Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Η καρικατούρα της πολιτικής

Μια ιστορική -και λόγω ευρώ...- γελοιογραφία: Η δραχμή τραβά τ' αυτιά Π. Κανελλόπουλου και Π. Παπαληγούρα, που τόλμησαν να την αμφισβητήσουν. Σκίτσο του Κ. Δημητριάδη, το 1964

«Η γελοιογραφία αποτελεί μια καθιέρωση για τα "θύματά" της. Από τη στιγμή που θα μπεις σε αυτή γίνεσαι σημαντικός, αφού αρχίζουν πλέον να ασχολούνται συστηματικά μαζί σου. Προσωπικά πάντως, δεν έχω κανένα παράπονο. Εχω αρκετούς καλούς πελάτες που εκπροσωπούν τις διάφορες πλευρές της προσωπικότητάς μου και τις απόψεις που έχω κατά καιρούς εκφράσει». Κάπως έτσι υποδέχτηκε ο Θεόδωρος Πάγκαλος την «Ιστορία της Ελληνικής Γελοιογραφίας» από τις εκδόσεις «Ποταμός».

Θύτες και θύματα βρέθηκαν με αρκετό κέφι στην αίθουσα συνεδρίων της ΕΣΗΕΑ για να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα της 25χρονης έρευνας του Δημήτρη Σαπρανίδη. Πρόκειται για ένα έργο που παρουσιάζει όλη την πορεία της ελληνικής γελοιογραφίας από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας, μέσα από 1.900 περίπου εικόνες με υπομνήματα και κάθε είδους και εποχής έντυπα. Η εκπρόσωπος των εκδόσεων «Ποταμός» Αναστασία Λαμπρία είπε ότι «οι παρουσιαστές επιλέχτηκαν για το ιδιαίτερο χιούμορ που τους διακρίνει». Πέρα λοιπόν από τον ίδιο το συγγραφέα και τον κ. Πάγκαλο, παρόντες ήταν ο δημοσιογράφος Αντώνης Καρκαγιάννης και ο γελοιογράφος Κώστας Μητρόπουλος.

Ο Δ. Σαπρανίδης προτίμησε να σταθεί στις δυσκολίες που αντιμετώπισε, με βασικότερη την έλλειψη στοιχείων: «Οι γελοιογράφοι δεν αφήνουν ίχνη πίσω τους. Συνήθως, τα μόνα που γνωρίζουμε γι' αυτούς είναι τα σκίτσα τους».

«Αναγκαιότητα»

«Αμ' είναι η κορώνα που σου σάπισε το δόντι». Η Δημοκρατία προς τον ελληνικό λαό, σε σκίτσο του Π. Παυλίδη, το 1945

Από την πλευρά των «θυμάτων», ο κ. Πάγκαλος τόνισε την αναγκαιότητα της διακωμώδησης στην πολιτική σκηνή: «Οσοι δεν αντέχουν αυτού του είδους τη διακωμώδηση θα πρέπει να αλλάξουν επάγγελμα», είπε επισημαίνοντας στη συνέχεια τον πλούτο της ελληνικής γελοιογραφίας: «Είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη και μπορεί να συναγωνιστεί οποιαδήποτε άλλη ελεύθερη χώρα σε αυτό τον τομέα, μια και η ανάπτυξη της γελοιογραφίας προϋποθέτει ένα φιλελεύθερο καθεστώς».

Φυσικά, δεν του έλειπε ο αυτοσαρκασμός. «Η γελοιογραφία εστιάζεται και στα σωματικά χαρακτηριστικά, κάτι που αποτελεί ένα είδος άμυνας. Καθώς εκπροσωπώ το υπερβολικά σωματώδες και υπέρβαρο -δεν πιστεύω να σκέφτηκε κανείς τη χυδαία λέξη "χοντρός"- ένα τέτοιο χαρακτηριστικό μπορεί να υπερκαλύψει άλλες αδυναμίες, ειδικά αν παρουσιάζεται απέναντι σε κάποιον μη σωματώδη. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν αποβάλλονται από τη γελοιογραφία». Η εξήγηση, απλή: «Σε μια από τις αναρίθμητες αποτυχημένες προσπάθειές μου για δίαιτα, και αφού είχα χάσει 5-6 κιλά, ένας γελοιογράφος μου είπε: "Μα τι πας να κάνεις; Οι σκιτσογράφοι θα αρχίσουν να γράφουν ανούσια πράγματα για σένα. Θα πρέπει να δημιουργήσουμε την εικόνα σου ξανά από την αρχή. Μείνε όπως είσαι"».

«Στην υπερβολή»

Ας δούμε όμως και κάποιες ενστάσεις των «θυτών». Κατά τον Κ. Μητρόπουλο, «ο Σαπρανίδης προβάλλει 600 σελίδες επιχειρήματα, προκειμένου να αποδείξει ότι οι γελοιογράφοι γράφουν Ιστορία. Την Ιστορία όμως τη δημιουργούν οι Πάγκαλοι και την καταγράφουν οι Καρκαγιάννηδες, εμείς απλώς τη σχολιάζουμε και τη διακωμωδούμε». Τέλος, ο Α. Καρκαγιάννης, όσον αφορά τα σωματικά χαρακτηριστικά, συμφώνησε μεν ότι προσφέρονται, αλλά δεν γίνεται από κακία. «Η γελοιογραφία στηρίζεται στην υπερβολή για να προκαλέσει το γέλιο και το σαρκασμό... Επιπλέον, το γέλιο δεν ανθεί μόνο σε φιλελεύθερο πολίτευμα. Ας θυμηθούμε την περίπτωση του Μητρόπουλου κατά τη χούντα».

Οι παρουσιαστές συμφώνησαν πάντως για τη σημασία αυτού του βιβλίου, αφού θεωρούν ότι δεν είναι απλώς μια ανθολογία, αλλά πραγματική ιστορία της ελληνικής γελοιογραφίας.

Α.ΠΑΝΤ.