Ελευθεροτυπία - Θεατρίνοι χωρίς την ασφάλεια του ρόλου

Μίμης Φωτόπουλος και Ντίνος Ηλιόπουλος. Τις φωτογραφίες του λευκώματος επέλεξε από το αρχείο του Κ. Μεγαλοκονόμου ο Γιάννης Ξανθούλης

Ενσταντανέ από το ελληνικό θέατρο του '50 και του '60, που αποτύπωσε ο φακός τού φωτορεπόρτερ Κωνσταντίνου Μεγαλοκονόμου. Εκατόν πενήντα ασπρόμαυρες φωτογραφίες από το αρχείο του, το οποίο μετά τον θάνατό του διαχειρίζονται τα παιδιά του, ο Νικίας και ο Γιώργος, κυκλοφορούν σήμερα στο λεύκωμα «Βασικά θεατής: Ελληνικό θέατρο 1950 - 1960» (εκδόσεις «Τόπος», σελ. 200, ευρώ 33). Τις φωτογραφίες επέλεξε ο Γιάννης Ξανθούλης, ο οποίος υπογράφει και τα κείμενα. Την επιμέλεια τού όλου εγχειρήματος την ανέλαβε ο Αρης Μαραγκόπουλος.

Τον φωτορεπόρτερ Κωνσταντίνο Μεγαλοκονόμο ο Γιάννης Ξανθούλης τον γνώρισε όταν μπήκε στη δημοσιογραφία και ασχολήθηκε με το πολιτιστικό ρεπορτάζ, στην «Απογευματινή» και την «Ελευθεροτυπία». «Ο ακούραστος Κωνσταντίνος Μεγαλοκονόμος είχε απαθανατίσει την αληθινή και την "ψεύτικη" ζωή σπουδαίων καλλιτεχνών συνδεδεμένων με την ιστορία της ευγενικής καθημερινότητας», τον θυμάται από τα χρόνια, που ακόμη ασκούσε το θεατρικό ρεπορτάζ.

Με τι κριτήρια όμως διάλεξε ο Γιάννης Ξανθούλης τις φωτογραφίες; «Διάλεξα τις φωτογραφίες, που φανερώνουν την απλή ανθρώπινη διάσταση των θεατρίνων, χωρίς απαραίτητα την ασφάλεια της πόζας και του ρόλου», απαντά. Και εύχεται το ήθος και τις ερμηνείες των ηθοποιών εκείνης της εποχής να μην τα «φάει» ο χρόνος. «Ονόματα, πρόσωπα και στιγμές που πρέπει να περάσουν και στους νεότερους, όσο κι αν η λήθη είναι με το μέρος των μοντέρνων καιρών». Μ' αυτά τα λόγια υπερασπίζεται την άσβεστη μνήμη, που είναι η αυτογνωσία προσωποποιημένη, όταν επιστρέφει στο παρελθόν, για να θέσει σε κίνηση το μέλλον.

Ωστόσο, ούτε ο ίδιος γνωρίζει τι είδους κληρονομιά αφήνουν πίσω τους οι θεατράνθρωποι αυτών των φωτογραφιών σε άσπρο και μαύρο: «Δεν ξέρω τι σόι "νεότεροι" είναι όσοι συμμεριστούν τους θεατρίνους που ξοδεύτηκαν σε μια τόσο εφήμερη θρησκεία. Το αφήνω στην τύχη, παρ' όλο που οι άνθρωποι με τους ρόλους και τη βαρύτιμη προσφορά τους μόνο τυχαίοι δεν υπήρξαν».

Μπροστά στις υψηλές θερμοκρασίες συναισθήματος του φωτογραφικού φακού του Κ. Μεγαλοκονόμου, υποκλίνεται ο Αρης Μαραγκόπουλος: «Δεν αποτύπωσε ψυχρά ενσταντανέ από τις πρόβες ή τις παραστάσεις των φίφτις και των σίξτις. Αποτύπωσε τη βαθύτερη σχέση μεταξύ των ηθοποιών πάνω στο σανίδι. Με τη μορφή εξαιρετικών ταμπλό βιβάν κατέγραψε την εσωτερική ζωή του θεάτρου: τη δραματική κορύφωση αλλά και το χιούμορ, την ένταση των στιγμών αλλά και τη χαλάρωση, την ομορφιά των σωμάτων αλλά και την κάποτε πνευματική τους ομορφιά, τις χειρονομίες και τις γκριμάτσες, τα βλέμματα και τη συγκίνηση».