Ελευθεροτυπία - Πήδημα στο κενό με χαμόγελο

Τέσσερις «χαμένες» ψυχές, ο Μάρτιν, ο Τζέι-Τζέι, η Τζες και η Μορίν έχουν ανέβει στην ταράτσα του λονδρέζικου πολυκαταστήματος Toppers House με σκοπό ν' αποχαιρετήσουν για πάντα τον κόσμο μας. Το μυθιστόρημα «Α Long Way Down» (κυκλοφορεί στα ελληνικά τον Οκτώβριο από τον «Πατάκη»), παρά το σκοτεινό του θέμα, χαρακτηρίζεται αισιόδοξο, χαρούμενο και γεμάτο ζωή από τον συγγραφέα των βιβλίων «Πυρετός της μπάλας» (Ελληνικά Γράμματα), «High Fidelity», «Για ένα αγόρι», «Πώς να είσαι καλός» («Πατάκης»). Ποιοι είναι όλοι αυτοί οι απελπισμένοι άνθρωποι;

Ο Μάρτιν είναι ένας ανυπόληπτος τηλεοπτικός παρουσιαστής, η Μορίν μια μεσόκοπη γυναίκα που έχει αφιερώσει τη ζωή της στη φροντίδα του παραπληγικού μουγκού γιου της, η Τζες μια «ανισόρροπη» κόρη υπουργού και ο Τζέι-Τζέι ένας Αμερικανός ρόκερ, που δεν αντέχει να βλέπει το άστρο του να δύει.

Ο Χόρνμπι διεισδύει με μαεστρία στις ψυχές των ηρώων του για να χειριστεί λεπτά ζητήματα σχετικά με τα όρια της βούλησης, την πολυπλοκότητα και τις συγκυρίες της ζωής και, σαφώς, τη θνητότητα. Στις αρετές του βιβλίου ένα μέρος της κριτικής αναγνωρίζει τον σαφή και καθηλωτικό τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται η ιστορία μέσα από τις πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις των πρωταγωνιστών της.

Θέματα όπως η αυτοκτονία, η απόγνωση, η κατάθλιψη θα λέγαμε ότι είναι οικεία στο συγγραφικό σύμπαν, αλλά -ορισμένα από αυτά- και στη ζωή του συγγραφέα. «Δεν σκέφτηκα ποτέ σοβαρά να αυτοκτονήσω, ούτε πέρασα ολοκληρωτικά μαύρες περιόδους», ξεκαθαρίζει στον «Guardian». «...Και στις πιο δύσκολες στιγμές μου είχα τη δυνατότητα να διακρίνω την αισιόδοξη διάσταση της ζωής». Η πολύχρονη ψυχανάλυση σίγουρα τον βοήθησε να ξεπεράσει τις αποτυχημένες απόπειρές του, να σταδιοδρομήσει ως δάσκαλος, δημοσιογράφος, σεναριογράφος. Το πιο σκληρό κάλεσμα της μοίρας έφτασε, όμως, στον Χόρνμπι με τη γέννηση του πρώτου παιδιού του, του Ντάνι, που είναι αυτιστικός.

Ψήγματα της προσωπικότητας του συγγραφέα ενυπάρχουν και στους τέσσερις ήρωες του «Α Long Way Down», ιδιαίτερα στη Μορίν, που προσπαθεί να φανταστεί έναν «κανονικό» κόσμο για τον μουγκό και παραπληγικό γιο της. Ο Χόρνμπι -πατέρας σήμερα άλλων δυο παιδιών- δεν κρύβει τη δική του αγωνιώδη προσπάθεια να επικοινωνήσει με το αυτιστικό παιδί του. Η Μορίν φαντάζεται τη ζωή που θα ταίριαζε στο παιδί της αν ήταν «φυσιολογικό», γεμίζοντας τους τοίχους του δωματίου του με πόστερ ηρώων κόμικς και του ποδοσφαιριστή της Αρσεναλ Πατρίκ Βιεϊρά. Ο Χόρνμπι δεν έκανε το ίδιο. Ταλαιπωρήθηκε για να εντοπίσει έναν κώδικα επικοινωνίας με τον γιο του. «Με ένα αυτιστικό παιδί νιώθεις συνεχώς κακός πατέρας, όταν διαπιστώνεις ότι είναι δύσκολο να ανταλλάξετε ακόμα και δυο μπαλιές στον κήπο...», εξομολογείται.

Πώς μπορεί, εντέλει, ένα βιβλίο με τέσσερις ανθρώπους με το ένα πόδι στο κενό να είναι αισιόδοξο; Την απάντηση δίνει ο συγγραφέας: «Ηθελα να γράψω για ένα θέμα ακραίο, όπως η αυτοκτονία, και να ανασύρω αυτούς τους χαρακτήρες από το σκοτάδι προς το φως χωρίς να γίνω συναισθηματικός ή ψεύτικος. Εάν έγραφα για την κατάθλιψη με καταθλιπτικό τρόπο, ποιος θα ήθελε να το διαβάσει;»