Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Οι εθνικοί ύμνοι είναι τα τέλεια ποπ τραγούδια

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

«Πάντα μας ενδιέφερε η σχέση ανάμεσα στην κουλτούρα και την πολιτική. Κάτω από αυτήν την προοπτική, μας σαγήνευε η ιδέα της διασκευής των εθνικών ύμνων, των τραγουδιών που ορίζουν την εθνική ταυτότητα με τρόπους που απευθύνονται κυρίως στο συναίσθημα. Ετσι αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα άλμπουμ με εθνικούς ύμνους. Γιατί ένας εθνικός ύμνος είναι το τέλειο ποπ τραγούδι, ξεκινώντας από το γεγονός ότι όλοι ξέρουν τον εθνικό τους ύμνο. Το κύριο κριτήριο για την επιλογή μας ήταν ο ηγεμονικός χαρακτήρας του κάθε έθνους-κράτους και ο ρόλος που έπαιξε στην ιστορία ως ιμπεριαλιστικό -στρατιωτικά ή πολιτιστικά- κράτος».

Ετσι οι Σλοβένοι Laibach έφτιαξαν το άλμπουμ «Volk» γεμάτο με ζοφερές ιντάστριαλ διασκευές σε εθνικούς ύμνους κρατών όπως των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας, του Ισραήλ, της Τουρκίας, του Βατικανού. «Θα προσθέταμε και άλλα, προτιμήσαμε όμως τα πιο επιθετικά κράτη και αυτά που έχουν την ψευδαίσθηση ότι ακόμα παίζουν έναν κυρίαρχο ρόλο στη διεθνή σκηνή», μας λέει ο Ιβάν Νόβακ. Είναι ο άτυπος ηγέτης της κολεκτίβας των Laibach και υπεύθυνος για το μπαράζ της ζοφερής ελεκτρόνικα που εξαπολύει η μπάντα. Ερχονται να παρουσιάσουν το «Volk» την Πέμπτη στο Gagarin και την Παρασκευή στην Αποθήκη του Μύλου, στη Θεσσαλονίκη.

Το «Let It Be» των Beatles ως ζοφερό σάουντρακ καταστροφής, το «Life Is Life» των ανεκδιήγητων Opus σαν εφιαλτική ελεγεία, το διαβόητο «The Final Countdown» των Europe σαν ντίσκο από τον Βάγκνερ αλλά και πρόσφατα «Η τέχνη της φούγκας» του Μπαχ με κίμπορντς και σαξόφωνο. Αυτά τα κομμάτια τούς καθιέρωσαν ως μια ξεχωριστή μπάντα της σύγχρονης μουσικής σκηνής. Τι συνδέει όμως όλα αυτά;

«Μονο οι Laibach», απαντάει ο Ιβάν. «Δεν κάνουμε διασκευές, επαναδημιουργούμε, ερμηνεύουμε με νέο τρόπο τη μουσική δημιουργώντας ένα καινούργιο έργο τέχνης. Δεν είναι κάτι ρηξικέλευθο. Οι αρχαίοι τραγωδοί, ο Σέξπιρ, ο Βολτέρος και ο Μότσαρτ έχουν υποστεί δεκάδες ερμηνείες και διασκευές από διάφορους συγγραφείς και σκηνοθέτες. Εμείς κάναμε το ίδιο στην ποπ μουσική, σαν μια πρόκληση απέναντι στην απλοϊκή κατανάλωσή της».

Οι Laibach βάφτισαν τους εαυτούς τους με το παλιό όνομα της Λιουμπλιάνα, απαγορευμένο την εποχή της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας. Ξεπήδησαν το 1980 από την κολεκτίβα καλλιτεχνών Neue Slowenische Kunst (NSK), (Νέα Σλοβενική Τέχνη) την οποία αποκαλούν δικό τους «κράτος». Είναι ένα εικονικό κράτος στο Ιντερνετ (www.nskstate.com) χωρίς σύνορα και κυβέρνηση. Το δημιούργησαν για να κρατήσουν «ζωντανή την ουτοπία» μέσα στον εμφύλιο πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας και την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ όταν τα σύνορα άλλαζαν διαρκώς και ξεπηδούσαν νέα κράτη.

«Συνοπτικά η φιλοσοφία πίσω από την μπάντα είναι να αναλύσουμε τη σχέση ανάμεσα στην ιδεολογία και τον πολιτισμό, όπως απεικονίζεται στην τέχνη», λέει ο Ιβάν. «Λατρεύουμε την ποπ κουλτούρα αλλά θέλουμε να διασπείρουμε επικίνδυνες ιδέες και να αλλάξουμε την έννοια του μουσικού ως σκλάβου της αγοράς που δεν έχει τα κότσια να δρα αυτόνομα. Οι επιρροές μας είναι οι Τίτο, Τοτό, Τατί και Τούτου. Δηλαδή, ο στρατάρχης Τίτο, ο Ιταλός κωμικός Τοτό, ο Γάλλος σκηνοθέτης Ζακ Τατί και ο μαχητικός επίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου».

Και πώς συνδυάζονται όλα αυτά με μια μιλιταριστική σκηνική εικόνα που παραπέμπει σε ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως τους ναζί ή τη Σοβιετική Ενωση επί Στάλιν;

«Χρησιμοποιούμε προβοκατόρικες εικόνες επειδή μπορούν ακόμα να σοκάρουν», υποστηρίζει ο Ιβάν. «Δείχνουμε στο κοινό τον ολοκληρωτισμό ώστε να χαθεί η σαγηνευτική του εικόνα. Είναι γεγονός ότι οι άνθρωποι γοητεύονται από τους ναζί ή τον σταλινισμό και την αισθητική τους. Οπότε ως Laibach τους την προσφέρουμε γενναιόδωρα για να ικανοποιήσουμε την ιστορική και ηθική ψευδοευλάβεια σε σχέση με τα σύμβολά τους και να θέσουμε σε δοκιμασία τη αισθητική τους απρέπεια».

Κάποιοι πάντως τους κατηγορούν ότι προωθούν τον φασισμό. Ο Ιβάν φυσικά διαφωνεί. «Είμαστε τόσο φασίστες όσο ο Χίτλερ ήταν ζωγράφος», λέει. Αλλωστε το «Volk», ως τίτλος, δείχνει και την άποψή τους για τον εθνικισμό. «Στα σλαβικά η λέξη σημαίνει λύκος. Στα γερμανικά σημαίνει λαός. Διαλέξαμε αυτόν τον τίτλο γιατί μέσα από τα μάτια του λύκου-ηγέτη, ο λαός συχνά φαίνεται σαν πρόβατο».

Αλλά, προσοχή, οι Laibach δεν κρίνουν ούτε καταδικάζουν. «Μόνο αναλύουμε και προβοκάρουμε», επισημαίνει ο Ιβάν. «Η διαίρεση των ανθρώπων σε έθνη και ο σχηματισμός των κρατών είναι από μόνο του ένα φιλοσοφικό και ηθικό δόγμα από όπου ξεπήδησε με εκρηκτικό τρόπο ο εθνικισμός. Τώρα καταδικάζεται ως φαινόμενο που οδηγεί στη βία, στο παρελθόν όμως υπήρξε ο στυλοβάτης αυτού που αποκαλείται μοντέρνα κοινωνία».

Ως αυθεντικοί καλλιτέχνες-προβοκάτορες, οι Laibach έχουν άποψη και για τον πρόφατα εκλεγμένο πρόεδρο των ΗΠΑ. «Ο Ομπάμα είναι η απόδειξη ότι η πολιτική είναι το αληθινό ροκ εν ρολ των ημερών μας και οι πολιτικοί οι μεγαλύτεροι ποπ αστέρες», λέει ο Ιβάν. «Παραφράζοντας τον Λένον, πιστεύω ότι ο Ομπάμα τώρα είναι πιο διάσημος από τον Χριστό».

Περιμένουν από αυτόν κάτι ως Βαλκάνιοι; «Θα έχει πολλή δουλειά στη χώρα του. Οι ΗΠΑ, άλλωστε, είναι τώρα πιο «βαλκανοποιημένες» από τα Βαλκάνια. Αν η Αμερική αλλάξει, ο υπόλοιπος κόσμος θα ακολουθήσει. Εκτός από τα Βαλκάνια. Εδώ πέρα ποτέ δεν είσαι σίγουρος για το τι μπορεί να συμβεί...».

* Πέμπτη στο Gagarin: 9 μ.μ., είσοδος 28 ευρώ. Παρασκευή στην Αποθήκη του Μύλου: 9.30 μ.μ, είσοδος 25 ευρώ. *