Ελευθεροτυπία - Οι πειρατές της οθόνης

Τα πειρατικά dvd αυξάνονται και πληθύνονται και στη χώρα μας. Εξω τα κρύβουν ακόμα και σε παιδικά παιχνίδια ή και σε ψύκτες νερού.

Ενα κόκκινο φωτάκι διακρίνεται στο σκοτάδι μιας κινηματογραφικής αίθουσας. Ο υπάλληλος του σινεμά που «περιπολεί» διακριτικά στη διάρκεια της προβολής, πλησιάζει φουριόζος τον ύποπτο θεατή και διαπιστώνει πως ναι, ο τύπος βιντεοσκοπεί στα μουλωχτά άλλη μια ελληνική κωμωδία...

Το φαινόμενο της κινηματογραφικής πειρατείας έχει πάρει διαστάσεις και στην Ελλάδα. Τα αδιαμφισβήτητα, βέβαια, σκήπτρα στην πειρατεία των dvd κρατά η Απω Ανατολή (Κίνα, Χονγκ Κονγκ, Ταϊβάν, Μαλαισία, Ταϊλάνδη), όμως στις χώρες παραγωγής παράνομων dvd συγκαταλέγονται, σύμφωνα με την Εταιρεία Προστασίας Οπτικοακουστικών Εργων (ΕΠΟΕ) και χώρες όπως η Ρωσία και το Πακιστάν. Μέσα σε παιδικά κουκλάκια και παιχνίδια, ακόμα και σε ψύκτες νερού κρύβουν τα κλεψίτυπα dvd τους οι «πειρατές» του κινηματογράφου!

Οπως μαθαίνουμε από τον Γιώργο Μίχο, νόμιμο εκπρόσωπο της ΕΠΟΕ, που μάχεται την πειρατεία για λογιαριασμό των περισσότερων ελληνικών εταιρειών διανομής κινηματογράφου και βίντεο αλλά και των γνωστότερων τηλεοπτικών σταθμών (καλύπτει δε και τα δικαιώματα για τα playstation), η αύξηση στην πειρατεία δημιουργεί μεγάλα προβλήματα σε όλη την αλυσίδα της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Το πρόβλημα έγκειται στο ότι οι διάφοροι επιτήδειοι καταφέρνουν να κυκλοφορήσουν στην Ελλάδα, παράνομα φυσικά, μια ταινία μπλοκμπάστερ ακόμα και πριν από την κινηματογραφική προβολή της.

Συνηθέστερη πρακτική διεθνώς είναι η βιντεοσκόπηση της ταινίας μέσα στην ίδια την κινηματογραφική αίθουσα 1-2 μέρες έπειτα από την πρεμιέρα της. Εχει υπολογιστεί πως το 87% του παράνομου υλικού προέρχεται από αντίγραφα κινηματογραφικών μαγνητοσκοπήσεων, εξ ου και η ειδική σήμανση πριν από την έναρξη της ταινίας περί απαγόρευσης της βιντεοσκόπησης ακόμα και με κινητό. Το αποτέλεσμα είναι τα πειρατικά αυτά dvd να κυκλοφορούν στο εμπόριο από πλανόδιους (που πλέον με το ένα χέρι πλασάρουν cd και με το άλλο dvd, αφού πρόκειται για το ίδιο κύκλωμα) πολύ πριν η ταινία κυκλοφορήσει νόμιμα στα βίντεο κλαμπ: κάτι που συμβαίνει μερικούς μήνες μετά την κινηματογραφική προβολή της (η ταινία βγαίνει πρώτα στις αίθουσες, αμέσως μετά στα βίντεο κλαμπ και ακολουθούν οι διαδικτυακές υπηρεσίες -video on demand, pay-per-view, συνδρομητική τηλεόραση και, τέλος, οι σταθμοί).

Σκεφτείτε, λοιπόν, τι γίνεται όταν μια πολυαναμενόμενη ταινία αρχίζει να κυκλοφορεί ταυτόχρονα ή και πριν από την προβολή της στα σινεμά. Εχει «καεί». Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΠΟΕ μέσα στο 2006 οι απώλειες του τζίρου 6 ελληνικών εταιρειών βίντεο ανήλθαν στα 50 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι αντίστοιχες απώλειες (από φόρους και ΦΠΑ) στο Δημόσιο ανήλθαν σε 17.400.000 ευρώ. Ποσά σημαντικά αυξημένα σε σχέση με τα αντίστοιχα των δύο προηγούμενων ετών. Σύμφωνα δε με μελέτες η μείωση των εσόδων ενός ελληνικού περιφερειακού σινεμά (που δεν αντιμετωπίζει άλλο ανταγωνισμό) είναι συνάρτηση της αύξησης της πειρατείας. Από τις μεγαλύτερες συνέπειες, η μεγάλη κρίση που αντιμετωπίζουν τα βίντεο κλαμπ. Φαίνεται πως μετά την άνθησή τους, όταν εξαπλώθηκαν τα dvd, ήρθε η ώρα της πτώσης. Πολλά κινδυνεύουν με λουκέτο. Οπως μας λέει ο κ. Μίχος, η μόνη ελπίδα τους είναι η εξάπλωση του Blu Ray ή του hd dvd (είναι η νέα γενιά ψηφιακού δίσκου, με ασύγκριτα καλύτερη ποιότητα εικόνας από το σημερινό dvd). Οι Ελληνες έχουν αρχίσει να επενδύουν στη νέα τεχνολογία.

Οσο για τους Αμερικανούς, υπολογίζεται πως λόγω της πειρατείας έχουν χάσει παγκοσμίως περί τα 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια -χωρίς να συνυπολογίσουμε τις απώλειες από την πειρατεία στο Ιντερνετ...

«Ολες οι μεγάλες μας επιτυχίες έχουν κυκλοφορήσει παράνομα», μας είπε ο Γιάννης Μαστρογιαννόπουλος, διευθυντής πωλήσεων της Village Films. «Από τον "Αρχοντα των δαχτυλιδιών" μέχρι τους "300". Είναι χαρακτηριστικό πως ο "Χάρι Πότερ" έχει κυκλοφορήσει σε πειρατικό dvd-r με... κινέζικα γράμματα και άσχετο οπισθόφυλλο, που είχε τη σύνοψη του "Μάγου του Οζ" (!)». Στην περίπτωση μιας άλλης ταινίας, του «Κώδικα Ντα Βίντσι», από τις πιο καλά προφυλαγμένες ταινίες παγκοσμίως, οι πλανόδιοι πλάσαραν στον κόσμο ένα πειρατικό dvd με τον ίδιο τίτλο. Με τη διαφορά πως δεν επρόκειτο για την ταινία αλλά για κάποιο ντοκιμαντέρ...

«Μια απάντηση στην πειρατεία θα ήταν οι ταυτόχρονες πρεμιέρες με την Αμερική», προσθέτει ο Γ. Μαστρογιαννόπουλος. «Να βλέπουμε δηλαδή ταυτόχρονα με την Αμερική την ταινία για να μην προλαβαίνουν να τη φέρουν εδώ νωρίτερα. Αυτό, όμως, δεν είναι πάντα εύκολο».

Τι κάνουν λοιπόν; «Οι κόπιες μας φυλάσσονται επί 24ώρου βάσεως και πηγαίνουν στις αίθουσες συνοδεία σεκιούριτι. Σεκιουριτάδες, επίσης, ελέγχουν τι γίνεται μέσα στις αίθουσες, όπως για παράδειγμα τώρα με το "Alter Ego" (με τον Ρουβά) και βέβαια με τους "300"».

Στην Ελλάδα, βέβαια, στις αίθουσες βιντεοσκοπούνται παράνομα κυρίως οι ελληνικές ταινίες. Γιατί ο άλλος να ρισκάρει με μια ξένη επιτυχία τη στιγμή που αυτή έχει ήδη κυκλοφορήσει (και... κλαπεί) στην Αμερική; «Παλιότερα», μαθαίνουμε από τον Γ. Μίχο, «το κλεμμένο δισκάκι έφευγε αεροπορικώς από την Αμερική, ερχόταν στην Ελλάδα και αναπαραγόταν εδώ σε χιλιάδες αντίτυπα. Σήμερα δεν χρειάζεται καν αυτό. Εχει φύγει από την Αμερική μέσω του Διαδικτύου πριν καν βγει εδώ».

Σήμερα, ολοένα και περισσότερες ελληνικές ταινίες πέφτουν θύματα της πειρατείας. «Ο λόγος είναι πως τα τελευταία δύο χρόνια αυξήθηκαν οι κωμωδίες που είχαν ανταπόκριση στον κόσμο. Είναι χαρακτηριστικό πως φέτος στο στόχαστρο ήταν ταινίες όπως το "Πέντε λεπτά ακόμα", "Μια μέλισσα τον Αύγουστο" και "Straight story"».

Ο Αγγελόπουλος, πάντως, δεν αντιμετώπησε ανάλογο πρόβλημα, σε αντίθεση με τον Βούλγαρη. «Το μεγάλο μπαμ πάντως έγινε με το "Safe sex"», λέει ο Γ. Μίχος. «Στην Αμερική κάποιοι καταφέρνουν να έχουν πρόσβαση ακόμα και στην κόπια ζερό μέσα στα στούντιο. Φαίνεται πως "λαδώνονται" κάποιοι άνθρωποι από μέσα. Ακόμα και στην Ελλάδα παρατηρήθηκε το φαινόμενο ελληνικές ταινίες να πέφτουν θύματα πειρατείας πριν καν προβληθούν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, από αντίγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για λόγους προώθησης της ταινίας στον τύπο ή σε κριτικούς», υπογραμμίζει ο κ. Μίχος.

Στην Αμερική το «Matrix» κλάπηκε σε test screening, δηλαδή σε δοκιμαστική προβολή. Και μάλιστα από τον μηχανικό! Στην Ελλάδα ακόμα και ορισμένοι ιδιοκτήτες βίντεο κλαμπ διακινούν παράνομα dvd από ταινίες που δεν έχουν ακόμα κυκλοφορήσει. Ακόμα απλούστερο γι' αυτούς είναι να διαθέτουν επιπλέον αντίγραφα από τις ταινίες ή τις τηλεοπτικές σειρές (τύπου «Lost») που νόμιμα νοικιάζουν.

Τα πλαστά dvd κοστίζουν 5 ευρώ, όταν η τιμή μιας ταινίας προς πώληση ανέρχεται γύρω στα 30.

«Συνήθως, βέβαια, δεν αγοράζουμε αλλά νοικιάζουμε τις ταινίες», διευκρινίζει ο Γ. Μίχος. «Και υπάρχει και η κατηγορία των sell through ταινιών, κυρίως παιδικών ή κλασικών, που κυκλοφορούν εξ αρχής με σκοπό την πώληση και τιμώνται από 10-15 ευρώ. Αρα η ψαλίδα δεν είναι μεγάλη».

«Αγόρασα ένα πειρατικό αλλά η εικόνα ήταν πολύ κακή και οι υπότιτλοι άθλιοι», μας είπε πρόσφατα μια φίλη. «Σε λίγο καιρό δεν έπαιζε καν».

«Οι πειρατές συνήθως εισάγουν απ' έξω τις ταινίες, άρα αυτές δεν διαθέτουν ελληνικούς υπότιτλους. Ετσι κατεβάζουν δωρεάν τους υπότιτλους από χάκερ στο Ιντερνετ που κάνουν αυτή τη δουλειά από χόμπι», εξηγεί ο Γ. Μίχος.

Οσο αυξάνεται, πάντως, η λεγόμενη διείσδυση του Ιντερνετ στα ελληνικά νοικοκυριά φαίνεται πως αυξάνεται και η κινηματογραφική πειρατεία στο Ιντερνετ. Βέβαια, στην περίπτωση των ταινιών αποθαρρύνει ακόμα κάπως το μέγεθος των αρχείων. Ετσι, πολλοί προτιμούν να κατεβάζουν επεισόδια από δημοφιλείς π.χ. σειρές όπως το «24». Ή πορνό.

Παράνομη είναι ακόμα και η απλή θέαση μιας ταινίας στο Ιντερνετ, πόσω μάλλον τα λεγόμενα «downloads». Εκτός φυσικά κι αν πληρώνουμε το αντίτιμο στα νόμιμα ξένα sites (όπως το itunes.com ή το amazon.com).

Παράνομος και ο χρήστης;

«Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχουμε ακόμα ελληνικά sites όπου να μπορούμε να κατεβάσουμε υποτιτλισμένες ταινίες», λέει ο Γ. Μίχος. «Αυτό, όμως, ενδεχομένως θα περιόριζε την πειρατεία στο Ιντερνετ».

Ενώ, πάντως, στην Αμερική διώκονται ακόμα και οι χρήστες (κάποιοι μάλιστα έχουν συλληφθεί κατ' οίκον), στην Ευρώπη συζητείται ακόμα το κατά πόσον αυτός που κατεβάζει μια ταινία από το Ιντερνετ είναι παράνομος. Ακούστηκε μάλιστα πως η Ευρωπαϊκή Ενωση ετοιμάζεται να νομοθετήσει υπέρ της κατοχύρωσης του χρήστη. «Το σκεπτικό τους βασίζεται στην ελευθερία χρήσης του Διαδικτύου, και στο ότι ο χρήστης δεν το κάνει για το κέρδος αλλά για προσωπική του χρήση. Ωστόσο, σίγουρα θα υπάρξει σοβαρός αντίλογος».

«Μια υπηρεσία στο Ιντερνετ, το Google Video (που εξαγόρασε μάλιστα το youTube), σου δίνει τη δυνατότητα να κάνεις upload (να ανεβάσεις δηλαδή μια ταινία) στο δίκτυο. Με αυτόν τον τρόπο κάποια ελληνικά sites όπως το greekmovies.gr κατάφερναν να δείχνουν πολλές ελληνικές ταινίες αλλά και τηλεοπτικές ελληνικές σειρές (μέσω Ιντερνετ άλλωστε γίνεται η πειρατεία των σίριαλ στην Ελλάδα, που δεν έχει, ωστόσο, πάρει ακόμα μεγάλες διαστάσεις)».

Ομως η ΕΠΟΕ ενημέρωσε το Google, με αποτέλεσμα ο κολοσσός να μπλοκάρει έκτοτε αυτόματα τη δυνατότητα προβολής των έργων αυτών. Αυτό βέβαια αφορά την απλή θέαση μιας ταινίας κι όχι το παράνομο κατέβασμά της, που δίνει και παίρνει στα παράνομα sites: υπάρχουν δέκα τέτοια στην Ελλάδα, όλα στόχοι της ΕΠΟΕ. Ιδιαίτερα το Peer to Peer δίνει τη δυνατότητα ανταλλαγής αρχείων μεταξύ δύο υπολογιστών. Αυτά δύσκολα μπορεί να τα μπλοκάρει κανείς. «Ο server που φιλοξενεί τις συγκεκριμένες ιστοσελίδες συχνά δεν βρίσκεται καν στην Ελλάδα -και τότε ενημερώνουμε για το πρόβλημα τούς ομολόγους μας στη συγκεκριμένη χώρα», λέει ο Γ. Μίχος.

Στο πανεπιστήμιο Georgia Tech, πάντως, δουλεύουν εδώ και καιρό πάνω σε μια νέα τεχνολογία που θα απογοητεύσει τους επίδοξους πειρατές, αφού μετά τη βιντεοσκόπηση της ταινίας στην αίθουσα το μόνο που θα εισπράττουν είναι μια θολούρα! Η ειδική συσκευή ανιχνεύει την παρουσία ψηφιακής κάμερας και στη συνέχεια φλασάρει μια ισχυρή δέσμη φωτός κατ' ευθείαν στο φακό!

Μέχρι τότε θα δούμε, όμως, πολλά...