Ελευθεροτυπία - Πρώτες απογοητεύσεις αλλά και απολαύσεις

Από τα πιο ενδιαφέροντα πάντως προγράμματά του, οι «Ημέρες Ανεξαρτησίας», τμήμα αφιερωμένο στους ανεξάρτητους σκηνοθέτες, καθώς και το αφιέρωμα στον Μίκο Ναρούσε, έναν άδικα παραγνωρισμένο μέχρι σήμερα σε μας μεγάλο Ιάπωνα σκηνοθέτη, που εδώ κι αρκετά χρόνια έχει αναγνωριστεί και θαυμάζεται σ' Ευρώπη και Αμερική.

Ανάμεσα στους ανεξάρτητους δημιουργούς και ο Αμερικανός Τζον Σέιλς που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και στον οποίο το Φεστιβάλ αφιερώνει ένα τμήμα του με την προβολή όλων των ταινιών του, ανάμεσά τους και οι θαυμάσιες: «Η πόλη της ελπίδας», «Matewan», «Μοναχικό αστέρι» και «Αντρες με τα όπλα».

Η «άλλη» Αμερική του Καρ-Γουάι

Η πιο ενδιαφέρουσα ταινία του τριημέρου ήταν η κινεζική ταινία «My blueberry nights» του Γουόνγκ Καρ-Γουάι, με την οποία έκανε επίσημη έναρξη το Φεστιβάλ. Με μερικά από τα τακτικά του θέματα, τον έρωτα και τη μοναξιά, μέσα από ένα road-movie, καταπιάνεται ο Κινέζος σκηνοθέτης στη νέα του ταινία, που πρωτοείδαμε στο Φεστιβάλ των Κανών. Κεντρικό πρόσωπο, η γνωστή τραγουδίστρια Νόρα Τζόουνς στο ρόλο μιας νεαρής γυναίκας, που, ύστερα από μια ερωτική απογοήτευση κι αφού αρχικά συναντήσει το συμπαθητικό ιδιοκτήτη (Τζουντ Λο) ενός καφέ της Νέας Υόρκης, ξεκινά για ένα μακρινό ταξίδι για να ξεχάσει τον άντρα που την εγκατέλειψε. Στη διάρκειά του θα συναντήσει διάφορα πρόσωπα, με προβλήματα όπως κι αυτή, ανάμεσά τους έναν συμπαθητικό αστυνομικό (Ντέιβιντ Στράδερν), που εξακολουθεί να είναι τρελά ερωτευμένος με την πρώην γυναίκα του (Ρέιτσελ Βάις) και μια παθιασμένη με τον τζόγο νεαρή γυναίκα (Νάταλι Πόρτμαν), με την οποία ταξιδεύει ώς το Λας Βέγκας. Χωρίς να φτάνει στο ύψος της «Ερωτικής επιθυμίας», ο σκηνοθέτης με τη βοήθεια του έξοχου Ιρανο-Γάλλου διευθυντή φωτογραφίας Ντάριους Χόντζι (που αντικατέστησε τον τακτικό κάμεραμάν του, Κρίστοφερ Ντόιλ), κατάφερε να φτιάξει μια όμορφη, στιλιζαρισμένα ατμοσφαιρική ταινία, δίνοντάς μας την εικόνα μιας «άλλης» Αμερικής, μέσα από εικαστικά όμορφα πλάνα, όπου κυριαρχεί το βαθύ κόκκινο χρώμα, με την κάμερα να παρακολουθεί τα πρόσωπα μέσα και πίσω από καθρέφτες και χρησιμοποιώντας τη σινεμασκοπική οθόνη για δραματουργικούς σκοπούς.

Διαγωνιστικό με μέτρια αρχή

Αντίθετα, αδύναμες ήταν οι τρεις πρώτες ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος.

Η Αννα Λαλασίδου, που ερμηνεύει πολύ καλά τη μετανάστρια στη Γερμανία Ελλη, στην ενδιαφέρουσα ταινία του Αθανάσιου Καρανικόλα «Ελλη Μάκρα»

* Πιο ενδιαφέρουσα ήταν η ταινία του Αθανάσιου Καρανικόλα «Ελλη Μάκρα», γυρισμένη στη Γερμανία, με ηρωίδα μιαν Ελληνίδα, την Ελλη (μια πολύ καλή Αννα Λαλασίδου), που ζει με τις αδελφές της μια μοναχική ζωή και ονειρεύεται να γυρίσει στην Ελλάδα. Μια σπαραξικάρδια, βουτηγμένη σε μια μουντή ατμόσφαιρα, χαμηλών τόνων ταινία, με επίκεντρο τη μοναξιά και τις ανθρώπινες σχέσεις (τα καλύτερα κομμάτια είναι εκείνα της επαφής που αρχίζει ν' αναπτύσσεται ανάμεσα στην Ελλη και τη νεαρή ανιψιά της), μέσα από τα προσωπικά και άλλα προβλήματα των Ελλήνων μεταναστών.

Ενα γήπεδο στο Ισραήλ γίνεται ο χώρος που συγκρούονται άγρια πιτσιρίκια από οικογένειες μεταναστών («Βάσερμιλ» του Μουσόν Σαλμονά)

* Στην ταινία «Βάσερμιλ», ο Ισραηλινός Μουσόν Σαλμονά αφηγείται την καθημερινή ζωή τριών νεαρών, παιδιών μεταναστών, που μεγαλώνουν σε μια σκληρή, γειτονιά μιας μικρής ισραηλινής πόλης όπου κυριαρχούν τα μίση, οι προκαταλήψεις αλλά και ένας άνισος αγώνας επιβίωσης: ανάμεσά τους ένα νεγράκι κι ένα παιδί (το πιο σκληρό από τα τρία) Ρώσων γονιών. Επίκεντρο, το Βάσερμιλ, το ποδοσφαιρικό γήπεδο, όπου τα παιδιά παίρνουν μέρος σ' ένα πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, που χρησιμεύει για τους ανταγωνισμούς, τις συγκρούσεις, αλλά και την εξεύρεση τρόπων επαφής ανάμεσά τους. Θέμα όχι ιδιαίτερα πρωτότυπο, με τους χαρακτήρες των παιδιών να περιορίζονται στα συνηθισμένα καλούπια: ο κακός Ρώσος που πουλά «Εκστασις» αλλά βοηθά το νεγράκι, ο καλός φιλειρηνικός νέγρος, ο σκληρός αλλά στην πραγματικότητα ευαίσθητος προπονητής, όλοι και όλα, ιδωμένα με αρκετό συναισθηματισμό, πάντα στα πλαίσια των ταινιών που αναφέρονται στα προβλήματα των «παιδιών του δρόμου». Ο Σαλμονά ξέρει να χειρίζεται σωστά την κάμερα, η ταινία του όμως δεν προσφέρει τίποτα περισσότερο απ' όσα έχουμε ήδη δει σε άλλες καλύτερες -και πιο σκληρές- ταινίες.

* Πιο μέτρια από τις τρεις αποδείχτηκε η πολωνική «Τετάρτη, Πέμπτη πρωί» του Γκζέγκος Πάτσεκ. Ερωτική υποτίθεται ταινία ανάμεσα σ' έναν αλλόκοτο νέο και μία το ίδιο παράξενη νέα, στη σύγχρονη Βαρσοβία. Η ταινία παρακολουθεί την περιπλάνησή τους στην πόλη, στη διάρκεια της επετείου της εξέγερσης της Βαρσοβίας, καταγράφοντας τη συχνά αλλόκοτη συμπεριφορά τους (π.χ. το κατούρημά τους σ' ένα πάρκο) με το ξεπερασμένο σήμερα στιλ της γαλλικής νουβέλ βαγκ και μια προσπάθεια αναφοράς στις πρώτες ταινίες του Αντρζέι Βάιντα και τον πρωταγωνιστή του, Σιμπούλσκι.

Παράπλευρες εκπλήξεις

Στις ενδιαφέρουσες ταινίες των άλλων τμημάτων, ξεχωριστή θέση είχε η ταινία «Ταξίδι στην άγρια φύση» του Σον Πεν και το «Fugitive pieces» του Τζέρεμι Ποντέσουα. Η ταινία του Πεν περιγράφει, συχνά με λυρισμό και ποίηση, την οδύσσεια ενός αληθινού προσώπου, του ιδεαλιστή Κρίστοφερ ΜακΚάντλς, που εγκατέλειψε τις σπουδές και τη λαμπρή καριέρα που τον περίμενε για ένα ταξίδι κοντά στην άγρια φύση, όπου και πέθανε σε ηλικία μόλις 24 χρόνων. Ταξίδι στο πνεύμα της φιλοσοφίας του Ντέιβιντ Θόρο, ταυτόχρονα ύμνος στην ομορφιά της φύσης αλλά και στο ανθρώπινο πνεύμα. Η πιο προσωπική και ολοκληρωμένη ταινία του Πεν.

Ο μικρός Ρόμπι Κέι (που παραβρέθηκε και στην προβολή της ταινίας) και ο γνωστός Κροάτης ηθοποιός Ράντε Σερμπέτζια στα «Φαντάσματα του παρελθόντος» του Τζέρεμι Ποντέσουα

Η ταινία του Καναδού Ποντέσουα («Five Senses»), πρώτη ελληνοκαναδική συμπαραγωγή, βασισμένη σ' ένα ποιητικό μυθιστόρημα, αφηγείται μέσα από διάφορα φλας μπακ τις εμπειρίες ενός πολωνικής καταγωγής Εβραίου, που, ως παιδί στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος, σώζεται από έναν Ελληνα αρχαιολόγο και ο οποίος στην υπόλοιπη ζωή του προσπαθεί να συμβιβαστεί με το Ολοκαύτωμα και τις προσωπικές του απώλειες -ιδιαίτερα εκείνη που αφορά την αδερφή του Μπέλα. Ταινία ενδιαφέρουσα, αν και άνιση, με ωραίες (τουριστικές πρέπει να πω) σκηνές γυρισμένες σε ελληνικά νησιά, δοσμένη με ανθρωπιά και συγκίνηση. Καλύτερα κομμάτια εκείνα της σχέσης ανάμεσα στο μικρό Γιακόμπ και τον αρχαιολόγο Αθω (Ράντε Σερμπέτζια). Σε μικρούς ρόλους οι δικές μας Θέμις Μπαζάκα και Ελλη Φωτίου.