Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Σάββατο βράδυ Κυριακή πρωί

Woostergroup, Richter, Inland Empire

Με τον ΣΤΑΘΗ ΤΣΑΓΚΑΡΟΥΣΙΑΝΟ

Από μια σύμπτωση είδα την περασμένη βδομάδα δύο σπουδαία έργα, που θεωρούνται «πρωτοποριακά»: τον «Αμλετ» του Γούστερ Γκρουπ και το Inland Empire του Ντέιβιντ Λιντς. Σχεδόν ταυτόχρονα έφτασε στο σπίτι ένα dvd με τον Σβιατοσλάβ Ρίχτερ να παίζει Μότσαρτ και Σοπέν. Πόλεμος μέσα στο φτωχό μου κεφάλι.

Αρχής γενομένης με τον «Αμλετ», να πω ότι ήταν ένα θέαμα καθηλωτικό. Το ρεμίξ του βίντεο με την ομώνυμη παλιά παράσταση του Μπάρτον ήταν ένα έργο τέχνης από μόνο του. Ο ηθοποιός που έπαιξε τον Αμλετ (χλομός και ευγενής, μανιακός και μόνος, από στόφα αριστοκρατική και πνεύμα λεπτό) ήταν η καλύτερη ενσάρκωση που έχω δει -καλύτερος και από τον Ολίβιε ή τον Σμοκτουνόφσκι (κι ελπίζω να συμπαθήσετε το ορμητικό μου γούστο!). Δεν καταλάβαινα όλα τα αγγλικά του, αλλά ούτως ή άλλως επρόκειτο για ένα κείμενο που έχει γίνει περίπου δημοτικό τραγούδι -έχει δανείσει τόσες φράσεις, έχει γεννήσει παροιμίες, αρχέτυπα και συλλογικές φαντασίες- μπορούσες να το μαντέψεις σχεδόν όλο. Μιλούσε επίσης τόσο σύγκορμα το σώμα! Συγκεκομμένα -όπως ο χρόνος που κυλά βουστροφηδόν, ή αφήνει στάμπες πάνω μας σαν το παλίμψηστο και κάτω από μια κίνηση μπορείς να δεις την αντιστροφή μιας κίνησης και πάνω σε ένα τέλος την αρχή. Ιδιοφυής συνομιλία των σημερινών ηθοποιών με τα παλιά ινδάλματα της τέχνης, το φευγαλέο ίχνος τους και το αχνό τους βούλιαγμα στη λήθη, τον τρόπο που το νέο χωνεύει το παλιό (καταβροχθίζοντάς το σαν θεϊκό ταμπού), τον τρόπο με τον οποίο το άξιο παλιό ξερνάει με ωδίνες το καινούργιο (σαν προφητεία), τη σπασμωδική συνομιλία των εποχών μέσα από τα εκλεκτά της μέλη, τα νευρικά της αγκαλιάσματα (όλο δαγκώματα και μελανιές), τον σπόρο του καινούργιου.

Σπουδαία παράσταση που ήταν Σέξπιρ εκατό τοις εκατό, γεμάτη σοβαρότητα και σκοτεινή ποίηση, πυκνή, ήρωες ανάγλυφους και μεγάλους -μεγάλους σε μια εποχή θρυμματισμένη- την εποχή μας.

Το επόμενο βράδυ είδα το τολμηρό νέο φιλμ του εξηντάρη Ντέιβιντ Λιντς, το Inland Empire. Και θαύμασα επίσης την πειραματική του ελευθερία, τη δοκιμή μιας νέας γλώσσας πού άλλοτε τρέκλιζε και άλλοτε ήταν αποσβολωτική -κάτι εντελώς καινούργιο. Και σκέφτηκα ότι είχε δίκιο ο Ελιοτ όταν έλεγε ότι δεν αξίζουν τα γερόντια να ζουν εάν δεν είναι παράτολμα και φιλοπερίεργα. Εννοούσε κυρίως τα καλλιτεχνικά γερόντια.

Το παίξιμο του Ρίχτερ (ή μάλλον τα χιλιοακουσμένα έργα που έπαιξε: τρεις σονάτες του Μότσαρτ και τις Σπουδές του Σοπέν) με έφερε πίσω σε έναν άλλου είδους θαυμασμό, που έχει να κάνει με την τελείωση της μαστοριάς, τα σμίλεμα της τέλειας αρμονίας έτσι όπως την ξέρουμε, τον ίλιγγο του περφεξιονισμού, το τέλειο ρόδισμα στα μάγουλα του αγγέλου. (Γνωρίζω ότι ο Σοπέν δεν είναι μια ρόδινη σαχλότητα -δεν εννοώ αυτό- εννοώ το όραμα της κλασικής ομορφιάς, που όταν κατακτάται φτάνει στο κάλλος του αθηναϊκού μαρμάρου και γίνεται από πνεύμα, ουσία της ζωής.)

Γιατί τα λέω όλα αυτά; Διότι πηγαινοερχόμενος από το Σοκ του Νέου στο Ανθος του Παλιού συνειδητοποίησα ότι αισθάνομαι σχεδόν την ίδια έκσταση -και όχι αυτό που ισχυριζόταν παλιά ο Μπαρτ (απόλαυση από τα παλιά και ηδονή από τα καινούργια). Εκείνο που με συγκινούσε (κινούσε δηλαδή το αργοκίνητο θυμικό μου) ήταν η αίσθηση ότι ο καλλιτέχνης απέναντι μού λέει αλήθεια -είναι ειλικρινής. Για να συμβεί αυτό, τόσο ο Ρίχτερ όσο και ο συγκοπτικός Αμλετ έπρεπε να φτάσουν στη συγκεριμένη έκφρασή τους, απλώς γιατί δεν είχαν καμιά άλλη επιλογή. Γιατί αυτός ήταν ο δρόμος τους. Η αποκάλυψή τους. Ο τρόπος τους. Στο ξέφωτο φτάνει κανείς από πολλά δρομάκια -είναι όλα αληθινά, είναι όλα σωτήρια, είναι όλα ισάξια. Εκτιμώ αυτόν που δοκιμάζει κάτι «φάλτσο» και του βγαίνει ένας νέος ρυθμός, εκτιμώ όμως κι εκείνον που παίρνει μια κατακτημένη έκφραση και την φτάνει σε ύψη τέλεια.

Ισως τελικά ο πόλεμος του πρωτοποριακού με το κλασικό είναι ένας ψευδοπόλεμος -όπως περίπου συμβαίνει με το παλιό και το καινούργιο. Στην ουσία είναι μια πάλη ερωτική που από το σμίξιμό της όλο και κάτι καλό βγαίνει. Σημασία έχει να υπάρχουν σοβαρότητα, ένστικτο και ταλέντο (δηλαδή και δουλειά) - γιατί οι καλλιτέχνες δεν πρέπει να χωρίζονται σε παλιούς και καινούργιους, αλλά σε λειτουργημένους και αλειτούργητους (όχι θεολογικώς μιλώντας). *

**** Από το σπουδαίο μπλογκ της φίλης μας στη LIFO Μισιρλού Ουμπλιέ http://misirlousingstheblues blogspot.com/

La Televizione

Back to the basics

«Νομίζω πως θέλω να πατώσει όσο πιο γρήγορα γίνεται η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου στο Euro. Η εκνευριστική μανία των διαφημιστών να ταυτίσουν οποιοδήποτε προϊόν, από εκκενώσεις βόθρων μέχρι εισαγωγές-εμπορία γούνας κάστορα, με τον επερχόμενο θρίαμβό μας, με έχει κουράσει. Δηλαδή έφτασα στο σημείο προχθές, που έτρωγα ένα κρουασάν σοκολάτας στο γραφείο μου, να μην ανησυχώ πλέον για το αν θα κάνω κυτταρίτιδα αλλά για το αν είμαι σε θέση οφσάιντ...».

Το παραπάνω είναι η πιο σύνθετη σκέψη που έχω κάνει τον τελευταίο καιρό, το πνεύμα μου έχει τελματώσει, έπιασα τον εαυτό μου μάλιστα να σκέφτεται πολύ βασικές, παγκόσμια σκέψιμες(*) σκέψεις: «Το 2021, στη 200ή επέτειο της ελληνικής Επανάστασης θα είμαι 40 χρονών. Και το 2040 στην 100ή επέτειο του Ο-Χ-Ι θα είμαι 59, με λίγη καλή τύχη θα είμαι ζωντανή να το δω και αυτό», «ΤΟΣΚΑΤΟΣΚΑΤΟΣΚΑΤΟΣΚΑΤΟΣΚΑ», «Αν κλάσεις, ρευτείς και βήξεις ταυτόχρονα, υπάρχει περίπτωση να πάθεις κάτι πολύ κακό άραγε;»,«ο Αστερίξ και, Οβελίξ είναι ζευγάρι;», «ο Κατέλης το παίζει ή είναι;», και λοιπές διαπιστώσεις και απορίες που με κατατάσσουν στην κατηγορία διαλογισμού αμοιβάδας σε βρεφική ηλικία.

Τις πταίει, λοιπόν, και έχω καταντήσει έτσι; Η δουλειά. Την οποία αποφάσισα να πάρω λίγο πιο σοβαρά, ή μάλλον όχι σοβαρά, λίγο πιο οργανωμένα, κάτι που με κάνει να τρέχω σαν τον Βέγγο όπως και πριν, αλλά να μένω στη λωρίδα μου χωρίς να πατάω τις γραμμές των γειτονικών κουλουάρ. Πήγε και μια άδεια που έβγαζα στην Πολεοδομία εξαιρετικά χάλια, εξαιρετικά όμως, και πιστέψτε με δεν φταίω περισσότερο από όσο φταίει ένας ελεύθερος επαγγελματίας (σε μεγάλο βαθμό δηλαδή, αλλά όχι καθοριστικό). Μου έχει ζητήσει ο ελεγκτής τα πάντα, αν διέρχεται φυσικό αέριο στο οικόπεδο έτσι για να βρίσκεται, ρε παιδί μου, επικαιροποίηση καμιάς 10αριάς εγκρίσεων, πρόσφατα πιστοποιητικά ιδιοκτησίας, ακόμα πιο πρόσφατα πιστοποιητικά ιδιοκτησίας, και για να συμπληρωθεί ο φάκελος της άδειας με ό,τι άλλο θα μπορούσε να ζητήσει αλλά δεν το έκανε, λείπει ακόμα:

1. μία βεβαίωση από τη WWF ότι το οικόπεδο, στη ζώνη χονδρεμπορίου, ανάμεσα σε καμένα λάστιχα και βυρσοδεψεία, δεν αποτελεί χώρο επώασης αβγών της καρέτα καρέτα, καθώς επίσης και,

2.το ... της μάνας τους.

Μέσα στο μυαλό μου έχω επίσης εικόνες πολύ απλές. Εναν άντρα με καλοραμμένο κουστούμι πάνω σε μια λαχανί βέσπα(**), καλοκαίρι, φίλους, διακοπές, καρπούζι κρύο και τον Λένο Χρηστίδη να μου βάζει αντηλιακό στην πλάτη (έχουμε και μια ιδεοληψία, μην ξεχνιόμαστε).

Ή όπως λέει και ένας φίλος μου: «Αυτή τη στιγμή, το μόνο που θέλω είναι ένα μασάζ και μια πίπα».

****Από το σπουδαίο μπλογκ της φίλης μας στη LIFO Μισιρλού Ουμπλιέ