Ελευθεροτυπία - Ιταλοί καραμπινιέροι αρχαία φέροντες

Ο διάσημος Κρατήρας του Ευφρονίου (515 π.Χ.), μέρος της έκθεσης «Νόστοι» (23 Σεπτεμβρίου-31 Δεκεμβρίου)

Η έκθεση με τίτλο «Νόστοι» (23 Σεπτεμβρίου-31 Δεκεμβρίου) έρχεται στο πλαίσιο της επίσκεψης του προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο στη χώρα μας. Πρόκειται για μια έκθεση με ουσιαστικό περιεχόμενο για εμάς που διεκδικούμε πλήθος κλεμμένων από διάφορα μουσεία. Οταν πάντως πρωτοπαρουσιάστηκε πέρσι στη Ρώμη, έκανε πάταγο διεθνώς, γιατί αποτελείτο αποκλειστικά από έργα παράνομης προέλευσης που οι ιταλικές αρχές «κυνήγησαν» με νομικά και άλλα μέσα στο εξωτερικό και πέτυχαν την επιστροφή τους.

Η παρουσίασή της στην Αθήνα συνοδεύεται και από μια κίνηση υψηλού συμβολισμού. Ο Ιταλός πρόεδρος θα μας προσφέρει, όπως όλα δείχνουν, ένα αρχαιοελληνικό κομμάτι που περιμένουμε χρόνια. Είναι ένα θραύσμα από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα, που βρίσκεται στο μουσείο του Παλέρμο. Απεικονίζει το πόδι της Πειθούς (35 x 34 εκ.) και προέρχεται από την ανατολική ζωφόρο του Παρθενώνα.

Το ανάγλυφο αυτό κομμάτι επρόκειτο να μας «κομίσει» προ 5ετίας ο προκάτοχος του σημερινού προέδρου, ο Κάρλο Τσιάμπι. Τότε όμως οι Ιταλοί αρχαιολόγοι είχαν ζητήσει ακριβό «αντίδωρο». Μια ενεπίγραφη ετρουτσκική περικεφαλαία, που εκτίθεται στο μουσείο της Αρχαίας Ολυμπίας. Είναι το κράνος που πρόσφερε ο τύραννος των Συρακουσών Ιέρων στον ναό του Διός στην Ολυμπία μετά τη νίκη του κατά των Τυρρηνών-Ετρούτσκων και των Καρχηδονίων στην Κύμη της Ιταλίας (474 π.Χ.). Αντικείμενο που θεωρείται σπάνιο λόγω της επιγραφής του και, ως εκ τούτου, μη ανταλλάξιμο. Ετσι, το δώρο έμεινε «άδωρο».

Τώρα, η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων Βιβή Βασιλοπούλου είναι πεπεισμένη ότι το μικρό αυτό κομμάτι από τον Παρθενώνα θα μας προσφερθεί. Οι «Νόστοι», άλλωστε, δεν θα φιλοξενηθούν τυχαία στο νέο μουσείο της Ακρόπολης.

Στην πρώτη παρουσίαση της έκθεσης αυτής η Ελλάδα συμμετείχε με ένα «ξενιτεμένο» άγαλμά της, την αρχαϊκή Κόρη, που γύρισε ύστερα από σκληρές διαπραγματεύσεις από το αμερικανικό μουσείο Γκετί.

Στην Αθήνα εμπλουτίζεται η ελληνική συμμετοχή με άλλα έξι επαναπατρισθέντα δικά μας: το χρυσό στεφάνι από τη Μακεδονία, τη Βοιωτική Στήλη, δύο θραύσματα από την Ακρόπολη, που μας πρόσφεραν το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης (πόδι ανδρικής μορφής της ζωφόρου του Παρθενώνα) και η Σουηδή κ. Ανγκερ (διακοσμητικό κομμάτι του τοίχου του Ερεχθείου). Θα εκτεθούν, επίσης, δύο αρχαία που αναμένουμε από τη συλλογή της Σέλμπι Γουάιτ (ΗΠΑ).

Οι επιτυχίες των Ιταλών στη διεκδίκηση προϊόντων αρχαιοκαπηλίας είναι σαφώς πολλαπλάσιες από τις δικές μας. Γι' αυτό θα θαυμάσουμε 68 δικά τους επαναπατρισθέντα και τον επικεφαλής των Ιταλών καραμπινιέρων να μας εξηγεί σε μια διάλεξη πώς τα κατάφεραν να οδηγήσουν κάποιες τρανταχτές υποθέσεις σε αίσιο τέλος. Ετοιμάζεται και ημερίδα με θέμα την αρχαιοκαπηλία.