Ελευθεροτυπία - «Πόλεμος και Ειρήνη» στη σκηνή

Ενας σπουδαίος σκηνοθέτης κι ένα μεγάλο έργο πρώτη φορά στην Αθήνα: Ο Πιοτρ Φομένκο και η ομάδα του παρουσιάζουν στην Πειραιώς 260 στις 3, 4, 5 και 6 Ιουνίου το κλασικό έργο του Λ. Τολστόι «Πόλεμος και ειρήνη». Φέτος η πεζογραφία, κυρίως η ρωσική, προτίμησε το θεατρικό σανίδι και μάλιστα μέσα από πολύωρες παραστάσεις. Την αρχή έκανε η εξάωρη παράσταση του «Ηλίθιου» του Ντοστογέφσκι στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.

Αλλά εκτός από τον επικείμενο «Πόλεμο και ειρήνη», ακολουθούν στο τέλος Ιουλίου οι διάρκειας έξι ωρών «Δαιμονισμένοι» του Φ. Ντοστογέφσκι σε σκηνοθεσία Μάγιας Λυμπεροπούλου.

Ο Τολστόι έγραψε το λογοτεχνικό του έπος από το 1863 μέχρι το 1869 με φόντο τους ρωσικούς πολέμους κατά του Ναπολέοντα. Επτά χρόνια χρειάστηκαν και στον 75χρονο ρώσο δάσκαλο του θεάτρου Πιότρ Φομένκο να προετοιμάσει την παράσταση που στηρίζεται στο πρώτο μέρος του ογκώδους μυθιστορήματος και αφορά στην ειρηνική του πλευρά. Το 1994 κάλεσε τους μαθητές του να εργαστούν μαζί, αντιμετωπίζοντας το έργο ως υλικό θεατρικού παιχνιδιού.

Στη μοσχοβίτικη οδό Αρμπάτ, στο «Σπίτι των Ηθοποιών», ο Φομένκο και οι «φομένκοι» του, όπως ονομάζονται οι πιστοί μαθητές του, δημιούργησαν το δικό τους έπος. Εδώ ο πόλεμος της Ρωσίας την περίοδο 1805-1812 εναντίον του γάλλου αυτοκράτορα λειτουργεί απλώς ως φόντο.

Η διαλλεκτική αντίθεση ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη βρίσκει τη θέση της μέσα στον αστικό βίο των ηρώων: γιορτή, γέλιο στο ένα σπίτι, πένθος στο άλλο.

Η ξεχωριστή ματιά του Φομένκο στο θέατρο φάνηκε πολλά χρόνια πριν. Το 1966 ανέβασε το έργο «Ο θάνατος του Ταρέλκιν» των Σούχοβο-Κομπίλιν, μια ιδιαίτερα προκλητική για το σοβιετικό καθεστώς παράσταση, που κατέβηκε πριν την ώρα της. Από το 1980 έχει ανεβάσει πολλούς ρώσους συγγραφείς.

Οι σκηνές του παραπέμπουν σε ζωγραφικούς πίνακες. Τα κοστούμια έρχονται από διάφορες εποχές. Ενας χάρτης της Ευρώπης ανοίγει και κλείνει ως αυλαία τις τρεις πράξεις της παράστασης. Το σκηνικό είναι λιτό. Με κουρτίνες κι ένα πατάρι πάνω απ' την σκηνή αναδεικνύονται οι παράλληλες δράσεις. Ο Φομένκο γεφυρώνει την εποποιία με τη σάτιρα, το γκροτέσκο, την κλοουνερί, την καρικατούρα, το δράμα, την ποίηση. Η πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε στη Μόσχα τον Φεβρουάριο του 2001. Παίχτηκε στο Παρίσι και υμνήθηκε. Τώρα ήρθε η σειρά του αθηναϊκού κοινού να απολαύσει την παράσταση, έστω και τετράωρη.