Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Η πίκρα του βαρύτονου όταν πέφτει η αυλαία

Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ

Ηρθε από τη Ρόδο στην Αθήνα για να σπουδάσει τοπογράφος. «Μ' έναν κόμπο στο λαιμό...», όπως θυμάται. Τη μουσική λάτρευε, και πίστευε ότι εδώ θα έβρισκε το δρόμο του. Πράγματι. Ο βαρύτονος, σήμερα, Δημήτρης Τηλιακός τα κατάφερε. Ξεκίνησε από το Εθνικό Ωδείο για να μελετήσει βιολί, βιόλα και θεωρητικά. Η Μαρίνα Κρίλοβιτς, όμως, του έδειξε κι ένα άλλο μονοπάτι.

«Θα μπορούσες να δοκιμάσεις τραγούδι» του είπε. «Να δοκιμάσω με ενδιέφερε, τίποτα παραπάνω». Δεν του είχε περάσει ποτέ από το μυαλό να γίνει βαρύτονος. Η δοκιμή όμως όχι μόνο τον έπεισε αλλά τον έστειλε στο Athenaeum, στο πλευρό του Κώστα Πασχάλη. Μαζί με τον Αντώνη Κορωναίο και την Ειρήνη Τσιρακίδη αποτέλεσαν τους τρεις πρώτους μαθητές του διεθνούς φήμης τενόρου. «Ο Πασχάλης κουβαλούσε ένα μύθο. Πολλές φορές μπήκα στον κόπο να το αναλύσω. Τελικά νομίζω ότι ήταν μοναδικός στον τρόπο που τραγουδούσε και έπαιζε. Δεν έμοιαζε με κανέναν άλλο». Και ως δάσκαλος; «Ηταν τολμηρός. Αν και φαινομενικά δεν είχαμε τις καλύτερες σχέσεις, υπήρχε μια ένταση ανάμεσά μας, με ενέπνευσε, ήταν αληθινός. Μου έδωσε τη γροθιά που ζητούσα για να συνεχίσω. Ηταν ένας σπουδαίος άνθρωπος».

Και να που την Κυριακή 4 Μαΐου (και στις 7, 9 και 11), ο μαθητής θα ενσαρκώσει για πρώτη φορά τον Σιμόν Μποκανέγκρα της ομώνυμης όπερας του Βέρντι στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής («Αλεξάνδρα Τριάντη») στη νέα παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε σκηνοθεσία του Αμερικανού Ντέιβιντ Ολντεν. Στην Ελλάδα, τελευταία φορά που είδαμε το έργο ήταν το 1995 με πρωταγωνιστή και σκηνοθέτη τον Κώστα Πασχάλη. Ο Δημήτρης Τηλιακός ήταν στην πλατεία του «Ολύμπια».

Ετοιμαζόταν τότε για το Μόναχο. Μόλις είχε κερδίσει την υποτροφία «Μαρία Κάλλας» και θα συνέχιζε τις σπουδές του στη Γερμανική Μουσική Ακαδημία, στην τάξη της Δάφνης Ευαγγελάτου. Πριν κιόλας αποφοιτήσει, ντεμπουτάρισε ως σολίστ στο ρόλο του Κόντε στους «Γάμους του Φίγγαρο», ρόλος που του εξασφάλισε αμέσως συμβόλαιο με την Κρατική Οπερα της Νυρεμβέργης. Μια συνεργασία που κράτησε οκτώ χρόνια και του έδωσε 40 από τους πιο σημαντικούς ρόλους του ρεπερτορίου του. Τα χρόνια εκείνα γεννήθηκαν και τα δύο από τα τρία παιδιά του.

Σήμερα, είναι free-lance και ταξιδεύει. Τον περασμένο μήνα πρωταγωνίστησε στην «Μποέμ» του Πουτσίνι υπό τον Θόδωρο Κουρεντζή στη Μόσχα. Τον Αύγουστο θα βρεθεί στο Σάο Πάολο για την «Ενάτη» του Μπετόβεν και του χρόνου στη Βαστίλη για τον «Μάκμπεθ» του Βέρντι πάλι με τον Θ. Κουρεντζή. «Για χάρη του θα πήγαινα και στην άλλη άκρη του κόσμου», λέει. «Είναι ιδεολόγος, δεν είναι διεκπεραιωτής που κυκλοφορεί με άνεση στην Ευρώπη. Ο Κουρεντζής δεν ερμηνεύει τη μουσική, την οραματίζεται. Δεν υπάρχουν σήμερα τέτοιοι μαέστροι...».

Κι ο ερμηνευτής, τι προτερήματα πρέπει να έχει; «Ο ορθολογισμός, κάτι που μου μετέδωσε η Δάφνη Ευαγγελάτου, η φωνή και το ταλέντο είναι η βάση. Προτέρημα είναι η τρέλα. Είμαστε καλλιτέχνες της στιγμής, μην το ξεχνάμε. Τελείωσε η παράσταση, έκλεισε η αυλαία, τέλειωσαν όλα. Εχω βιώσει πολύ στο πετσί μου αυτή την πίκρα. Να μην υπάρχεις μετά. Για να ικανοποιήσεις το πληγωμένο σου εγώ, βιντεοσκοπείς ορισμένες παραστάσεις για το προσωπικό σου αρχείο. Δεν είναι όμως πολύ θλιβερό; Η πληρωμή είναι ό,τι δημιουργείς εκείνη τη στιγμή. Και η ικανοποίηση να το βλέπεις στα μάτια του συναδέλφου σου...».

Οπως συμβαίνει και στο θέατρο...

«Είναι δυσκολότερη η θεατρική προσέγγιση στην όπερα. Δεν υπάρχει η ελευθερία του χρόνου που υπάρχει στο θέατρο. Στο θέατρο, ο ηθοποιός μπορεί να ορίσει χρονικά την ερμηνεία του. Ο λυρικός τραγουδιστής όχι. Πρέπει σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να εκφραστεί, χωρίς φλυαρία. Είναι πολύ ωραίο να μην ξεχνάς το θεατρικό λόγο με τη μουσική. Ο αυτοσχεδιασμός ο δικός μας είναι να εκφράζεσαι όταν τραγουδάει ο συνάδελφός σου. Να "μιλάς" όταν δεν τραγουδάς».

Θα συμφωνήσετε επομένως ότι η σκηνοθεσία είναι πολύ σημαντική.

«Ναι, πολύ. Αδικείται η όπερα σήμερα. Την έχουν τοποθετήσει σε ένα περίεργο βάθρο. Ο χρόνος που της δίνουν είναι πολύ λίγος. Δεν μπορείς να ανεβάσεις όπερα σε πέντε εβδομάδες. Γι' αυτό και πολύ μεγάλοι θεατρικοί σκηνοθέτες δεν ασχολούνται».

Ασχολούνται όμως οι του κινηματογράφου, όπως για παράδειγμα ο Αμπάς Κιαροστάμι που θα σκηνοθετήσει στην Εθνική Οπερα της Αγγλίας.

«Ισως θέλουν άλλη μια σειρά στο βιογραφικό τους. Δεν το έχει ανάγκη η όπερα. Να φέρουμε τον Αγγελόπουλο να σκηνοθετήσει όπερα; Θα γίνει μπούγιο. Ε, και;».

Τι χρειάζεται η όπερα;

«Περισσότερο χρόνο. Η όπερα ως τέχνη είναι τόσο δυνατή που δεν χρειάζεται κανένα τέχνασμα. Θα παραμείνει στους αιώνες. Αυτό που χρειάζεται είναι να δεχθεί το κοινό τη διαφορετικότητα και τη μοναδικότητά της. Και τα κρινολίνα δεν βοηθούν προς αυτή την κατεύθυνση».

Μετά 12 χρόνια ποιοι είναι οι σταθμοί στην καριέρα σας;

«Ενας ρόλος κι ένας άνθρωπος. Ο "Ορέστης" στην "Ιφιγένεια εν Ταύροις" του Γκλουκ σε σκηνοθεσία Κλάους Γκουτ το 2000 στη Ζυρίχη και τη Νυρεμβέργη και ο αξέχαστος φίλος και δάσκαλος Σταμάτης Βογιατζής, αδελφός του Λευτέρη. Ηρθε και με βρήκε στη Νυρεμβέργη: "Βρε μπαγάσα, έχεις ωραία φωνή. Αν έρθεις να σου δείξω μερικά πράγματα, δεν θα το μετανιώσεις", μου είπε. Δεν είχα συναντήσει ποτέ στη ζωή μου άνθρωπο που να θέλει να με βοηθήσει μουσικά με όλη του την ψυχή χωρίς καμία ιδιοτέλεια. Αισθάνομαι καλά που μιλάω για 'κείνον. Του το οφείλω... Κανένας δάσκαλος δεν έχει να σου πει μυστικά. Είναι ο τρόπος που σε προσεγγίζει, η αγάπη του...».

Η ζωή σας πώς είναι;

«Πολύ ενδιαφέρουσα, αλλά και πολύ κουραστική. Ζω έναν όμορφο πανικό». *