Ελευθεροτυπία - Ελλην ως βάρβαρος

Περιμένουν τα καράβια που θα τις οδηγήσουν δούλες στην Ελλάδα, ζωντανά λάφυρα στους έλληνες στρατηγούς. Είναι οι «Τρωάδες» του Ευριπίδη που κλείνουν την Παρασκευή και το Σάββατο τα φετινά Επιδαύρια.

Ο Ευριπίδης δέκα χρόνια μετά την «Εκάβη» ασχολείται ξανά με τους μεγάλους χαμένους του Τρωικού Πολέμου. Ενώ στην Ελλάδα συνεχίζεται ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, εκείνος καταγράφει ένα δραματικό ντοκιμαντέρ από τα μετόπισθεν της Τροίας. Περιγράφει τη βάρβαρη, απάνθρωπη συμπεριφορά των συμπατριωτών του στους νικημένους, γυναίκες και παιδιά. Μοιάζει με προειδοποίηση για τις συμφορές που θα ζήσουν και οι ίδιοι οι Ελληνες μερικά χρόνια αργότερα στη Σικελική εκστρατεία.

Καθημερινό έργο

«Το έργο είναι μπλεγμένο με την καθημερινότητά μας, διαχρονικό δυστυχώς», λέει ο Αντώνης Αντύπας, που το μελετά με την Ελένη Καραΐνδρου ήδη από το 1990. «Πάντα επίκειται ένας πόλεμος, πάντα οργανώνεται για το μέλλον και πάντα έρχεται. Είναι πολύ σημαντικό πώς ένας Ελληνας γράφει αυτά τα τρομερά πράγματα για τους συμπατριώτες του. Πώς καθεφτίζει μέσα στο έργο την αγριότητα των Ελλήνων, τις δραματικές συνέπειες του πολέμου. Φτάνουν στο ακραίο, απάνθρωπο σημείο να σκοτώσουν ένα μικρό παιδί».

Ενα έργο με μεγάλους γυναικείους ρόλους που στην παράσταση ερμηνεύουν σημαντικές ηθοποιοί, με τις περισσότερες από τις οποίες ο σκηνοθέτης έχει συνεργαστεί στο παρελθόν.

*Η Εκάβη Μάρθα Βούρτση, η μάνα που «ανέβηκε στην κορυφή των συμφορών», ετοιμάζεται για το πρώτο της ταξίδι. «Δεν έχω μπει ποτέ σε καράβι» μουρμουρίζει ειρωνικά, σκλάβα του Οδυσσέα, όπως αποφασίστηκε στη μοιρασιά. Για την ηθοποιό πάντως που βρίσκεται στη σκηνή μιάμιση ώρα, ο ρόλος ήταν ταξίδι ψυχής: «Σίγουρα ύστερα από 43 χρόνια στο θέατρο δεν "παίζω την καριέρα μου". Δεν επενδύω για μετά... Δεν μ' ενδιαφέρει τίποτε άλλο παρά μόνο η παράσταση και το δικό μου προσωπικό κέρδος ψυχής μέσα από την εμπειρία. Οσο για τις συγκρίσεις που συνηθίζονται κάθε φορά, αυτό το σκληρό παιχνίδι που παίζεται στο "αλώνι" της Επιδαύρου, αδιαφορώ. Δεν έχω μελετήσει ποτέ περισσότερο ένα ρόλο. Δεν βγάζεις απ' το τσεπάκι τις ευκολίες σου και παίζεις...».

*Την Ανδρομάχη, χρεωμένη στο Νεοπτόλεμο, υποδύεται η Μάνια Παπαδημητρίου, συνεργαζόμενη για τέταρτη φορά με το Απλό Θέατρο.

«Με τον σκηνοθέτη αλλά και μ' όλους τους συντελεστές συνεργαστήκαμε αρμονικά και νομίζω ότι αυτό εγγράφεται στην παράσταση. Αγαπώ την ηρωίδα, αυτήν μάλιστα είχα επιλέξει για να δώσω εξετάσεις στο Θέατρο Τέχνης. Η Ανδρομάχη είναι μια νέα γυναίκα που της στερούν ξαφνικά το δικαίωμα της συζύγου και μετά της μάνας. Απομένει μια γυναίκα χωρίς ταυτότητα. Είναι τόσο ταυτισμένος ο ρόλος με την παρουσία του μικρού Αστυάνακτα δίπλα της, που όταν φωτογραφηθήκαμε όλες οι γυναίκες της παράστασης εγώ ένιωθα σαν να μου λείπει κάτι. Η απουσία του παιδιού μου δημιουργούσε την αίσθηση ότι δεν φοράω ολόκληρο το "κοστούμι" μου. Εχω τρακ. Κάποιοι λένε ότι η Επίδαυρος τελικά είναι ένα θέατρο όπως όλα τ' άλλα. Εγώ πιστεύω ότι σου ζητάει να αναμετρηθείς με τον εαυτό σου. Νιώθω όπως οι αθλητές που σε κάθε τους εμφάνιση προσπαθούν έστω και λίγο να ξεπεράσουν το ρεκόρ τους».

*Η Ταμίλα Κουλίεβα έρχεται στη σκηνή αλαφροΐσκιωτη, φορώντας τα άσπρα πέπλα της Κασσάνδρας. Βακχεύεται, παραληρεί, μαντεύει δεινά για τους Αχαιούς. Η παρθένα ιέρεια του Απόλλωνα, τρόπαιο του Αγαμέμνονα, θα φύγει «νυφούλα ανάμεσα σε λόγχες, ασπίδες και κοντάρια ελληνικά».

*Ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης στο ρόλο του Ταλθύβιου μεταφέρει στην Εκάβη τις αποφάσεις των Αχαιών, σε ποιους κληρώνονται τα θύματα.

*Ο Κώστας Αθανασόπουλος ως Μενέλαος έρχεται να πάρει την άστατη σύζυγό του Ελένη, την ντυμένη στα χρυσά Μπέσυ Μάλφα, με σκοπό να τη σκοτώσει, αλλά στο τέλος θα τη συγχωρέσει...

*Δυο θεοί περιφέρονται ανάμεσα στις ξαπλωμένες αιχμάλωτες γυναίκες. Ο Αρης Λεμπεσόπουλος (Ποσειδών) και η Γιάννα Νικολοπούλου (Αθηνά) μετά την καταστροφή της Τροίας θα αποσύρουν αλαζονικά την εύνοιά τους από τους Ελληνες. Θα αποφασίσουν βάσανα για τους νικητές στο μακρύ ταξίδι της επιστροφής.

Αδικοι θάνατοι

Οι Ελληνες «χαρούμενοι κι ανέμελοι γυρνούν στην πατρίδα τους» αφήνοντας πίσω καμένη γη και άδικους θανάτους. Το πτώμα του μικρού Αστυάνακτα που γκρέμισαν από τα τείχη της Τροίας θα χωρέσει στην ασπίδα του πατέρα του Εκτορα. Μια εικόνα φρίκης που θα τακτοποιήσει για την ιστορική μνήμη η Εκάβη:

«Εδώ είναι ένα παιδάκι που οι Αργείοι κάποτε σκότωσαν από φόβο. Επίγραμμα ντροπή για την Ελλάδα»...

*Η Μελίνα Βαμβακά είναι κορυφαία τους 16μελούς χορού που κίνησαν οι Σοφία Σπυράτου και Πέρσα Σταματοπούλου. Την απόδοση των πολυφωνικών χορικών που έγραψε η Ελένη Καραΐνδρου έχει διδάξει ο Αντώνης Κοντογεωργίου.

Η μουσική της Καραΐνδρου στα στάσιμα αλλά και κάτω από τον λόγο της Εκάβης σε μερικά σημεία δημιουργεί την αίσθηση ότι διατρέχει ολόκληρο το έργο.

Το σκηνικό του Γιώργου Πάτσα λειτουργεί περισσότερο υπαινικτικά χωρίς την πρόθεση να προσδιορίσει χρονικά τα γεγονότα, λέει ο Αντώνης Αντύπας: «Περάσαμε από διάφορα στάδια μορφών του χώρου μέχρι να καταλήξουμε σ' αυτό που δίνει την αίσθηση της διαχρονικότητας».

Η παραγωγή λέει ο σκηνοθέτης ξεπέρασε τους προϋπολογισμούς. Εφτασε μέχρι τώρα στα 130 εκατομμύρια, αλλά εκείνος δεν πτοείται:

«Δεν το σκέφτομαι. Είχα υποχρέωση απέναντι στο έργο να κάνω το καλύτερο. Δεν έκανα καμία έκπτωση στα σχέδιά μου. Ηθελα όλα να λειτουργήσουν στην εντέλεια. Τα τεχνικά ζητήματα λύθηκαν, η παράσταση έδεσε και παραδίδεται στο κοινό. Το έργο έχει εκπληκτική αμεσότητα, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη τραγωδία. Ο θεατής κινητοποιείται: μέχρι πότε η επιδημία του πολέμου θα μαστίζει τους ανθρώπους; Είναι ένα ερώτημα που τελικά αφορά προσωπικά τον καθένα μας».