Ελευθεροτυπία - Η δε γυνή μιμείται τον άνδρα

Γυναίκα, άντρας ή ανδρόγυνη; Το ξυρισμένο κεφάλι της Μπριτζ εμποδίζει να μαντέψεις. «Ολοι έχουμε στοιχεία και από τα δύο φύλα» υποστηρίζει.

Δεν είναι η μόνη. Αυτές τις μέρες παίζονται δύο ταινίες για νεαρούς άντρες που προχώρησαν σε αλλαγή φύλου, ή καλύτερα, όπως είθισται σήμερα να λέγεται, σε διόρθωση φύλου: το ελληνικό «Γαλάζιο φόρεμα» και το «Transamerica». Στο τελευταίο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου περισσότερες ταινίες από ποτέ καταπιάστηκαν με ανάλογα θέματα (όπως ο ερμαφροδιτισμός και το λεγόμενο «gender dysphoria»- δυσφορία φύλου), ενώ την Τετάρτη η συνομιλήτριά μας, βερολινέζα χορεύτρια, ηθοποιός και μια από τις διασημότερες cross-gender performer, καλλιτέχνις «διασταύρωσης φύλων», θα δώσει ένα διαφορετικό σόου στην Αθήνα («Club Underworld», Θεμιστοκλέους), σε μια βραδιά που διοργανώνει η Proud Promotions.

Η Μάρκλαντ, εμφανιζόμενη αρχικά ως σούπερ θηλυκό, θα περάσει από το στάδιο μιας ανδρόγυνης ημίγυμνης εμφάνισης (αποκαλύπτοντας το ξυρισμένο κεφάλι της και το μικρό της στήθος), για να μεταμορφωθεί τελικά, μπροστά στους θεατές, σε άνδρα. Σε ένα επόμενο νούμερο θα εμφανιστεί ως ένας χοντρός άχαρος τύπος για να μεταμορφωθεί σε ένα πανέμορφο τραβεστί.

«Στόχος μου», μας είπε, «είναι να δείξω πόσο δυσδιάκριτα είναι τα όρια και πως τελικά η εικόνα που προβάλλουμε προς τα έξω είναι σε μεγάλο βαθμό κοινωνική κατασκευή ή προσωπική επιλογή». Γεγονός που καταδεικνύουν και διακωμωδούν οι επί σκηνής μεταμορφώσεις της, που περισσότερο επιτυγχάνονται μέσω των κινήσεων, της υποκριτικής και λιγότερο μέσω του μέικ απ.

Μπαϊσέξουαλ και στην προσωπική της ζωή, η Μάρκλαντ εμφανίζεται και στην ταινία «Venus Boyz» (σε σκηνοθεσία της Γκ. Μπάουρ) με θέμα -τι άλλο;- τη... γυναικεία αρρενωπότητα (θα προβληθεί το ίδιο βράδυ).

Η ίδια λέει πως επηρεάστηκε από τους ανδρόγυνους μουσικούς του '70 όπως ο Ντέιβιντ Μπάουι αλλά και από τις βωβές γερμανικές ταινίες του '20 με τους έντονα μακιγιαρισμένους άνδρες ηθοποιούς. Το αρρενωπό στοιχείο άρχισε γρήγορα να διεκδικεί μα δυναμική θέση στο σώμα και την συμπεριφορά της, χωρίς να είναι λεσβία. «Νιώθω περισσότερο γυναίκα απ' ότι άνδρας και μου αρέσουν περισσότερο οι άνδρες, ιδιαίτερα όταν ντύνονται γυναίκες. Αλλά συχνά με ελκύει και το αντίστροφο...» παραδέχεται.

«Στη ζωή», λέει, «υπάρχουν τα πάντα. Ευτυχώς, γιατί διαφορετικά θα ήταν πολύ βαρετό. Δεν θα 'πρεπε να έχει τόση σημασία για τους άνθρωπους το φύλο, αλλά δυστυχώς έχει. Ακόμα κι εγώ πιάνω τον εαυτό μου να παρασύρεται απ' αυτό κάποιες φορές. Το τι είμαστε και το πώς φαινόμαστε έχει να κάνει με τις ορμόνες μας, με τον τρόπο που μεγαλώσαμε, και σ' ένα μεγάλο βαθμό με τις επιλογές μας. Για πολλούς αυτό το δυσυπόστατο, δεν είναι καν συνειδητό. Είτε πάντως νιώθει κανείς 100% άντρας είτε όχι, σημασία έχει να είναι καλά με τον εαυτό του και οι άλλοι να τον αποδέχονται. Πράγματα δυστυχώς όχι ακόμα αυτονόητα».

Το ρεπερτόριό της περιλαμβάνει τη συγγραφή, τις απαγγελίες, τον γκροτέσκο χορό, τον χορευτικό αυτοσχεδιασμό, τη διάδραση με το κοινό, την ενσάρκωση χαρακτήρων του βωβού σινεμά, αλλά και τις παραστάσεις βιογραφιών.

Δεν είναι φυσικά η μόνη που υποστηρίζει πως τα στερεότυπα του απόλυτου θηλυκού αλά Μέριλιν Μονρόε ή του μάτσο αρσενικού αλά Τζον Γουέιν είναι καθαρά κοινωνικά κατασκευάσματα ή απλώς μια προσωπική επιλογή.

Στην τέχνη το παιχνίδι της αλλαγής φύλου ήταν ανέκαθεν από τα πιο αγαπημένα και στην Ελλάδα: κατεξοχήν θηλυκά όπως η Αλίκη Βουγιουκλάκη αλλά και η Μάρω Κοντού έχουν επανειλημμένως αλλάξει φύλο στο πανί, εμφανιζόμενες με μουστάκι, φιλώντας στο στόμα πραγματικούς άντρες, και «παίζοντας» με το μοτίβο της ανατροπής των (κοινωνικών) ρόλων. Αλλά και στην πραγματική ζωή γνωστές καλλιτέχνιδες τόλμησαν να αλλάξουν το κοινωνικό τους φύλο, έχοντας υοθετήσει ένα αντρικό πρότυπο συμπεριφοράς.

Στη σύγχρονη λογοτεχνία, ο Τζέφρι Ευγενίδης βραβεύτηκε με Πούλιτζερ για το «Middlesex» του με ήρωα έναν άνθρωπο ανάμεσα στα δύο φύλα: για λόγους βιολογικούς (μετάλλαξη στο πέμπτο χρωμόσωμα) είναι αγόρι παγιδευμένο σε κοριτσίστικο σώμα.

Το ζήτημα του κοινωνικού φύλου (gender), που συχνά έρχεται σε αντιπαράθεση με το βιολογικό φύλο (sex), και το κατά ποσον ένας άνθρωπος μπορεί να επιλέξει το κοινωνικό φύλο στο οποίο θέλει να ανήκει, συζητιέται πάντως έντονα στην Ευρώπη σήμερα, και απασχολεί ιδιαίτερα και την πανεπιστημιακή κοινότητα. Διδάσκεται μάλιστα και στη Μυτιλήνη, στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, αλλά και στο Πάντειο. Η θεωρητικός που έχει ασχοληθεί διεθνώς περισσότερο με το ζήτημα είναι η Τζούντιθ Μπάτλερ στα βιβλία της «Gender trouble» και «Bodies that matter».