Ελευθεροτυπία - Οταν οι νότες δεν φτάνουν οι τροβαδούροι ζωγραφίζουν

Ο Νικ Κέιβ ποζάρει ανάμεσα στα έργα της έκθεσης «Nick Cave - The Exhibition» στη Μελβούρνη. Δίπλα ένα λιτό δωμάτιο διά χειρός Ντίλαν

Σκηνές από κάποιες έρημες σιδηροδρομικές γραμμές. Μια ξεχασμένη κιθάρα ακουμπισμένη στον τοίχο. Ενα γυμνό δωμάτιο με μόνα έπιπλα το κρεβάτι και μια παλιά τηλεόραση. Οι κριτικοί τέχνης ήδη κάνουν συγκρίσεις με τα έργα του Μουνχ και του Ματίς. Αλλά είναι απλώς παλιοί πίνακες του Μπομπ Ντίλαν, που δέχτηκε να τους εκθέσει για πρώτη φορα στην Kunstsammlungen. Μια γκαλερί σε μια μικρή πόλη, την Τσέμνιτς, στην πρώην Ανατολική Γερμανία, η οποία ανήκει σε αφοσιωμένη θαυμάστριά του.

Αντίθετα, ο Νικ Κέιβ παρουσιάζει όλη του την πορεία στη μουσική -και όχι μόνο- σκηνή στο Victorian Arts Center της Μελβούρνης, σε μια έκθεση που περιλαμβάνει πάνω από οκτακόσια έργα. Ανάμεσά τους προσωπικές σημειώσεις και σκίτσα του. «Τι θα μπορούσα να σχεδιάσω; Θα ξεκινούσα με το πρώτο πράγμα που θα έβλεπα μπροστά μου», γράφει ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του με τίτλο «Η ζωή μου». «Ετσι, κάθησα στο τραπέζι, άνοιξα το μπλοκ, πήρα ένα μολύβι και σχεδίαζα ό,τι έβλεπα, τη γραφομηχανή, έναν σταυρό, ένα τριαντάφυλλο, κάποια άδεια πακέτα τσιγάρων (...) Δεν πίστευα ότι ήμουν κανένας φοβερός σχεδιαστής, απλά προσπαθούσα να βάλω τάξη στο χάος γύρω μου».

Ο Ντίλαν ξεκίνησε τη δεκαετία του '60 όταν έκανε κάποια μαθήματα σχεδίου μετά το ατύχημα με τη μοτοσικλέτα του. Και από τότε άρχισε να σχεδιάζει όποτε ένιωθε σε υπερένταση για να ηρεμεί. Η δουλειά του όμως, τα εκατόν εβδομήντα σχέδια, που παρουσιάζονται στην γκαλερί της Τσέμνιτς και ονομάζονται «The Drawn Blank Series», ολοκληρώθηκαν από το 1989 έως το 1992 όταν περιόδευε στην Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική.

Γράφει στον κατάλογο της έκθεσης: «Σχεδίαζα ανάμεσα στις συναυλίες ώστε να μπορώ να χαλαρώνω και να συγκεντρώνομαι, να ξεκουράζω το μυαλό μου που ήταν γεμάτο από τις εικόνες της περιοδείας». Τα σχέδια κυκλοφόρησαν μόνο σε κάποιο βιβλίο, χωρίς να εκτεθούν. Αυτό το βιβλίο ανακάλυψε σε παλαιοβιβλιοπωλείο στο Μανχάταν η ιδιοκτήτρια της γκαλερί, Ινγκριντ Μόνσινγκερ, θαυμάστριά του από την εποχή που άκουσε το «Subterranean Homesick Blues». Επικοινώνησε μαζί του και του ζήτησε την άδεια να εκθέσει τα σκίτσα. Και ο Ντίλαν όχι μόνο δέχτηκε αλλά για οκτώ μήνες τα ξαναδούλεψε, πρόσθεσε χρώμα και παρέδωσε τριακόσια είκοσι έργα για να διαλέξει η Ινγκριντ.

«Η πρότασή της έγινε η κινητήρια δύναμη», γράφει ο εξηνταεξάχρονος τροβαδούρος, «για να συνειδητοποιήσω το όραμα που είχα όταν έφτιαχνα εκείνα τα σκίτσα στο παρελθόν. Αν δεν υπήρχε αυτή, δεν θα δοκίμαζα να καταπιαστώ ξανά με τη ζωγραφική». Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 3 Φεβρουαρίου του 2008. Ο Ντίλαν προσκλήθηκε, φυσικά, αλλά δεν έχει ακόμα απαντήσει. Πάντως, αν εμφανιστεί ξαφνικά σε αυτήν την πόλη, που κάποτε είχε το όνομα του Καρλ Μαρξ, θα είναι το «καλύτερο τέλος για μια ιστορία που μοιάζει με παραμύθι», όπως λέει και η Ινγκριντ Μόνσινγκερ.

Ο Νικ Κέιβ για τη δική του έκθεση δεν χρειάστηκε να μπει σε καμιά δημιουργική διαδικασία. Τριάντα χρόνια πριν ήθελε να γίνει ζωγράφος και έδωσε μάλιστα εξετάσεις σε κάποιο κολέγιο Καλών Τεχνών, αλλά απορρίφθηκε. «Καλύτερα που έμπλεξα με το ροκ εν ρολ», λέει τώρα, «γιατί όσους ζωγράφους ξέρω δουλεύουν σκληρά και ζουν μια μοναχική ζωή».

Δεν είναι Ματίς, είναι έργο από την έκθεση του Μπομπ Ντίλαν στην Τσέμνιτς

Η έκθεση «Nick Cave-The Exhibition» είναι ουσιαστικά όλο το παρελθόν του. «Ολα αυτά τα εκθέματα», λέει, «ήταν κλεισμένα σε κουτιά για χρόνια. Οι άνθρωποι του Victorian Arts Center έκαναν έξοχη δουλειά ψάχνοντας και συγκεντρώνοντας αυτό το υλικό». Στη χαοτική έκθεση συνυπάρχουν σκίτσα του για τα εξώφυλλα των άλμπουμ του, σημειωματάρια και χειρόγραφα με τους στίχους του και το πρωτότυπο από το μοναδικό του μυθιστόρημα «Η Δε Ονος Είδεν Αγγελον».

Τα προσωπικά του έργα συμπληρώνονται από πλήθος φωτογραφίες που δείχνουν όλη του τη διαδρομή από τους Boys Next Door και τους Birthday Party ώς τους Bad Seeds, πίνακες και σχέδια από καλλιτέχνες που εμπνεύστηκαν από τη μουσική του, μέχρι και σουβενίρ που μάζευε στις περιοδείες. Οπως το άγαλμα του Χριστού, με το οποίο φωτογραφίζεται ο Κέιβ στον εκθεσιακό χώρο. «Το βρήκα καθώς περιπλανιόμουν σε ένα παζάρι στο Μπουένος Αϊρες», εξηγεί ο Κέιβ. «Το πρόσωπό του ήταν απίστευτο. Θυμάμαι να περπατάω ανάμεσα στο πλήθος και να αντικρίζω αυτό το γαλήνιο βλέμμα». 'Η το χειρόγραφο του μοναδικού μυθιστορήματός του. «Σκεφτόμουν τότε ότι η εισαγωγή παραείναι μεγάλη. Ο εκδότης θα διάβαζε τις πέντε πρώτες σελίδες και θα σκεφτόταν "πού διάολο είναι η πλοκή..."».

«Ποτέ δεν κοιτάω το παρελθόν, μου φαίνεται τρομακτικό», επιμένει παρ' ολα αυτά ο Κέιβ. «Ούτε καν τα παλιά μου τραγούδια δεν ακούω, προτιμώ να γράφω καινούργια. Αλλά αυτή η έκθεση δεν έχει τίποτε από την ακαδημαϊκή στειρότητα που νομίζεις ότι θα βρεις σε μια γκαλερί. Είναι αστεία, διασκεδαστική και γεμάτη εκπλήξεις».