Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Τα Τίρανα αλλάζουν όψη

Της ΗΛΕΚΤΡΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ

Την ώρα που στην Αθήνα οι πολίτες είναι ακόμα υποχρεωμένοι να διαδηλώνουν για κομμένα δέντρα στο κέντρο τής πόλης, στα Τίρανα γίνονται πράγματα που θα ζηλεύαμε: Αφού γκρέμισε δύο χιλιάδες αυθαίρετα, δημιούργησε πάρκα σε έκταση 400.000 τ.μ., φύτεψε 9.000 δένδρα και εξελέγη τρίτη φορά δήμαρχος, ο Εντι Ράμα βάζει σε λειτουργία το δεύτερο στάδιο της ανάπλασης της αλβανικής πρωτεύουσας, θεμελιώνοντας με διεθνείς διαγωνισμούς δύο έργα μεγάλης συμβολικής αξίας για την πόλη.

Το ένα αφορά την ανάπλαση της κεντρικής πλατείας Σκάνμπεργκ και το άλλο τη διαμόρφωση επί της βορινής ακτής της λίμνης των Τιράνων μιας μοντέρνας «πυκνής αστικής συνοικίας», η οποία θα περιλαμβάνει κατοικίες, γραφεία, δημόσια κτίρια, εμπορικά καταστήματα, ένα ξενοδοχείο και εγκαταστάσεις αθλητισμού και αναψυχής.

Και τα δύο μεγάλα αυτά έργα έχουν σχεδιαστεί από ευρωπαϊκά γραφεία. Την ανάπλαση της πλατείας Σκάνμπεργκ ανέλαβε το βελγικό αρχιτεκτονικό γραφείο 51Ν4Ε και το πρότζεκτ «Tirana Rocks» στη λίμνη των Τιράνων θα γίνει από το διάσημο ολλανδικό γραφείο MVRDV σε συνεργασία με εικαστικούς της Αλβανίας που γνωρίζουν καλά και τον τόπο. Ανάμεσά τους ο Ανρί Σάλα, που το 2003 είχε επιμεληθεί την Tirana Biennial μαζί με τον Χανς Ούλριχ Ομπριστ, της οποίας το θέμα «U- topos» προσπαθούσε να ανιχνεύσει τον τόπο όπου το όνειρο μπορεί να βρει τη θέση του.

Αλβανοί εικαστικοί σε συνεργασία με ολλανδούς αρχιτέκτονες θα αναμορφώσουν την περιοχή γύρω από τη λίμνη των Τιράνων, όπως φαίνεται και στη μακέτα.

Ο δήμαρχος απ' το Παρίσι

Οταν κατέρρευσε το καθεστώς του Εμβέρ Χότζα, στα Τίρανα ζούσαν 280.000 άνθρωποι. Σήμερα πλησιάζουν το εκατομμύριο. Χωρίς οικιστικούς κανόνες, χωρίς σχέδιο πόλεως, χωρίς τίποτε να μπορεί να συγκρατήσει την επιθυμία τους να αποκτήσουν ένα κομμάτι γης στην «απελευθερωμένη» πρωτεύουσα, η πόλη αναπτύχθηκε άναρχα επάνω στον γκρίζο και πληκτικό οικιστικά αστικό καμβά που είχε αφήσει πίσω του ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός.

Εκείνη την περίοδο έφτασε από το λαμπερό Παρίσι, όπου διέμενε αυτοεξόριστος, ο τότε ζωγράφος και νυν δήμαρχος Τιράνων και πολιτικός (πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος) Εντι Ράμα και κατάφερε να κάνει κάτι το οποίο δεν θα μπορέσει να κάνει ποτέ κανένας έλλην δημοτικός άρχων: οραματίστηκε μια καλύτερη συνθήκη για την πόλη του και πήρε όλα τα ρίσκα - δύο απόπειρες δολοφονίας εναντίον του και πολλές επιθέσεις από το χώρο των μεγάλων συμφερόντων της πολιτικής και του χρήματος.

Εβαψε τα γκρίζα κτίρια με χρώματα έντονα και φωτεινά, επιστρέφοντας στην πόλη την ανάσα της. Οταν απομακρύνθηκαν οι πρώτες σκαλωσιές από το οικοδομικό τετράγωνο στη Rruga e Durresit, εκατοντάδες άνθρωποι κατέβηκαν στο δρόμο, δημιουργήθηκε κυκλοφοριακό χάος και όλοι μιλούσαν για τα χρώματα.

Τα χρώματα που «κάλεσαν» τους πολίτες να αντιδράσουν συμμετοχικά στη δημόσια ζωή, τους παρότρυναν να διεκδικήσουν και πάλι τον δημόσιο χώρο σαν ένα κομμάτι μεγάλο της ζωής τους και να τον πάρουν από τα χέρια της μαφίας, των εμπόρων ναρκωτικών και των εργολάβων.

Σε λίγο μπήκαν και τα πρώτα φώτα στους δρόμους και άρχισαν να καθαρίζονται όλοι οι δημόσιοι χώροι από τα αναρίθμητα παράνομα κτίσματα. Ενώ λοιπόν στην Ελλάδα συζητείται ακόμα η πρόθεση -και μόνον αυτή- του δήμου στη Χίο να κατεδαφίσει ένα κτίριο-έκτρωμα που «κοσμεί» από την εποχή της δικτατορίας την πρωτεύουσα του νησιού, στην πρωτεύουσα της Αλβανίας επί δημαρχίας του Εντι Ράμα έχουν κατεδαφίστεί μέχρι σήμερα 2.000 αυθαίρετα!

Ο δήμαρχος προκήρυξε διεθνείς διαγωνισμούς στο πλαίσιο του «Project Tirana Metropolis», το οποίο εκπονήθηκε σε συνεργασία με το πρωτοπόρο αρχιτεκτονικό και πολεοδομικό ολλανδικό ινστιτούτο Berglage Institute.

Εάν τα δύο μεγάλα αυτά έργα, στη λίμνη και στην πλατεία Σκάνμπεργκ, ευτυχήσουν και δεν ακυρωθούν από τη μεγάλη αντίδραση της πολιτικής εξουσίας, θα ανεβάσουν πολύ ψηλά τον πήχη στην πολεοδομική και αρχιτεκτονική ανάπλαση των πόλεων στα Βαλκάνια.

Εντυπωσιακό σύμπλεγμα κτιρίων

Το άλλο πρότζεκτ θα ξεκινήσει το 2010 στη νότια πλευρά των Τιράνων και πάνω στη βορινή ακτή της λίμνης με την πυκνή βλάστηση. Η καινούρια αυτή ανάπλαση θα γίνει από το ολλανδικό γραφείο MVRDV και τα θεαματικά κτίρια που έχουν σχεδιάσει οι Ολλανδοί, εκτός που μοιάζουν να αψηφούν τη βαρύτητα, θα είναι επενδεδυμένα με τοπική πέτρα και θα σχηματίζουν ένα πέτρινο σύμπλεγμα το οποίο ονομάζεται Tirana Rocks.

Οποιος θέλει να θαυμάσει ένα από τα πολλά πρόσωπα του Εντι Ράμα δεν έχει παρά να μπει στο you tube και να πληκτρολογήσει: «West Side Family ft. Edi Rama - Tirana» για να ακούσει τον δήμαρχο και ηγέτη των Σοσιαλιστών να... ραπάρει για την πόλη του!