Ελευθεροτυπία - «Without»: ζωή χωρίς έρωτα, ταινία με σκηνοθέτη

Μια ιδιαίτερα σκληρή ταινία, σκηνοθετημένη με νεύρο και δύναμη από τον Αρονόφσκι («π», «Ρέκβιεμ για ένα όνειρο»), με συγκλονιστικές, hard-core σκηνές στο ρινγκ, που μας αποκαλύπτουν ένα θέαμα που στηρίζεται στην απόλυτη ωμότητα. Σχόλιο πάνω στο περιβόητο αμερικανικό όνειρο και την με κάθε τρόπο αναζήτησή του, που μας αποκαλύπτει το ζοφερό πρόσωπο μιας άλλης Αμερικής, με τον Μίκι Ρουρκ εκπληκτικό (αντάξιο για Οσκαρ) στον ρόλο του παλαιστή Ράντι («Ο κριός») Ρόμπινσον, που ύστερα από μια περίοδο δόξας στη δεκαετία του '80 καταντά να παρακαλεί για συμμετοχή σε μικρούς, ασήμαντους αγώνες για να βγάλει μερικά δολάρια.

Υποτονική, αντίθετα, η ελληνική συμμετοχή των πρώτων δύο ημερών, με τις ταινίες «Ο Αρσιβαρίστας και ο Αγγελος» της Ελένης Αλεξανδράκη και «Το βουνό μπροστά» του Βασίλη Ντούρου να δείχνουν τις αδυναμίες και τα αδιέξοδα του ελληνικού κινηματογράφου, ενώ μερικές ευπρόσδεκτες αναλαμπές παρουσίασε η ταινία «Προς το παρόν» του Αντώνη Καλογιάννη. Αντίθετα, ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσε η ταινία «Without» του Αλέξανδρου Αβρανά, που συμμετέχει και στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του φεστιβάλ.

Αλεξάνδρα Αϊδίνη και Βασίλης Ανδρέου σε μια σκηνή από το «Without» του Αλέξανδρου Αβρανά

* Η ταινία του Αβρανά καταπιάνεται με το θέμα των προσωπικών σχέσεων και την έλλειψη επαφής, μέσα από την ιστορία ενός ζευγαριού νέων ανθρώπων με μικρό παιδί. Η καθημερινή ζωή τους, με τον άντρα να πηγαινοέρχεται σε μια δουλειά που δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα και τη γυναίκα να φροντίζει το παιδί ή να περνά την ώρα της παίζοντας χαρτιά με φίλες, καταφεύγοντας συνεχώς στο τσιγάρο, για να καλύψουν τη μοναξιά αλλά και την απελπισία τους, χωρίς (without, όπως λέει κι ο τίτλος) συνεννόηση, αληθινή αγάπη και κοινά ενδιαφέροντα, μετατρέπεται σε ένα είδος καφκικής κόλασης απ' όπου δεν μπορούν να ξεφύγουν. Με ένα σενάριο που ακολουθεί, χωρίς παρεκκλίσεις, τον κεντρικό μίτο, μέσα από μικρές, εικαστικά όμορφες σκηνές, κινηματογραφημένες με ξεχωριστή φροντίδα στην τοποθέτηση της κάμερας αλλά και την όλη σύνθεση των πλάνων, που θυμίζουν τον κινηματογράφο του Ορσον Γουέλς, ο Αβρανάς καταφέρνει, μέσα σε 80 λεπτά, να δημιουργήσει μια εφιαλτική ατμόσφαιρα. Η φωτογραφία του Ηλία Κωσταντακόπουλου είναι από τις ωραιότερες που είδαμε τελευταία. Μια αρκετά ώριμη για πρωτοεμφανιζόμενο σκηνοθέτη ταινία, που μας αποκαλύπτει ένα νέο, με πολλές υποσχέσεις δημιουργό.

* Στην τοποθετημένη στη Νίσυρο ταινία «Ο Αρσιβαρίστας και ο Αγγελος» η Ελένη Αλεξανδράκη («Η νοσταλγός») αφηγείται την ιστορία του αγνού έρωτα ανάμεσα σε μια Αθηναία, τη Μαργαρίτα, κι έναν ντόπιο άντρα, φύλακα του ηφαιστείου, γνωστό με το παρατσούκλι «Αρσιβαρίστας». Ερωτα που προσπαθεί να διαλύσει ένας άλλος Αθηναίος, ο ζηλιάρης Αγγελος, που βρίσκεται στο νησί για να στήσει μια παραγωγή γύρω από το ηφαίστειο. Περισσότερο Μεφιστοφελής (με τη Μαργαρίτα να παραπέμπει στον Φάουστ), ο Αγγελος προσπαθεί με τις σκευωρίες του να προκαλέσει τη ζήλια του Αρσιβαρίστα και να ξεσηκώσει το χωριό εναντίον του. Η Αλεξανδράκη εκμεταλλεύεται τους χώρους και τη φύση για να φτιάξει μια όμορφη εικαστικά ταινία (φωτογραφία του Βασίλη Καψούρου), η αφήγησή της όμως, όπως και οι διάλογοι, περιορίζονται σε διάφορα κλισέ, χωρίς να προσθέτουν την αναγκαία φρεσκάδα. Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα με την πρόσθεση μιας δεύτερης ιστορίας, που εκτυλίσσεται στα 1938-39, ιστορία που κινηματογραφεί συνεργείο από την Αθήνα και που αναφέρεται στην απαγόρευση μιας ξεπερασμένων αρχών μητέρας να επιτρέψει στην κόρη της να παντρευτεί τον άντρα της καρδιάς της. Η ιστορία αυτή δυστυχώς χαλαρώνει τον ρυθμό, έτσι ώστε από ένα σημείο κι ύστερα ο θεατής να χάνει το ενδιαφέρον του.

* Πιο μαζεμένη είναι η ταινία «Το βουνό μπροστά» του Βασίλη Ντούρου («Το φως που σβήνει»), για τη σύγκρουση των κατοίκων ενός χωριού μ' έναν μουσουλμάνο Αλβανό επειδή ο τελευταίος, τη βραδιά της Ανάστασης, αποφασίζει ν' αγοράσει πυροτεχνήματα για να τ' ανάψει ο μικρός του γιος. Η σύγκρουση οδηγεί στο δράμα που ο Ντούρος αφηγείται με απλότητα, με έναν κάπως ράθυμο, χωρίς εξάρσεις, ρυθμό, καταφέρνοντας ν' αποσπάσει καλές ερμηνείες από τους Γεράσιμο Πάτση, Γιασεμή Κηλαηδόνη, Καραφίλ Σένα, Κώστα Καζάνα και Σταύρο Ράντα.

Σκηνή από την ταινία «Προς το παρόν» του Αντώνη Καλογιάννη. Αν αντέξεις τα αλλοπρόσαλλα 20 πρώτα λεπτά της, ανακαλύπτεις έναν πρωτότυπο σκηνοθέτη

**Τα πρώτα 20 λεπτά της ταινίας «Προς το παρόν» του Αντώνη Καλογιάννη είναι τόσο αλλοπρόσαλλα που σε κάνουν να θέλεις να φύγεις από την αίθουσα - πράγμα που έκαναν αρκετοί συνάδελφοι. Αν όμως τ' αντέξεις, τελικά ανακαλύπτεις ένα νέο σκηνοθέτη με πρωτότυπο κινηματογραφικό μάτι. Η ιστορία είναι κάπως μπερδεμένη, ή, πιο σωστά, η ταινία δεν έχει κάποια συγκεκριμένη ιστορία, εκτός από την άφιξη ενός νέου (θα μπορούσε να είναι ένα είδος Σωτήρα) σ' ένα νησί όπου παρακολουθούμε να συμβαίνουν διάφορα, συχνά άσχετα μεταξύ τους, πράγματα: ένας γέρος, εξαιτίας της αρρώστιας του γιου του, έχει εγκαταλείψει την ταβέρνα του, ένας παπάς στη γιορτή των Αγίων Αναργύρων ελπίζει να βρει άγιο νερό στο βουνό, ένα παιδάκι εστιάζει στα παράξενα παιχνίδια του, ένας πρωτότυπος αστυνομικός είναι έτοιμος να βοηθήσει όλους, μια τραγουδίστρια περιφέρεται τραγουδώντας ένα όμορφο τραγούδι. Ο σκηνοθέτης παραθέτει τις σκηνές, αφήνοντάς μας να τις απορρίψουμε ή ν' ανακαλύψουμε την ομορφιά τους: όπως η ποιητική εκείνη μ' έναν κόκορα που βγαίνει από το κοτέτσι και περιφέρεται σ' ένα χωράφι πριν επιστρέψει σ' αυτό - από τις πιο όμορφες, με δόση μπουνιουελικού σουρεαλισμού, σκηνές που έχω δει σε ελληνική ταινία, ή εκείνη με την παιδική χορωδία ή ακόμη εκείνη με το τραγούδι «Αλληλούια» να «ντύνει» αποσπάσματα από τα διάφορα επεισόδια της ταινίας. Από τους ηθοποιούς αναφέρω τον Θέμη Σερμιέ, που φτιάχνει έναν απολαυστικό αστυνομικό. *