Ελευθεροτυπία - «Volta» με την Μπιορκ

Το σχέδιο κατά τη διάρκεια της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 ήθελε την Μπιορκ να ερμηνεύει το «Oceania», ένα τραγούδι που έγραψε ειδικά για εκείνη τη βραδιά. Ταυτόχρονα, θα τη σήκωνε ψηλά ένας γερανός ώστε το γαλάζιο φόρεμά της, ο ωκεανός του τίτλου δηλαδή, να κάλυπτε σιγά σιγά ολόκληρο το στάδιο. Κάτι πήγε στραβά όμως και ο γερανός δεν δούλεψε ποτέ. Η Μπιορκ παρέμεινε καθηλωμένη στο έδαφος. Τώρα επανέρχεται στον... τόπο του εγκλήματος, έστω και λίγα μέτρα πιο πέρα και όλα τα βλέμματα θα είναι στραμμένα πάνω της. Την Πέμπτη το βράδυ εμφανίζεται στο κλειστό γήπεδο μπάσκετ του ΟΑΚΑ, σε ένα λάιβ που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής της περιοδείας για την προώθηση του τελευταίου άλμπουμ της, «Volta».

Η Μπιόρκ, το «ξωτικό των πάγων», δεν ακολούθησε ποτέ τον εύκολο δρόμο στη μουσική. Αυτό όμως δεν την εμπόδισε να γίνει ένα από τα πιο εμπορικά ονόματα της ποπ σκηνής. Ακόμα και όταν κυκλοφορούσε περίεργα και δύσκολα άλμπουμ, όπως το «Vespertine» (2001), μια εσωστρεφή δουλειά με ορχήστρα δωματίου και χορωδίες, ή το «Medulla» (2004), με τραγούδια που περισσότερο θυμίζουν ασκήσεις φωνητικής. Αλλά έτσι είναι η Μπιορκ, μεταλλάσσεται διαρκώς. «Κάθε φορά δουλεύω με διαφορετικό τρόπο» εξηγεί. «Στο "Homogenic" κυριαρχούσε το ροκ, στο "Vespertine" είχα μόλις αγοράσει το πρώτο μου λάπτοπ κι έβγαζα από εκεί ρυθμούς και μπιτ, όσο δε για το "Medulla", τα πράγματα άλλαζαν ριζικά, μια και είχε μόνο φωνητικά».

Πολιτικοποιημένη

Στο «Volta» κυριαρχούν τα κρουστά και οι τράιμπαλ ρυθμοί. Την παραγωγή υπογράφει ο Τίμπαλαντ, από τα μεγαλύτερα αστέρια του χιπ χοπ. «Είναι ιδιοφυΐα» λέει η Μπιορκ. «Μπήκε στο στούντιο και, χωρίς να έχουμε πει οτιδήποτε από πριν, κατάλαβε αμέσως τι έπρεπε να κάνει». Ποπ ήχος με πνευστά, ξυλόφωνα και παραδοσιακά όργανα, ασιατικά ή αφρικάνικα, όπως το κόρα, που θυμίζει άρπα. Ζητήματα πολιτικής, φεμινισμού και θρησκείας αποτελούν τη θεματολογία των τραγουδιών της, με το «Hope» να αναφέρεται σε μια έγκυο κοπέλα που κατέληξε κομάντο αυτοκτονίας. Στο ντουέτο της με τον Αντονι, από τους Νεοϋορκέζους Anthony and the Jones, τα λόγια βασίστηκαν σε ένα ποίημα ηλικίας εκατό ετών. Από τις κορυφαίες στιγμές του άλμπουμ, το «Declare Independence» («κηρύξτε ανεξαρτησία», δηλαδή), ένα κομμάτι που η Μπιορκ ερμηνεύει θυμωμένα και άγρια, έστω κι αν η πολιτική δεν είναι το φόρτε της. Το έγραψε για τη Γροιλανδία και τα νησιά Φερόες, που ανήκουν ακόμα στη Δανία, όπως και η Ισλανδία παλιότερα, και είναι αυτό που διάλεξε να πει στο φινάλε της συναυλίας της στη Σαγκάη φωνάζοντας αμέσως μετά «Θιβέτ-Θιβέτ» και ξεσηκώνοντας έτσι πλήθος αντιδράσεων από τους Κινέζους.

Γεννήθηκε στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας το 1965 και, πέρα από το τραγούδι, έμαθε πιάνο και φλάουτο. Δεκατεσσάρων ετών έφτιαξε μια ροκ κοριτσίστικη μπάντα, λίγο αργότερα το γύρισε στην τζαζ και πιο μετά στην γκοθ. Εμείς βέβαια τη μάθαμε με τους Σούγκαρκιουμπς (το πιο πετυχημένο, στο εξωτερικό, ισλανδικό συγκρότημα) από το πρώτο τους κιόλας άλμπουμ, το «Life's too good». Το 1993 μετακομίζει στο Λονδίνο και με το «Debut» (δίσκος της χρονιάς για την Αγγλία), ξεκινάει την πετυχημένη σόλο καριέρα της. «Πάντα ήμουν χαρούμενη, ανόητη, κυκλοθυμική, λυπημένη, εκστατική, ερωτευμένη. Και, όλα αυτά, μαζί. Ετσι είμαι και, στους δίσκους μου» συνηθίζει να λέει όταν της ζητούν να εξηγήσει τις διαφορετικές πτυχές της μουσικής της. Αλλά και του χαρακτήρα της, που πολλές φορές της δημιουργεί προβλήματα εκεί που δεν το περιμένει. Οπως με έναν παθολογικά ερωτευμένο θαυμαστή της από τη Φλόριντα, τον Ρικάρντο Λόπεζ, έναν υπέρβαρο τύπο κλεισμένο μονίμως στο σπίτι του, που, για να της δείξει την... αγάπη του, τής έστειλε δέμα με μια βόμβα μέσα. Ευτυχώς οι ταχυδρόμοι ανακάλυψαν εγκαίρως το περιεχόμενό του κι έσωσαν τη Μπιορκ, η οποία σοκαρισμένη, αποσύρθηκε για ένα διάστημα από το προσκήνιο. Ο Λόπεζ πάντως είχε ήδη προλάβει να αυτοκτονήσει πριν τον συλλάβουν, κινηματογραφώντας μάλιστα την πράξη του.