Ελευθεροτυπία - Πάμε για Mies van der Rohe ως Ελληνες και Πορτογάλοι

Το ιερό προσκύνημα της Φατίμα στην Πορτογαλία, του Αλέξανδρου Τομπάζη

Στον διαγωνισμό, που είναι ο σημαντικότερος στον τομέα του στη Γηραιά Ηπειρο, έχουν δηλώσει συμμετοχή με έργα τους 341 αρχιτεκτονικά γραφεία, ανάμεσά τους η ανερχόμενη αυστριακή ομάδα GmbH, οι Γερμανοί Coop Himmelb(L)au, καθώς και η Ζάχα Χαντίντ που είχε κερδίσει το βραβείο το 2003 λίγο πριν τιμηθεί και με το Pritzker, το αποκαλούμενο και «Νόμπελ» της διεθνούς αρχιτεκτονικής κοινότητας.

Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού, που καθιερώθηκε το 1987 και οργανώνεται ανά διετία, θα ανακοινωθούν τον Μάιο με βάση τη λίστα των φιναλίστ που θα έχει οριστικοποιηθεί ένα μήνα πριν από επταμελή επιτροπή. Φέτος προέδρός της είναι ο Φρ. Ραμπέρτ, διευθυντής του Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής του Παρισιού. Σε κάθε περίπτωση και μόνο η συμμετοχή στον κατάλογο των βραβείων θεωρείται ότι αποτελεί διάκριση.

Η ελληνική αρχιτεκτονική εκπροσωπείται από τα εξής έργα που ολοκληρώθηκαν την τελευταία διετία:

* Εξαώροφο κτίριο γραφείων στην Αθήνα, που σχεδίασε η Αλεξάνδρα Καλλίρη και οι συνεργάτες της.

* Εξοχική κατοικία στη Νάουσα Ημαθίας, που σχεδίασε ο Νίκος Καλογήρου.

* Κατοικία στην Αρχαία Κόρινθο, έργο του Σπύρου Παπαδόπουλου.

* Διαμόρφωση της πύλης εισόδου και του στέγαστρου στον Αστέρα Βουλιαγμένης, του θεσσαλονικιώτικου γραφείου των Ρένας Σακελλαρίδου και Μόρφως Παπανικολάου. Το έργο είχε πάρει τιμητική διάκριση στην παγκόσμια έκθεση αρχιτεκτονικής που έγινε τον Οκτώβριο στη Βαρκελώνη. Το ίδιο γραφείο, με το Μέγαρο Καρατζά της Εθνικής Τράπεζας, για το οποίο είχε συνεργαστεί με τον διάσημο Ελβετό αρχιτέκτονα Μάριο Μπότα και τη Μαρία Πολύζου, είχε συμπεριληφθεί στους φιναλίστ των βραβείων του 2003.

* Εκκλησία της Αγίας Τριάδας του Αλέξανδρου Τομπάζη, που είχε διακριθεί στην ίδια έκθεση της Βαρκελώνης και τελικά έχει συμπεριληφθεί στις συμμετοχές της Πορτογαλίας.

* Διαμόρφωση του παραλιακού Μετώπου της Παλιάς Πόλης του Ηρακλείου, που υπογράφουν οι Σωκράτης Στρατής, Κυριάκος Κούνδουρος και οι συνεργάτες τους και είχε ενταχθεί στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα αστικών αναπλάσεων Europan 4 που χρηματοδοτείται μέσω του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ.

* Κατοικία στα Περβόλια Χανίων, έργο του Αλέξανδρου-Μάριου Νικηφοριάδη και της Δανάης Σκαράκη.

* Αμφιθεατρική κατοικία στην Υδρα, του καθηγητή της Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Αριστείδη Αντωνά.

* Συγκρότημα κατοικιών «360ο Apartment Building» της Πάτρας, της Δήμητρας Καραβέλια και των Δημήτρη και Νικόλα Τραβασάρου.

* Μονοκατοικία σε περιοχή της Αθήνας που υπογράφουν ο Chi Wing Lo και η Παναγιώτα Νταβλάντη.

* Κτίριο γραφείων, επίσης στην Αθήνα, που σχεδίασε ο καθηγητής Γιάννης Αίσωπος.

Από αυτά τα πρώτα πέντε είχαν επιλεγεί το περασμένο Οκτώβριο ανάμεσα σε 29 συμμετοχές από ομάδα κριτών, αποτελούμενη από τους Τάκη Γεωργακόπουλο, τότε πρόεδρο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, τους καθηγητές του Πολυτεχνείου Ανδρέα Κούρκουλα και Παναγιώτη Τουρνικιώτη, τον θεωρητικό της Αρχιτεκτονικής Γιώργο Τζιρτζιλάκη και τον αρχιτέκτονα Νίκο Τραβασάρο. Η επιτροπή είχε οριστεί από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ), τον φορέα που εκπροσωπεί τα ευρωπαϊκά βραβεία στη χώρα μας.

Ωστόσο, ο τελικός κατάλογος της ελληνικής συμμετοχής, που δημοσιοποιήθηκε από το ίδρυμα Mies van der Rohe, περιλαμβάνει δέκα έργα που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα και βεβαίως την περίφημη Φατίμα του γραφείου Αλέξανδρου Τομπάζη, που διαγωνίζεται με τα «χρώματα» της Πορτογαλίας. Η «Ε» απευθύνθηκε στον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων και τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο Ευάγγελο Λυρούδια, που μας δήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν από ποιους υποβλήθηκαν οι υπόλοιπες υποψηφιότητες και εξέφρασαν την άποψη ότι ίσως προτάθηκαν από το Τεχνικό Επιμελητήριο. Διευκρινίζεται πάντως ότι πρόταση συμμετοχής ενός αρχιτεκτονικού έργου στον διαγωνισμό μπορεί να υποβληθεί και απευθείας στο ίδρυμα.

«Η αρχιτεκτονική στη χώρα μας βρίσκεται σε καλό δρόμο, παρ' όλο που συνθήκες δεν υποβοηθούν στην παραγωγή σωστού έργου. Δεν έχουμε καταφέρει και εμείς οι αρχιτέκτονες να πιέσουμε για την εφαρμογή μιας πολιτικής που θα επιτρέψει στην αρχιτεκτονική και τους δημιουργούς να εκφραστούν χωρίς τυπικούς περιορισμούς» δήλωσε στην «Ε» ο Νίκος Καλογήρου, πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτονικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, έργα του οποίου έχουν διακριθεί σε πανελλήνιους και ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς.

Πιο κοντά στη νέα «φουρνιά» αρχιτεκτόνων ο κ. Καλογήρου θεωρεί σημαντικό για το μέλλον της αρχιτεκτονικής ότι δύο ομάδες φοιτητών του ΑΠΘ πέτυχαν πρόσφατα δύο ευρωπαϊκές διακρίσεις. Η πρώτη αφορούσε διαγωνισμό διπλωματικών, που οργανώθηκε από την περίφημη αρχιτεκτονική της Φλωρεντίας. Η άλλη διαγωνισμό που οργανώθηκε από τη σχολή της Βαρκελώνης και κατέλαβε τη δεύτερη θέση μαζί με την πρόταση των φοιτητών του Εδιμβούργου. «Η νέα γενιά αρχιτεκτόνων είναι μορφωμένη και διαθέτει πολύ ταλέντο. Το άρνητικό όμως είναι ότι ύστερα από 4-5 χρόνια στο επάγγελμα σχεδόν αναγκαστικά συμβιβάζεται με τους κανόνες της αγοράς» επισημαίνει ο κ. Καλογήρου και προσθέτει πως τα τελευταία χρόνια η παρουσίαση της αρχιτεκτονικής παραγωγής στη χώρα μας έχει πάρει διαστάσεις «μόδας». Δηλώνει όμως αισιόδοξος και τονίζει ότι σιγά σιγά θα βοηθήσει στη διαμόρφωση καλύτερων συνθηκών για το δομημένο περιβάλλον. *