Ελευθεροτυπία - Φεστιβάλ για τα 100 χρόνια του Αλιέντε

Από το ντοκιμαντέρ του Πίτερ Ρέιμοντ «Υπόσχεση στους νεκρούς. Το ταξίδι της εξορίας του Αριελ Ντόρφμαν»

Από τις 4 έως τις 10 Σεπτεμβρίου στον κινηματογράφο «Ιλιον» (Τροίας 34, ύψος Πατησίων 113) θα προβληθούν εφτά ταινίες και 27 ντοκιμαντέρ, ενώ έκθεση φωτογραφίας, αφισών και σπάνιων ντοκουμέντων πλαισιώνουν το αφιέρωμα. Θα βρεθούν στην Αθήνα ο Juan Garces, προσωπικός σύμβουλος του Αλιέντε, και ο Αριελ Ντόρφμαν, Χιλιανός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος, ακαδημαϊκός και μέλος της κυβέρνησης Αλιέντε, που ανατράπηκε στις 11 Σεπτεμβρίου του 1973 από το πραξικόπημα του Πινοσέτ. Οι δυο τους θα μιλήσουν για τη ζωή και το έργο του πολιτικού που τους ενέπνευσε και καθόρισε τη ζωή τους.

Ο Αλιέντε, ιδρυτής του Χιλιανού Σοσιαλιστικού Κόμματος, βουλευτής από τα 28 του, ήταν ένας φωτισμένος νεαρός αστός που ακούραστος αφιέρωσε την ίδια την ύπαρξή του στον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της πατρίδας του. Εκλέχτηκε πανηγυρικά πρόεδρος το 1970 με την υποστήριξη του κομμουνιστικού κόμματος και των αριστερών δυνάμεων. Τρία χρόνια αργότερα το «σοσιαλιστικό πείραμά του» θα διακοπτόταν βίαια με την εισβολή των τανκ του Πινοσέτ (και τη βοήθεια των ΗΠΑ) στο προεδρικό μέγαρο «Λα Μονέδα».

Ο Αριελ Ντόρφμαν ήταν ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους του στενού κύκλου του Αλιέντε που επέζησαν. «Μάλλον μου χάρισαν τη ζωή γιατί κάποιος έπρεπε να ζήσει και να διηγηθεί όσα έγιναν», λέει σήμερα για τους συντρόφους του, που δεν τον ειδοποίησαν να πάει στο προεδρικό μέγαρο. Οι μνήμες του είναι ακόμη ζωντανές. Στο έργο του, ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα, δοκίμια ή άρθρα στην «El Pais», πραγματεύεται τη φρίκη της τυραννίας. Το πιο διάσημο είναι το θεατρικό του «Ο θάνατος και η κόρη», που έγινε ταινία το 1994 από τον Ρομάν Πολάνσκι με τους Σιγκούρνι Γουίβερ και Μπεν Κίνγκσλεϊ. Στο αφιέρωμα θα δούμε και το ντοκιμαντέρ του ακτιβιστή και πολυβραβευμένου Καναδού σκηνοθέτη Πίτερ Ρέιμοντ «Υπόσχεση στους νεκρούς: Το ταξίδι της εξορίας του Αριελ Ντόρφμαν», βασισμένο στο βιβλίο του τελευταίου «Heading south, looking north».

Τζακ Λέμον και Σίσι Σπέισεκ στον «Αγνοούμενο» του Κώστα Γαβρά

Ο Juan Garces, αντίθετα, ήταν μαζί με τον Αλιέντε όταν ο στρατός βομβάρδισε το προεδρικό μέγαρο. Ηταν ο μοναδικός επιζών των πολιτικών συμβούλων του και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Στην Ισπανία τη δεκαετία του '80, ο Garces, μαζί με την Προοδευτική Ισπανική Ενωση Εισαγγελέων, άσκησε αγωγή κατά του Πινοσέτ και των συνεργατών του για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Ταυτόχρονα κατέθεσε αγωγή για λογαριασμό των οικογενειών των θυμάτων. Το ισπανικό δικαστήριο αποδέχθηκε και τις δύο αγωγές. Ετσι, όταν ο Πινοσέτ επισκέφθηκε το Λονδίνο τον Οκτώβριο του 1998 συνελήφθη, καθώς εκκρεμούσε η υπόθεση δίωξης από τις ισπανικές αρχές.

Γαβράς και Γκουζμάν

Το πρόγραμμα του αφιερώματος περιλαμβάνει τις ταινίες: «Ο Αγνοούμενος» του Κώστα Γαβρά, «Γλυκιά πατρίδα» του Μιχάλη Κακογιάννη, «Ματσούκα» του Αντρές Γουντ, «Βρέχει πάνω απ' το Σαντιάγο» του Χέλβιο Σότο, «Πουθενά» του Λουίς Σεπούλβεδα, «The black Pimpernel» των Asa Faringer, Ulf Hultberg και «Νύχτα πάνω απ' τη Χιλή» των Sebastian Alarcon, Aleksandr Kosarev.

Ανάμεσα στα ντοκιμαντέρ είναι το συγκλονιστικό «Σαλβαδόρ Αλιέντε» (2004) του Πατρίτζιο Γκουζμάν. Παρουσιάζει τη μορφή του Χιλιανού ηγέτη από τα παιδικά του χρόνια μέχρι την αυτοκτονία του, φτιαγμένο με δύναμη και αίσθημα, από έναν σημαντικό δημιουργό, που είχε γνωρίσει από κοντά τον Αλιέντε και είχε καλύψει στο ντοκιμαντέρ «Ο πρώτος χρόνος του Αλιέντε», τον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησής του. Θα το δούμε κι αυτό στο «Ιλιον». Μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα έφτιαξε την τριλογία του «Η μάχη της Χιλής» που επίσης θα προβληθεί στο αφιέρωμα.