Ελευθεροτυπία - Εικόνες μιας ζωής

Η σύντροφος της Λίμποβιτς, συγγραφέας Σούζαν Σόνταγκ λίγο πριν ξεκινήσει την πορεία προς το τέλος.

Οι περισσότεροι γνωρίζουμε την Ανι Λίμποβιτς από τα εξώφυλλα και τις μεγάλες διαφημιστικές καμπάνιες της. Ηταν εκείνη που φωτογράφισε τον Τζον Λένον, λίγες μόλις ώρες πριν από τη δολοφονία του, για λογαριασμό του «Rolling Stone», την Ντέμι Μουρ έγκυο την εποχή που δούλευε για το «Vanity Fair», τον Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ στις ακτές της Γεωργίας το 1990. Εχει βρεθεί συχνά σε περιοχές τραυματισμένες από εμφύλιες διαμάχες, ωστόσο τη φήμη της την χρωστά στα πορτρέτα της. Φωτογράφος των σταρ της σκηνής και της μεγάλης οθόνης, των εκατομμυριούχων αλλά και των πολιτικών, θεωρείται σήμερα η πιο ακριβοπληρωμένη και πλέον περιζήτητη πορτρετίστας στον κόσμο. Η έκθεση που της αφιερώνει ώς τα μέσα Σεπτεμβρίου το Ευρωπαϊκό Σπίτι της Φωτογραφίας στο Παρίσι με την επιμέλεια της Σαρλότα Κότικ από το Μουσείο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς τα γυαλιστερά πορτρέτα του περίφημου στούντιου της στη Νέα Υόρκη συνυπάρχουν με δεκάδες φωτογραφίες από την προσωπική της ζωή.

Ειδικότερα, η έκθεση συγκεντρώνει φωτογραφίες από τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια της ζωής και της δουλειάς της. Η Λίμποβιτς αφηγείται μέσα από τις εικόνες και τα σημειώματα που κάποτε τις συνοδεύουν την ιστορία τη δική της, των αγαπημένων της, της οικογένειάς της. Στις δυνατές στιγμές αυτής της σχεδόν ημερολογιακής παρουσίασης που θυμίζει σελίδες οικογενειακού άλμπουμ, ανήκουν οι φωτογραφίες από τις τελευταίες ημέρες του πατέρα της, μα πάνω απ' όλα, η αργή και επώδυνη πορεία της συντρόφου της, Σούζαν Σόνταγκ, προς το θάνατο. Οι φωτογραφίες της Λίμποβιτς καταγράφουν με αμεσότητα τη μάχη της διάσημης συγγραφέως με τον καρκίνο: από τη στιγμή της διάγνωσης ώς το τελευταίο ταξίδι. Οι στιγμές είναι τόσο προσωπικές και τα κλισέ συχνά τόσο ερασιτεχνικά που αισθανόμαστε πραγματική αμηχανία παρατηρώντας τα πλάι πλάι με τα επαγγελματικά της πορτρέτα.

Παρά τον συνωστισμό των εικόνων, καταφέρνουμε ωστόσο να παρακολουθήσουμε την ιστορία της ζωής της και να κρατήσουμε στη μνήμη μας ορισμένες φωτογραφίες της όπως τα μνημειακών διαστάσεων τοπία στα οποία αποφάσισε να αφιερωθεί τον τελευταίο καιρό, το συγκλονιστικό δίπτυχο του Γουίλιαμ Μπάροουζ, τα δωρικά πορτρέτα του Αλ Πατσίνο, τη φωτογραφία του Ρίτσαρντ Αβεντον στο ατελιέ του το 2001. «Μου είχαν αναθέσει να τον φωτογραφήσω για την αναδρομική έκθεση που του αφιέρωνε εκείνον τον καιρό το Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης», εξηγεί η Λίμποβιτς. «Ο Ρίτσαρντ φοβόταν ότι θα φανεί αδύναμος και γέρος. Ηταν 79 ετών και μόλις είχε μάθει για την αρρώστια του. Η αγωνία μου ήταν μεγάλη γιατί ο τρόπος με τον οποίο φωτογραφίζω στο στούντιο είναι τελείως διαφορετικός. Ο Ρίτσαρντ είχε το χάρισμα της επικοινωνίας, ήξερε τι να πει στον άνθρωπο που βρισκόταν απέναντί του ώστε να τον χαλαρώσει και να τον κάνει να ξεχάσει τον φακό. Εγώ αρκούμαι στο να παρατηρώ. Μόνο μετά το θάνατό του συνειδητοποίησα πόσο είχε επηρεάσει τη δουλειά μου ο τρόπος με τον οποίο δούλευε για τα περιοδικά· χωρίς ταμπού, όπως ένας αληθινός καλλιτέχνης».

Αντίστοιχες εξομολογήσεις συνοδεύουν κάθε ενότητα της έκθεσης. Η Λίμποβιτς μιλάει για τα πάντα: για την ανάγκη της να αποκτήσει παιδιά σε προχωρημένη ηλικία, για την πολύωρη προετοιμασία κάθε λήψης στο στούντιο, για τους περιορισμούς που συχνά της θέτει η αγορά, για τα ταξίδια της με τη Σούζαν Σόνταγκ, σε μέρη όπου δεν θα τολμούσε ποτέ να πάει μόνη της όπως για παράδειγμα στο Σεράγεβο τον καιρό του πολέμου. Για την 58χρονη σήμερα φωτογράφο διαφορά ανάμεσα στην προσωπική και τη δημόσια ζωή δεν υπάρχει: πίσω από τον φακό βρίσκεται πάντα η ίδια.