαρίδη ήταν η συμμετοχή της», μας λέει ο Βρετανός σκηνοθέτης της Κιμ Μπράντστραπ, που δεν δίστασε «να αρπάξει την ευκαιρία» και να τη δει να μεταμορφώνεται στο στούντιο υπό την καθοδήγηση του Σπύρου Σακκά βγάζοντας μια «απίστευτη δύναμη στη φωνή της».

Ενθουσιασμένος, λοιπόν, ο χορογράφος-σκηνοθέτης από τη σύλληψη της παράστασης δέχθηκε να καταπιαστεί για πρώτη φορά με τον Μπρεχτ. Η μονόπρακτη όπερα του Κουρτ Βάιλ που γράφτηκε (1933) για μπαλέτο, κατόπιν παραγγελίας του Ζορζ Μπαλανσίν, στηρίζεται σε σενάριο που επεξεργάστηκαν ο Εντουαρντ Τζέιμς με τον Μπορίς Κοκνό. Οι στίχοι είναι του Μπέρτολτ Μπρεχτ.

«Δεν είναι όμως ούτε μπαλέτο, ούτε όπερα», σύμφωνα με τον σκηνοθέτη. «Είναι ένα πολύ δυνατό πολιτικό θεατρικό έργο, γι' αυτό και η επιλογή της Αμαλίας Μουτούση ήταν πολύ σημαντική». Ενα δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι μόνο η απόδοση αυτού του έργου θα είναι στα ελληνικά για να «είναι η επαφή με το κοινό ακόμη πιο άμεση. Στον Μπρεχτ δεν υπάρχει ο "τέταρτος τοίχος". Η πρωταγωνίστρια Αννα μιλάει απευθείας σε μας. Δεν είναι ένας κλειστός φανταστικός κόσμος. Είναι σαν ένα ντοκιμαντέρ με τον αφηγητή να μας εξηγεί τι έχει συμβεί τα τελευταία 7 χρόνια».

Η υπόθεση αφορά δύο αδελφές, την Αννα Ι και την Αννα ΙΙ, που ταξιδεύουν σε επτά πόλεις των ΗΠΑ προκειμένου να συγκεντρώσουν χρήματα ώστε η οικογένειά τους να κτίσει ένα σπίτι στις όχθες του Μισισιπή. Σε κάθε πόλη έρχονται αντιμέτωπες με ένα θανάσιμο αμάρτημα.

«Το έργο είναι ένα κυνικό σχόλιο πάνω στην ανθρώπινη θεώρηση της αμαρτίας. Η Αννα ΙΙ (η χορεύτρια Μαρία Κουσουνή) χρησιμοποιεί ακόμη και το ίδιο της το κορμί. Οι αμαρτίες, λοιπόν, παρουσιάζονται ως ένα εργαλείο για την εκμετάλλευσής της. Της λένε: «Δεν θέλεις να πουλήσεις το κορμί σου; Είσαι τεμπέλα», «Δεν θέλεις να χορεύεις γυμνή σε κλαμπ; Είσαι πολύ περήφανη». Κι όταν εκείνη ερωτεύεται αληθινά έναν άντρα, την κατηγορούν για λαγνεία. Με έναν εξαιρετικά ειρωνικό τρόπο αναστρέφονται τα πάντα. Θα έλεγα λοιπόν ότι δεν είναι ένα έργο για τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα αλλά ένα έργο για την εκμετάλλευση του ανθρώπου με πρόσχημα την αμαρτία».

-Οι δύο Αννες είναι δύο διαφορετικά πρόσωπα ή οι δύο όψεις ενός;

«Αυτό μένει να το επιλέξει ο θεατής. Δεν υπάρχουν πάντως και πολλές οικογένειες όπου δύο αδελφές έχουν το ίδιο όνομα, έτσι δεν είναι; Κάτι προσπαθεί επομένως να μας πει ο Μπρεχτ. Εγώ τη βλέπω ως ένα πρόσωπο. Είναι η Αννα Ι που παρακολουθεί και η ίδια τι της συνέβη».

Ενα σπίτι «πρωταγωνιστεί» και στη «Μαύρα» του Στραβίνσκι. Το ποιητικό κείμενο του Μπορίς Κοκνό βασίζεται στο ποίημα του Πούσκιν «Το σπιτάκι στην Κόλομνα». Εδώ, η Παράσα (Τζούντιθ Χάουαρθ) προκειμένου να βάλει στο σπίτι τον αγαπημένο της ουσάρο Βασίλι (Μάικλ Φαμπιάνο), τον μεταμφιέζει σε μαγείρισσα με το όνομα Μαύρα.

Το ...τρίτο σπίτι είναι του μακαρίτη Μπουόζο Ντονάτι στη Φλωρεντία του 13ου αιώνα. Στην όπερα «Τζάνι Σκίκι» ο Ντονάτι άφησε όλη του την περιουσία σε μοναστήρι. Οι συγγενείς ζητούν τη βοήθεια του Σκίκι (Γιάννης Γιαννίσης) και τον βάζουν να υποδυθεί τον νεκρό στην τελευταία του ώρα για να υπαγορεύσει διαφορετική διαθήκη στο συμβολαιογράφο...

Το έργο του Πουτσίνι βασίζεται σε επεισόδιο από την «Κόλαση» της «Θείας Κωμωδίας» του Δάντη. (Ερμηνεύουν οι: Ειρήνη Κυριακίδου, Λυδία Αγγελοπούλου, Χριστόφορος Σταμπόγλης κ.ά.) Σκηνοθετεί (όπως και τη «Μαύρα») ο Τζον Φούλτζεϊμς, ενώ διευθύνει ο Μάρτιν Αντρέ.

**Η προπώληση των εισιτηρίων άρχισε (80, 70, 60, 50, 40, 25 και 15 ευρώ).