Ελευθεροτυπία - Οταν η δημοσιογραφία ευαισθητοποιεί την κοινωνία

Σ' αυτήν πρωτοστάτησαν οι εργαζόμενοι στην εφημερίδα όπου εργαζόταν η Ομπενά, τη «Λιμπερασιόν», αλλά και πολλοί πολίτες σε όλη τη χώρα. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη τρεις όμηροι, η τύχη των οποίων αγνοείται, της Ινγκριντ Μπετανκούρ, η οποία έχει απαχθεί από τον Φεβρουάριο του 2002 από Κολομβιανούς αντάρτες, του Φρεντ Νεράκ από τον Μάρτιο του 2003 και του Γκι-Αντρέ Κιφέρ στην Ακτή Ελεφαντοστού από τον Απρίλη του 2004, η περίπτωση της Ομπενά και του Χανούν φαίνεται πως είχε κάποιες ιδιαιτερότητες.

Ο Ερίκ Νεβέ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών, συγγραφέας των «Κοινωνιολογία της Δημοσιογραφίας» και «Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων», αποδίδει την τόσο μεγάλη κινητοποίηση συμπαράστασης στην υπόθεση Φλοράνς Ομπενά και Χουσεΐν Χανούν στο ότι ζούμε σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι θεωρούν πιθανή τη δυστυχία ή τον κίνδυνο να σου συμβεί κάτι εξαιρετικά δυσάρεστο: να χάσεις τη δουλειά σου ή να βρεθείς κάτω από το καθεστώς διάφορων μορφών αβεβαιότητας. Σ' αυτή την περίπτωση η δυστυχία έλαχε στη Φλοράνς. «Το να συμμετάσχεις σε ενέργειες για την απελευθέρωσή της -λέει ο Νεβέ στη "Λιμπερασιόν"- δεν προϋποθέτει κάποιο ευρύ σχέδιο κοινωνικών αλλαγών, ούτε αναγκαστικά μια ισχυρή μαχητική επένδυση για να λάβεις μέρος σε συγκεκριμένες πράξεις συμπαράστασης (συναυλίες, συγκέντρωση υπογραφών κ.λπ.). Και άλλωστε πρόκειται για μια υπόθεση που φαίνεται ρεαλιστική και όχι ουτοπική. Πριν από αυτήν απελευθερώθηκαν οι συνάδελφοί της Σεσνό και Μαλμπρουνό. Μια κινητοποίηση που έχει ένα ρεαλιστικό στόχο έχει σήμερα περισσότερες πιθανότητες να συσπειρώσει τον κόσμο.

Πρόκειται για μια συσπείρωση σε διαφορετικά στρώματα με ένα κεντρικό δίκτυο που προχωρά σε στρατιωτικό ρυθμό και πιο ελαφρείς τρόπους συμμετοχής, περισσότερο τοπικούς και χρονικούς. Πιθανώς υπάρχει ένα στρώμα κινητοποιήσεων που οφείλεται στο ότι το θύμα είναι δημοσιογράφος, ένα άλλο που συνδέεται με την προσωπικότητά του και ένα άλλο που παραπέμπει στα δίκτυα επαφής, των αναγνωστών ή των ανθρώπων που είχε συναντήσει κατά τη διάρκεια των ρεπορτάζ της και που θεωρούσαν ότι έκανε καλή δουλειά. Μια επιτυχημένη κινητοποίηση είναι μια κινητοποίηση που καταφέρνει να αναμίξει όλα τα στοιχεία.

Δεν πρέπει να λησμονούμε -και αυτό δεν μειώνει σε τίποτε το εύρος της κινητοποίησης και της αφοσίωσης των εμπλεκομένων- την καταπληκτική ικανότητα των δημοσιογράφων να φροντίζουν τους δικούς τους όταν βρίσκονται σε δύσκολες καταστάσεις. Και καθώς είναι συγχρόνως gate keepers, είναι εκείνοι που αποφασίζουν τι είναι είδηση και τι δεν είναι....

Επί πλέον, προστίθεται το γεγονός ότι σ' αυτές τις συνθήκες ομηρίας, υπάρχει μια νομιμοποίηση της παρουσίας δημοσιογράφων στο Ιράκ. Είναι μια παρουσία που συνδέεται με θετικές αξίες (διαφάνεια, αγώνας κατά της συσκότισης) και ένα σύμβολο θάρρους.

Τέλος, είναι και η εικόνα που δημιουργήθηκε κατά τις 157 ημέρες της ομηρίας. Δεν ξέρω αν μέσα από τα κείμενα, τα μηνύματα που στάλθηκαν για αυτήν, τον τρόπο που εργαζόταν, προσέδωσαν στη Φλοράνς Ομπενά τα χαρακτηριστικά του θάρρους, του δυναμισμού, της δύναμης και συγχρόνως κάποιου ανθρώπου που χαμογελά, που είναι χαρωπός. Το γεγονός επίσης ότι είναι γυναίκα ίσως να βοήθησε στη δημιουργία αυτού του κινήματος συμπαράστασης. Η πλευρά του αθώου, αλλά θαρραλέου θύματος, που απήχθη σε ώρα εργασίας, πρέπει να είναι ένα στοιχείο διαδικασιών ταύτισης και συμπάθειας».