Ελευθεροτυπία - Ο ποιητής του δρόμου

Η (Αφροαμερικανίδα) νικήτρια του φετινού διαγωνισμού ποίησης «Word Clash» Queen Sheba (βασίλισσα του Σαββά)

Με αφορμή την εκδήλωση «Word Clash 2005» (=Σύγκρουση των λέξεων) που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Βόρεια Καρολίνα των ΗΠΑ με τη χορηγία της Red Bull, μιλήσαμε με τον Μόντε Σμιθ, παρουσιαστή και παραγωγό της εκδήλωσης, ακτιβιστή ποιητή, συγγραφέα και δημοσιογράφο. Μία από τις κατ'εξοχήν φωνές της «άλλης Αμερικής», ο Μόντε Σμιθ ασχολείται με τις φυλακές, τα γκέτο, τη φτώχεια και τις καταστροφικές συνέπειες της αμερικανικής πολιτικής, επιδιδόμενος σε ένα είδος προφορικής ποίησης, που γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής - κυρίως μέσα από τις χιπ-χοπ εκδοχές της, με όλα τα θετικά και τα αρνητικά που φέρνει αυτό το είδος της δημοτικότητας. Στη συνέντευξη που μας παραχώρησε ήταν κοφτός, ωμός και στακάτος, χωρίς να αφήνει πολλά περιθώρια για γενικεύσεις.

* Για τον διαγωνισμό ποίησης που παρουσίασε: «Ημουν παραγωγός και παρουσιαστής του "Red Bull Word Clash", που μέχρι τώρα λεγόταν "Νοrth Carolina Poetry Grand Slam". Κάθε χρόνο ο χώρος είναι γεμάτος μόνο με όρθιους και η ποίηση, ένα προσκλητήριο σε "πνευματικά όπλα", είναι θυμωμένη, ωμή και κτηνωδώς ειλικρινής. Τη φετινή χρονιά τα πράγματα δεν ήταν και τόσο διαφορετικά, μόνο που η εκδήλωση είχε περισσότερο κόσμο. Το event είναι μια ευκαιρία να παρουσιαστεί ο ποιητής-ακτιβιστής, ο ποιητής-επαναστάτης, ο ποιητής του δρόμου, της εργατικής τάξης, εκείνοι που συνήθως παραμερίζονται και αγνοούνται, εξαιτίας της κυρίαρχης κοινωνικής δομής».

* Για τη φετινή νικήτρια του διαγωνισμού: «Φέτος νικήτρια ήταν η Queen Sheba (βασίλισσα του Σαββά), από το Νόρφολκ της Βιρτζίνια. Τα ποιήματά της ασχολούνται με θέματα όπως ο βιασμός, το AIDS στην Αφρική, το ζήτημα της αλληλεγγύης μεταξύ των καταπιεσμένων αυτού του κόσμου. Η Queen Sheba είναι τριάντα χρόνων, απόφοιτος της αγγλικής φιλολογίας».

* Για την «προφορική ποίηση» ως όρο: «Η προφορική ποίηση -spoken word poetry- είναι ένα "κάλεσμα για αφύπνιση". Οταν απαγγέλλω το υλικό μου μπροστά σε κοινό, ουσιαστικά κάνω ένα είδος performance, αλλά το σημαντικότερο είναι να εννοείς αυτά που λες, να μιλάς με πειθώ».

* Για τη σχέση του με το χιπ-χοπ: «Με έχουν επηρεάσει πολλά χιπ-χοπ συγκροτήματα: Public Enemy, T-La Rock, Poor Righteous Teachers, NWA, Gang Star, για να αναφέρω μόνο μερικούς».

* Για τις επιρροές του: «Ο Χάντερ Σ. Τόμπσον, ο Χόουλινγκ Γουλφ και ο Τζον Λι Χούκερ, ο Μάικλ Ρόουζ των Black Uhuru, ο Χένρι Ρόλινς των Black Flag, και φυσικά ο Τσακ Ντι των Public Enemy».

* Οι κριτικοί έχουν περιγράψει την πρόζα σου ως πολιτική, άμεση, μια μίξη «φωτιάς και πάγου». Με τι θέματα ασχολείσαι κυρίως;

«Με τα δικαιώματα των φτωχών, τη θρησκεία, τον ρατσισμό, την αστυνομική βία, τον αυτοακρωτηριασμό, τις καταχρήσεις και τις εξαρτήσεις από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά, το βιομηχανικό-σωφρονιστικό σύμπλεγμα, τον σοβινισμό των λευκών, όλες αυτές τις ψηφίδες που συνθέτουν τον "αμερικανικό τρόπο ζωής"».

* Για το σωφρονιστικό σύστημα των ΗΠΑ και την καμπάνια απελευθέρωσης του Μουμία Αμπού Τζαμάλ, στην οποία έχει εμπλακεί:

«Για τον Μουμία δεν έχω κάνει και τίποτα σπουδαίο, απλά διατηρούμε σταθερή αλληλογραφία. Το σωφρονιστικό σύστημα των ΗΠΑ είναι βάρβαρο, άγριο, βαθιά ρατσιστικό και στην ουσία του δολοφονικό. Στην πράξη, αυτό που κάνει είναι να ανταλλάσσει ανθρώπινα κορμιά για το κέρδος, ειδικά κορμιά μαύρων και μελαψών».

* Για τη σχέση του με το κοινό:

«Προσπαθώ να "τους μπαίνω", να τους τα λέω κατάμουτρα. Θέλω να βεβαιωθώ ότι κανείς τους δεν ξεχνάει τον σκοπό και το ύφος της δράσης αυτής. Ο κόσμος γουστάρει, γιατί έτσι τα πράγματα διατηρούν τη σωστή ενέργεια».

* Για το βιβλίο του «High Protein Tongue»:

«Η πρώτη μου κυκλοφορία ήταν ένα φυλλάδιο με τίτλο "High Protein Tongue" (=υψηλά πρωτεϊνούχα γλώσσα), ποίηση για τον επιβιώσαντα της μητρόπολης (urban survivalist). Είχε να κάνει κυρίως με τη φτώχεια, την καταστολή, τα ναρκωτικά, την πορνεία. Σύντομα θα κυκλοφορήσω το δεύτερο τεύχος, που θα έχει επίσης συνεργασίες από άλλους spoken word artists (Cherryl Aldave, Andrew Davis, Carlos Andres Gomez, Nancy Winters,The Mad Rabbi of Pens and Needles, Η20, and JD of Da Lench Mob)».

* Για τη ζωή και την ποίησή του:

«Μεγάλωσα σε μια πολύ φτωχή οικογένεια στον Νότο. Εγραφα από παιδί. Στα 15 μου ίδρυσα μια αντιρατσιστική οργάνωση, για να διαμαρτυρηθώ για τις πορείες της Κου Κλουξ Κλαν στη Βόρεια Καρολίνα. Εχω εργαστεί ως δημοσιογράφος σε χιπ-χοπ έντυπα, ξεκίνησα την οργάνωση "Πολίτες του Τρίτου Κόσμου" (Third World Citizens), μια χιπ-χοπ κολεκτίβα μέσα από την οποία αναδείχθηκαν καλλιτέχνες όπως ο DJ Faust, ο DJ Τ Roc και ο DJ Klever. Κάθε τι που γράφω αντικατοπτρίζει ένα διαφορετικό στάδιο, σχέση και κατάσταση στη ζωή μου. Τα γραπτά μου εκφράζουν οργή, μίσος, αηδία, αλλά και συμπόνια και αγάπη».

* Για το θέμα της χορηγίας:

«Δεν είναι κακό να έχεις κάποιου είδους χορηγία, από τη στιγμή που το χρήμα δεν διαφθείρει τον χαρακτήρα της δράσης ή τον παραγωγό. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να ξέρεις το υπόβαθρο της εταιρείας. Αν σε πλησιάσουν "δαίμονες" με βρώμικα χέρια, απλά δεν παίρνεις χρήματα από αυτούς. Δεν θα μπορούσα με τίποτα να ανεβάσω μόνος μου το "Word Clash". Η χορηγία είναι απαραίτητη για ένα γεγονός αυτής της κλίμακας. Οταν κάποιος μου "την πει" για τη σχέση μου με τη Red Bull, απλά τους ζητώ: «Βρείτε μου εσείς μια εταιρεία που θα υποστήριζε ένα γεγονός σαν αυτό, το οποίο ξεσκεπάζει τον θάνατο, τη σκλαβιά, την καταστροφή που προξενεί σήμερα η 'αμερικανική αυτοκρατορία του κακού', που φιλοξενεί ποιητές που δεν διστάζουν να ξεμπροστιάσουν τον Μπους και τα γεράκια του..." Και κάθε φορά που το λέω αυτό, τους ταπώνω».