Ελευθεροτυπία - Αντρικές αυταπάτες νεαρής και μέσης ηλικίας

Βαγγέλης Αλεξανδρής και Μάκης Παπαδημητράτος, οι δύο «Κλέφτες» της ταινίας του δεύτερου.

Τ α όνειρα και οι απογοητεύσεις στη ζωή ενός συνηθισμένου ανθρώπου μέσα από την ιστορία ενός μεσήλικα, αντιμέτωπου με τις ερωτικές και άλλες φαντασιώσεις του στην ταινία «Γυναικείες συνωμοσίες» του Βασίλη Βαφέα, και τα οδυνηρά αποτελέσματα μιας άνισης «σύγκρουσης» ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους μέσα από την ιστορία δύο μικροκλεφτών που μπλέκουν σε μια απρόσμενη, θανάσιμη περιπέτεια στη σατιρική ταινία «Κλέφτες» του Μάκη Παπαδημητράτου ήταν τα θέματα των δύο νέων ελληνικών ταινιών του χθεσινού προγράμματος του 48ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Τελευταία μέρα σήμερα του διαγωνιστικού τμήματος του φεστιβάλ με την προβολή δύο ακόμη ταινιών: της κινέζικης ταινίας «Ωριμο στάχυ» του Κάι Σάνγκ-Τζουν, γύρω από τις προσπάθειες ενός πατέρα ν' αναστήσει στο μυαλό του γιου του το πατρικό πρότυπο, και της ελληνικής «PVC-1» του Σπύρου Σταθουλόπουλου, ταινίας γυρισμένης σε μονοπλάνο, βασισμένης στην αληθινή ιστορία μιας Κολομβιανής, παγιδευμένης σε μια βόμβα-κολάρο από τρομοκράτες που ζητούν λύτρα από την οικογένειά της.

Ο Αλέξης (Αλέξανδρος Τσακίρης) της ταινίας του Βασίλη Βαφέα «Γυναικείες συνωμοσίες» με μία από αυτές που τον ταλαιπωρούν (Φαίη Ξυλά).

Συνολικά, πάντως, πρέπει να πω πως λίγες ήταν οι πολύ καλές ταινίες που διεκδικούν τον Χρυσό Αλέξανδρο καλύτερης ταινίας στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα (θα απονεμηθεί αύριο το βράδυ στο «Ολύμπιον»). Ανάμεσα στα φαβορί, η ινδική «Παγωνιά» του Σιβάτζι Τσαντραμπουσάν και η αμερικανική «Τα ορφανά» της Ράι Ρούσο-Γιανγκ, καθώς και οι δύο ελληνικές ταινίες που συμμετείχαν στο διαγωνιστικό: η «Διόρθωση» του Θάνου Αναστόπουλου και το «Valse sentimentale» της Κωνσταντίνας Βούλγαρη - η τελευταία μάλιστα είναι και φαβορί για το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη.

**Τους ερωτικούς και άλλους εφιάλτες ενός 50άρη, που ξαφνικά βρίσκεται χωρίς δουλειά και χωρίς γυναίκα, μας παρουσιάζει στην ταινία του «Γυναικείες συνωμοσίες» ο Βασίλης Βαφέας («Ανατολική περιφέρεια», «120 ντεσιμπέλ»). Ενα, πρέπει να σημειώσω, εντελώς διαφορετικό road-movie από εκείνο που μας παρουσίαζε ο σκηνοθέτης στον «Ερωτα του Οδυσσέα». Ο μεσήλικας Αλέξης του (Αλέξανδρος Τσακίρης) ακολουθεί ένα εσωτερικό, εφιαλτικό συχνά, ταξίδι, αντιμετωπίζοντας με απορία και φόβο τα διάφορα επαγγελματικά και ερωτικά του προβλήματα. Με την ίδια επίμονη, ερευνητική, διεισδυτική ματιά που συναντούμε και στις άλλες ταινίες του, ο Βαφέας παρακολουθεί τον ήρωά του στην προσωπική αυτή περιπλάνησή του, καταγράφοντας με το νυστέρι του ερευνητή τις συχνά απίθανες, φανταστικές «συναντήσεις» του με διάφορα (ιδιαίτερα γυναικεία) πρόσωπα.

Συχνά ο Βαφέας διανθίζει την ταινία με σκηνές χιούμορ (από τις καλύτερες εκείνες των συνεντεύξεών του για να προσληφθεί σε διάφορες δουλειές) αλλα και με φαντεζίστικη, ερωτική διάθεση. Δημιουργεί, εν τέλει, μιαν αλλόκοτη ατμόσφαιρα, αφήνοντας μέσα απ' αυτήν να διαφανούν τόσο η μελαγχολία όσο και το άγχος του Αλέξη (μην ξεχνάμε πως ο ήρωάς του βρίσκεται σε μια κρίσιμη ηλικία). Οι συναντήσεις του φέρνουν στον νου το θέατρο του Μπέκετ αλλά και τις ταινίες της «κομέντια α λα ιταλιάνα», ιδιαίτερα εκείνες των Κομεντσίνι και Μονιτσέλι. Μια ταινία που πίσω από τη φαινομενική απλότητά της κρύβει και την υπαρξιακή αγωνία και τον στοχασμό του δημιουργού της. Στα συν της ταινίας, η πολύ καλή μουσική (μαζί κι ένα έξοχο τραγούδι που ακούμε στην αρχή και στο φινάλε) του Πλάτωνα Ανδριτσάκη, καθώς και η φωτογραφία του Κωστή Γκίκα που τόνιζε τη θηλυκότητα και τη «γυναικεία συνωμοσία» των γυναικών της ταινίας (Φαίης Ξυλά, Τζένης Σκαρλάτου, Αλίκης Καμινέλη, Μαργαρίτας Πανουσοπούλου, Αλκηστης Πουλοπούλου και Μαρίας Σαμαρά). Απολαυστικός σε ρόλο γκεστ-σταρ ο Κώστας Βουτσάς.

«Από ψηλά» του Αλεξάντερ Μιντάντζε (διεθνές διαγωνιστικό): ένα αεροπορικό δυστύχημα γίνεται καθρέφτης της διάλυσης της σύγχρονης ρωσικής κοινωνίας

**Πολύ καλή η ιδέα του σεναρίου της ταινίας «Κλέφτες» του Μάκη Παπαδημητράτου («Τσίου»), μόνο που το αποτέλεσμα μου φάνηκε ατελές. Οι ήρωές του είναι δύο μικροκλέφτες που για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους (να κάνουν ένα ταξίδι στο Αμστερνταμ) βάζουν μπροστά το «μεγάλο κόλπο». Αυτό θα τους φέρει αντιμέτωπους μ' ένα ζευγάρι διεστραμμένων πλουσίων, θα τους μπλέξει σ' ένα φόνο και θα τους οδηγήσει σε μια περιπέτεια χωρίς επιστροφή. Υστερα από ένα αρκετά πετυχημένο πρώτο μέρος, με μικρές καλοστημένες, με ζωντανούς διαλόγους, σκηνές και καλές ερμηνείες από τους δύο πρωταγωνιστές του (Βαγγέλης Αλεξανδρής και ο ίδιος ο Παπαδημητράτος), οδηγούμαστε σ' ένα δεύτερο μέρος, με το ζευγάρι των πλουσίων να απολαμβάνουν τα ερωτικά τους βίτσια υποβάλλοντας σε διάφορους εξευτελισμούς τη νεαρή Ρωσίδα πόρνη που «νοικιάζουν».

Ο σκηνοθέτης επιλέγει ένα γκροτέσκο στιλ τόσο στο στήσιμο των σκηνών όσο και στις ερμηνείες του ζευγαριού, με τους ηθοποιούς (Μυρτώ Αλικάκη - Πέτρος Λαγούτης) να στριγγλίζουν και να μορφάζουν με το παραμικρό, σε ερμηνείες που θυμίζουν παλιό θέατρο. Πετυχημένο, πάντως, το απρόσμενο (αλλά πολύ σωστό) φινάλε.

**Στη ρωσική ταινία «Από ψηλά» του Αλεξάντερ Μιντάντζε (διαγωνιστικό τμήμα) παρακολουθούμε τις προσπάθειες ενός άντρα που έχασε τη γυναίκα του σε αεροπορικό δυστύχημα, να ξεπεράσει το αβάσταχτο πένθος του και ν' ανακαλύψει τα αληθινά αίτια μιας παράξενης καταστροφής. Ο σκηνοθέτης προσπαθεί μ' ένα εξπρεσιονιστικό στιλ -και όχι πάντα με επιτυχία- να κάνει έναν παραλληλισμό ανάμεσα στην αεροπορική καταστροφή και εκείνη της σύγχρονης ρωσικής κοινωνίας.