Ελευθεροτυπία - Με πάθος και υπομονή

Στην Ελληνοαμερικανική Ενωση παρουσιάζει πρώτη φορά τα αξεπέραστα «Brooklyn Gang» (της δεκαετίας του '50), «Subway» (του '80) και «Central Park» (του '90) από την αγαπημένη του Νέα Υόρκη. Αρκετά για να θαυμάσουμε τον ακτιβιστή που με την κάμερά του έχει τολμήσει εικόνες μοναδικής ισορροπίας μεταξύ θέματος, φόρμας και συγκίνησης.

- Τότε ζητούσατε την άδεια των φωτογραφιζομένων. Πόσο σημαντική είναι η ηθική του φωτογράφου;

«Είχα επαφή με τους ανθρώπους και αρκετές φορές προσπάθησα να τους στείλω τις φωτογραφίες μου. Ο προσωπικός ηθικός κώδικας με κρατά σε επαφή με τα θέματά μου».

- Ποιες οι διαφορές μεταξύ της ζωής των εφήβων στις ΗΠΑ του '50, όπως αποδόθηκαν στο «Brooklyn Gang», και αυτής του 2000;

«Τα συναισθήματα είναι τα ίδια: απομόνωση, μελαγχολία και εγκατάλειψη που δημιουργεί κενό. Η διαφορά είναι ότι σήμερα υπάρχει μεγάλη διακίνηση ναρκωτικών, εύκολη πρόσβαση στα όπλα και απάθεια στη βία».

- Τι αντιπροσώπευε για σας το Σέντραλ Παρκ;

«Εξερεύνησα τη ζωή στο πάρκο για περισσότερο από τέσσερα χρόνια. Εμαθα για τη βλάστηση, παρατήρησα τα ζώα, παρακολούθησα τα πουλιά. Σκεφτόμουν ότι οι ρίζες των δέντρων ήταν μια προέκταση της ανθρώπινης ζωής».

- Πόσο θα μπορούσατε να περιμένετε για την κατάλληλη στιγμή λήψης;

«Πιστεύω ότι ένας φωτογράφος χρειάζεται πάθος, σκοπό και υπομονή. Στο Σέντραλ Παρκ περίμενα επί μία ώρα ελπίζοντας πως κάποιος θα καθίσει σε ένα συγκεκριμένο βράχο. Η αναμονή μού προσέφερε την αίσθηση να απορροφάσαι από τη φύση και το πνεύμα του πάρκου».

- Εχετε συναντήσει, χρόνια αργότερα κάποιους από τους πρωταγωνιστές των θεμάτων σας; Ποια ήταν η πιο συγκινητική επαφή;

«Κατά τη διάρκεια των κινητοποίησης για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων το Μάρτιο 1965, φωτογράφισα την Ανι Μπλάκμαν, ενώ κρατούσε το μωρό της. Η Φελίσια ήταν το μικρότερο από 10 αδέλφια. Σήμερα βοηθά τους αγρότες για τις ασφαλιστικές τους ανάγκες. Ενας αδελφός της έχει επιχείρηση εφαρμοσμένης μηχανικής, μια αδελφή είναι επικεφαλής της νομικής βιβλιοθήκης στο Μοντγκόμερι. Ολ' αυτά χάρη σε εκείνες τις κινητοποιήσεις. Λατρεύω αυτές τις εικόνες!»

- Πόσο διαφέρει η Νέα Υόρκη μετά τις 11/9;

«Αυτή η τραγωδία με άφησε κατάπληκτο. Πήγα στο ground zero ένα βράδυ και τράβηξα μερικές φωτογραφίες. Συνειδητοποίησα, όμως, ότι καμία δεν θα απέδιδε το νόημα αυτού του φριχτού επεισοδίου».

- Δεν είστε αποστασιοποιημένος κυνηγός της «αποφασιστικής στιγμής». Η εικόνα σάς εμπεριέχει. Ποιο το κόστος και ποιο το κέρδος αυτής της στάσης;

«Οταν φωτογράφιζα στην ανατολική 100ή οδό, το 1966-1968, θέλησα να έχω άμεση σχέση με αυτούς που βιώνουν τις άθλιες κοινωνικές συνθήκες. Εργάστηκα μέσω της επιτροπής πολιτών. Ισως έχασα τον αυθορμητισμό μου δουλεύοντας με μια μεγάλη φωτογραφική μηχανή. Κέρδισα, όμως, την αξιοπρέπεια των εικόνων μου και την εμπιστοσύνη των ανθρώπων».

- Ο Κωνσταντίνος Μάνος πιστεύει ότι πρέπει να είστε απόλυτοι αρνητές της ψηφιακής αλλοίωσης των φωτογραφιών. Ποια είναι η γνώμη σας;

«Δεν θα επέτρεπα ποτέ τον ψηφιακό χειρισμό οποιασδήποτε δουλειάς μου. Μπορεί να κάνω κάποια εξαίρεση όσον αφορά την εκτύπωση ή για τη διαφύλαξη των αρνητικών. Θέλω, ωστόσο, οι άλλοι να βλέπουν τι παρατήρησα και όχι τι εφηύρα».

- Εχετε πει ότι ο Μπρεσόν είναι φωτογραφική σας μητέρα και ο Γιουτζίν Σμιθ πατέρας. Ποιοι άλλοι αποτελούν τη «φωτογραφική σας οικογένεια»;

«Η Σάλι Μαν είναι αδελφή, ίσως δίδυμη, η Ντάιαν Αρμπους θεία και ο Ρόμπερτ Φρανκ παππούς! Δεν είναι ωστόσο όλοι οι μέντορές μου φωτογράφοι: αρχιτέκτονες, μουσικοί, συγγραφείς, ζωγράφοι, ορισμένοι αθλητές και βέβαια η γυναίκα μου, η Εμιλι, που με κρατά σε επιφυλακή και στη σωστή διαδρομή».

* (Η έκθεση, με την επιμέλεια των Πλάτωνα Ριβέλλη και Ελισάβετ Πλέσσα, θα διαρκέσει ώς τις 15/12).