Ελευθεροτυπία - Ο Καραγάτσης με τις επτά ψυχές

«Νευρικός, νευρικός, νευρικός», ήταν μία από τις κορυφώσεις ενός μικρού κειμένου για τον Μ(ίτια) Καραγάτση, το οποίο διάβασε η Μαρίνα Καραγάτση για τον πατέρα της. Σε άλλο σημείο παρέθεσε κι άλλα στοιχεία του χαρακτήρα του: «Ντόμπρος, ανεξάρτητος, ζωντανός, ανιδιοτελής, εγωιστής, οξύθυμος». Ανέσυρε και μια μαρτυρία της μητέρας της, Νίκης: «Δύσκολος άνθρωπος, εκρηκτικός, υπερευαίσθητος, πολλές φορές εγωιστής αλλά καλόκαρδος. Δεν ζήλεψε ποτέ τους καλούς, τους άξιους. Δίκαιος. Λογάριαζε τους ανθρώπους. Είχε χάρες, γοητεία, ζωντάνια, ανωτερότητα. Δεν ήταν φτηνός, μικρός σε τίποτα».

Αυτός είναι ο άνθρωπος Μ. Καραγάτσης, όπως τον περιγράφουν δύο δικοί, καταδικοί του άνθρωποι. Η επέτειος των 100 χρόνων από τη γέννησή του (1908-1960) γιορτάζεται από χθες και επίσημα από το υπουργείο Πολιτισμού και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Την κήρυξε ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης, αναφέροντας ότι σκοπός των αφιερωμάτων σε πρόσωπα της λογοτεχνίας μας είναι «να ανακαλύψει και ν' αγαπήσει το κοινό έναν συγγραφέα κάθε φορά. Επιπλέον, φωτίζοντας το έργο του, να αναδείξουν πτυχές, οι οποίες δεν είχαν γίνει αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης και προσοχής».

Για την ποιότητα του συγγραφέα μιλούν όχι μόνο οι αριθμοί των πωλήσεων και η πρόσφατη τηλεοπτική μεταφορά των καραγατσικών έργων («Γιούγκερμαν» και «Δέκα»), αλλά και οι συνεχείς ερμηνευτικές προσεγγίσεις καθηγητών πανεπιστημίου και συγγραφέων. Δικαίως, γιατί ο Καραγάτσης είναι η συγγραφική προσωπικότητα που διέπρεψε σ' όλα τα είδη του πεζού λόγου και της κριτικής, χωρίς να πει «όχι» στη δημοσιογραφία.

Ετσι, ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου Πέτρος Μάρκαρης μίλησε για «τον μεγάλο συγγραφέα της γενιάς του '30 και γενικότερα που έβαλε τη σφραγίδα του στο μυθιστόρημα», ενώ δεν έκρυψε την προτίμησή του για τον «Κίτρινο φάκελλο», το οποίο χαρακτήρισε ένα από τα καλύτερα αστυνομικά μυθιστορήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Από την πλευρά του, ο καθηγητής νεοελληνικής φιλολογίας Βαγγέλης Αθανασόπουλος περιέγραψε έναν «γεννημένο πεζογράφο», ο οποίος «διαβάζεται περισσότερο από κάθε άλλο πεζογράφο της γενιάς του για τη φυσικότητα και την αμεσότητα της λογοτεχνικής του έκφρασης».

Τέλος, η διευθύντρια του ΕΚΕΒΙ. Κατρίν Βελισσάρη στάθηκε στη μεταφορά του καραγατσικού σύμπαντος στην οθόνη, μικρή και μεγάλη, γιατί «τότε ένα βιβλίο είναι όπως η γάτα με τις επτά ψυχές».

Αναλυτικά το πρόγραμμα των εκδηλώσεων για τον εορτασμό του έτους Καραγάτση περιλαμβάνει (επιμ.: Αγγελική Παπανικολάου, Λίλη Πανούση):

* Εκδοση λευκώματος «Μ. Καραγάτσης - εκατό χρόνια από τη γέννησή του», με φιλολογική επιμέλεια του ποιητή Δημήτρη Αγγελή και σχεδιασμό τού Σταύρου Κούλα.

* Κινητή έκθεση-ταμπλό, που συνοδεύεται από το ντοκιμαντέρ «Μ. Καραγάτσης» του Τάσου Ψαρρά.

* Διαγωνισμός διασκευασμένου σεναρίου, βασισμένος σε διήγημα ή μυθιστόρημα του Μ. Καραγάτση.

* Διημερίδα «Οψεις του Μ. Καραγάτση», στη Στοά του Βιβλίου (3 και 4 Οκτωβρίου).

Εχει προγραμματιστεί και συνέδριο με θέμα «Μ. Καραγάτσης: Ιδεολογία και ποιητική», την Παρασκευή και το Σάββατο, στο Νέο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου).