Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Ουκ επ' άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος

Της ΚΙΤΣΑΣ ΜΠΟΝΤΖΟΥ

Ενας νέος πολιτιστικός χώρος θα λειτουργήσει στην Αθήνα, το Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη στη γωνία Βασιλίσσης Σοφίας και Μέρλιν. Το πρώτο συναίσθημα που νιώθει ακόμα και ο άσχετος περαστικός εμπρός στο επιβλητικό πενταώροφο κτίριο (πρώην κτίριο της Arab Bank) είναι η ικανοποίηση ότι σώθηκε από τον μαρασμό που είχε περιπέσει ένα ωραίο οικοδόμημα της αρχής του 20ού αιώνα (προσδιορίζεται μεταξύ 1917-20). Αν και το 1985 είχε κριθεί διατηρητέο, κανείς δεν φρόντισε τη συντήρησή του, αντίθετα είχε ταλαιπωρηθεί αφάνταστα από διάφορες χρήσεις, ώστε ο νέος του ιδιοκτήτης το παρέλαβε ερείπιο.

«Δεν έκανα το Ιδρυμα για να εκθέτω τα έργα μου», λέει ο Βασίλης Θεοχαράκης, που εκτός από επιχειρηματίας είναι και ζωγράφος

Περισσότερη, όμως, σημασία έχει η πολιτιστική προσφορά του νέου ιδρύματος, το οποίο είναι δημιούργημα ενός ανθρώπου που δεν είναι όψιμος θαυμαστής της τέχνης, αλλά έχει προσηλωθεί σ' αυτήν εξ απαλών ονύχων. Ο Βασίλης Θεοχαράκης, από τα εφηβικά του χρόνια ώς σήμερα, υπηρετεί ανελλιπώς τη ζωγραφική. Παράλληλα είναι σημαντικός οικονομικός παράγοντας της χώρας, αφού από πολύ νέος επωμίζεται την ευθύνη της μεγάλης οικογενειακής οικονομικής επιχείρησης την οποία και διευθύνει. Είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Εταιρειών Θεοχαράκη, ναυαρχίδα του οποίου είναι η Nissan.

Συνάντησα τον Βασίλη Θεοχαράκη στο γραφείο του. Με πολλή ευχαρίστηση αναφέρθηκε στο ίδρυμα, το οποίο αποτελεί όνειρο ζωής αυτού και της συζύγου του.

Δεν θα εκθέτω έργα μου

Το ένα σκέλος του ιδρύματος αναφέρεται στη μουσική, αυτό είναι κατά τη γνώμη σας αναγκαίο; Δηλαδή η ώς τώρα κάλυψη των μουσικών δραστηριοτήτων είναι ανεπαρκής ή έχετε σχεδιάσει έναν άλλο τρόπο προβολής τους;

«Δεν θα ήθελα να κάνω χαρακτηρισμούς, "ανεπαρκής" ή όχι. Νομίζουμε, όμως, ότι μπορούμε να συμπληρώσουμε ορισμένα πράγματα. Να κάνουμε τους Ελληνες γνώστες χώρων της μουσικής που είναι γνωστοί σε πολύ περιορισμένο κοινό, δηλαδή προκλασική μουσική κ.λπ. Διαθέτουμε, άλλωστε, μόνο ένα πολύ μικρό θέατρο για μικρά σύνολα».

Η σχέση σας με τη μουσική ποια είναι;

«Την αγαπώ. Είμαι τενόρος, τραγουδάω σε χορωδία. Δεν είμαι βέβαια σολίστ. Πηγαίνω συχνά στην όπερα. Μ' αρέσει οποιοδήποτε είδος μουσικής. Γι' αυτό και ο διττός στόχος του ιδρύματος: μουσική και ζωγραφική είναι τα δύο πράγματα που αγαπάμε εγώ και η γυναίκα μου».

Το δεύτερο σκέλος της δραστηριότητας του ιδρύματος το αντιμετωπίζετε με μεγαλύτερη ευαισθησία επειδή είστε και ο ίδιος ζωγράφος;

«Δεν το αντιμετωπίζω σαν ζωγράφος, αλλά σαν ένας άνθρωπος που αγαπάει τη ζωγραφική. Και μάλιστα δεν πρόκειται να εκθέσω έργα δικά μου εκεί, να λέει ο κόσμος ότι έκανα ίδρυμα για να εκθέτω τα έργα μου».

Ερείπιο ήταν το πανέμορφο κτίριο που στεγάζει σήμερα το Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη

Πώς θα λειτουργεί το τμήμα αυτό;

«Υπάρχει ήδη η συλλογή του ιδρύματος. Παράλληλα, θα γίνονται μεγάλες εκθέσεις, ομαδικές ή ατομικές, μεγάλων ξένων ζωγράφων, αλλά και Ελλήνων. Θα υπάρχει και συνεργασία με μουσεία και συλλέκτες. Στα εγκαίνια θα εκθέσουμε τα έργα του Παπαλουκά, είναι πάνω από διακόσια».

Είναι ο δάσκαλός σας ο Παπαλουκάς.

«Ναι, και τρέφω γι' αυτόν απέραντο σεβασμό. Το έργο του είναι πολυεπίπεδο και υψηλής αισθητικής αξίας. Τα έργα που θα εκτεθούν τα συνέλεξα τα τελευταία 30 χρόνια της μακρόχρονης σχέσης μας. Ακόμα είναι σχέδια και εικόνες που μου δώρισε η αείμνηστη Μίνα Παπαλουκά».

Υπάρχει ένα πλαίσιο που καθορίζει τις τάσεις, το περιεχόμενο των εκθέσεων;

«Ολοι οι προβληματισμοί του 20ού αιώνα μάς απασχολούν, δεν έχουμε περιχαράξει εποχές και τάσεις, υπάρχει ελευθερία. Αλλά το ίδρυμα δεν είναι χώρος εκθεσιακός, δεν είναι γκαλερί».

Οι πλούσιοι δεν διαθέτουν χρήματα για την τέχνη

Τα τελευταία χρόνια η ιδιωτική πρωτοβουλία έχει επεκταθεί στον χώρο της τέχνης δραστικά. Στην Αθήνα λειτουργούν πολλά ιδρύματα, συλλογές, πολιτιστικά κέντρα. Πλούσιοι συλλέκτες ενεργούν αυτόνομα. Αυτό είναι θετικό για τη ζωγραφική, ή οι χώροι αυτοί πλέον λειτουργούν σαν κέντρα εξουσίας και καθορίζουν περισσότερα απ' όσα δείχνουν;

«Οσο περισσότερα είναι τόσο καλύτερα. Εδώ στον τόπο μας έχουμε μια λαμπερή παράδοση ιδιωτικών παρεμβάσεων στον πολιτισμό. Υπάρχει βέβαια ένας ανταγωνισμός, αλλά δεν παύει να είναι επιβοηθητικός για την τέχνη. Και είναι μεγάλη πρόοδος που συμβάλλει στην καλλιέργεια του κόσμου».

Η οικονομική ευμάρεια εξασφαλίζει, τελικά, μια πιο καλλιεργημένη κοινωνία;

«Οχι, δεν την εξασφαλίζει. Η ευμάρεια βοηθάει ενδεχομένως. Γιατί όλοι που διαθέτουν χρήματα δεν τα διαθέτουν για την τέχνη. Ελάχιστοι είναι αυτοί που αποφασίζουν να δημιουργήσουν ένα κέντρο πολιτισμού».

Είστε διακεκριμένος οικονομικός παράγοντας της χώρας κι όμως η ζωγραφική παραμένει μια παράλληλη σχέση στη ζωή σας.

«Ζωγραφίζω από τότε που αισθάνθηκα τον εαυτό μου».

Νομίζω ότι περισσότερο αισθάνεστε ζωγράφος, παρά επιχειρηματίας.

«Οχι, δεν είναι έτσι. Ασκώ τα δύο παράλληλα. Τα πρωινά είμαι επιχειρηματίας, τα απογεύματα και τα βράδια είμαι καλλιτέχνης. Οταν ήμουν παιδί και ζωγράφιζα, ο πατέρας μου δεν το ήθελε, γιατί φοβόταν μην εγκαταλείψω την επιχείρηση. Αλλά όταν είδε ότι μπορούσα να κάνω και τα δύο, και μάλιστα όταν είχα αρχίσει να αναγνωρίζομαι σαν ζωγράφος, ήταν ευχαριστημένος».

Αλλο τέχνη, άλλο επιχείρηση

Η τέχνη ολοκληρώνει τον άνθρωπο;

«Δεν υπάρχει αμφιβολία. Αλλο η τέχνη, άλλο η επιχείρηση. Η τέχνη είναι προσωποπαγής, η απόδοση οφείλεται σε ένα άτομο. Η επιχείρηση είναι προϊόν πολλών ανθρώπων και πολλών παραγόντων, την αγαπάς, αλλά δεν μπορεί να έχεις την ψυχική επαφή που ως ζωγράφος έχεις με το έργο σου. Αλλά πρέπει να σας πω πως όταν μπω στο ατελιέ μου και έχω προβλήματα με την επιχείρηση δεν μπορώ να ζωγραφίσω. Ευτυχώς που δεν έχω προβλήματα. Πάντως και άλλοι ζωγράφοι δουλεύουν κάπου για να ζήσουν. Και ο δάσκαλός μου, ο Παπαλουκάς, εργαζόταν. Αλλά το να είσαι επιχειρηματίας, όπως εγώ, είναι πιο εντυπωσιακό. Και γι' αυτό κάνει εντύπωση στον κόσμο».

Εκτός από την οικονομία και την τέχνη υπάρχουν θέματα που σας απασχολούν, που χαλάνε ενδεχομένως τον ύπνο σας;

«Υπάρχουν πολλά πράγματα που όλους τους υγιώς σκεπτόμενους ανθρώπους τούς απασχολούν. Το περιβάλλον, η πορεία του πλανήτη, η τρομοκρατία, η διάθεση να επιβάλουμε τις απόψεις μας και να πολεμήσουμε ένα άλλο κράτος. Εμένα δεν με ενδιαφέρει τόσο η υλική, αλλά η πνευματική βελτίωση. Διότι "ουκ επ' άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος". Καλό είναι να τρώμε, αλλά χρειαζόμαστε και κάτι άλλο να ικανοποιήσουμε τα πνευματικά μας ενδιαφέροντα. Αυτό φέρνει την ευτυχία και την πληρότητα».

Τι σας φοβίζει;

«Ο θάνατος. Και βέβαια θα έρθει, αλλά ας έρθει όσο γίνεται αργότερα για όλους τους ανθρώπους».

Τι είναι αυτό που σας κάνει αισιόδοξο;

«Η ίδια η ζωή. Η ζωή είναι όμορφη, την αγαπώ. Αγαπώ τη φύση, αγαπώ τους ανθρώπους τους οποίους συναναστρέφομαι και όχι βάσει των περιουσιακών τους στοιχείων, αλλά βάσει των ικανοτήτων και της φιλικής τους διάθεσης. Θέλω να βλέπω γύρω μου ανθρώπους να γελάνε και όχι να είναι μεμψίμοιροι».

Αν είχατε τη δύναμη ν' αλλάξετε κάτι στον κόσμο, τι θα αλλάζατε;

«Θα έκανα έναν κόσμο πιο πολιτισμένο, πιο ευγενικό. Να ζούμε τη σημερινή μας ημέρα και να ρίχνουμε πού και πού μια ματιά και στο παρελθόν και στις ρίζες μας. Νομίζω ότι ο πλούτος των γνώσεων και η πνευματική πληρότητα παίζει τεράστιο ρόλο στο να ζήσει κάποιος καλά».