Ελευθεροτυπία - Οταν η τζαζ γνώρισε το μπουζούκι

Μισόν αιώνα αργότερα, ο σαξοφωνίστας, κλαρινετίστας, διευθυντής ορχήστρας και συνθέτης Φιλ Γουντς έρχεται στα 76 του με το κουιντέτο του την Παρασκευή στο «Παλλάς». Είναι πλέον καταξιωμένος τζαζίστας με δεκάδες ηχογραφήσεις στο ενεργητικό του, πάμπολλα βραβεία και διακρίσεις, καθηγητής στην περίφημη σχολή Τζούλιαρντ της Νέας Υόρκης με αδιάκοπα σεμινάρια σε πανεπιστήμια ανά τον κόσμο στο πρόγραμμά του.

- Η πρώτη σας συναυλία στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της πρώτης στην ιστορία τουρνέ που διοργάνωσε το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. Περιοδεύσατε, τότε, με τον Ντίζι στη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή. Αργότερα, το 1962, ταξιδέψατε και με τον Μπένι Γκούντμαν στην τότε Σοβιετική Ενωση. Την εποχή εκείνη έλεγαν πως όπου οι Αμερικανοί δεν μπορούν να στείλουν στρατό, στέλνουν τους μουσικούς της τζαζ. Δεν έχετε την αίσθηση πως σας χρησιμοποίησαν λιγάκι;

«Η τζαζ είναι η μουσική της δημοκρατίας από την εποχή του Α' Παγκόσμιου Πολέμου και έχει πετύχει πολλά περισσότερα απ' όσα όλοι οι στρατοί του κόσμου. Ρώτα οποιονδήποτε από το πρώην σιδηρούν παραπέτασμα που άκουγε τις εκπομπές του Γουίλις Κόνοβερ».

Στη δεκαετία του '50, ο Γουίλις Κόνοβερ μέσα από την «Ωρα της τζαζ» της «Φωνής της Αμερικής» είχε αποκτήσει ακροατές απ' όλο τον κόσμο. Τζαζ μπάντες άρχιζαν να δημιουργούνται παντού. Ο Γουντς, γεννημένος το 1931 στη Μασαχουσέτη και σπουδαγμένος στο Μανχάταν, ήταν για τους κριτικούς της εποχής ο «νέος Τσάρλι Πάρκερ». Σαν να ήθελε να τους επιβεβαιώσει, ο Γουντς, μετά τον θάνατο του Μπερντ, παντρεύτηκε τη χήρα του Τσαν Πάρκερ αναλαμβάνοντας να μεγαλώσει και τα δύο του παιδιά.

Επικεφαλής του προσωπικού του κουιντέτου, ήδη από το τέλος της δεκαετίας του '50, συνεργαζόταν με μουσικούς όπως ο Χέρμπι Χάνκοκ, ο Ρον Κάρτερ, ο Κένι Ντόραμ ή ο Κουίνσι Τζόουνς, ενώ δεν έπαυε να κλείνει το μάτι σε πειραματισμούς και καινοτομίες. Το 1968, όταν απογοητευμένος από την πολιτική κατάσταση της χώρας του, αλλά και από την εμπορική κατεύθυνση που είχε πάρει η τζαζ, μετακόμισε στο Παρίσι δημιουργώντας τους πειραματικούς European Rhythm Machine. Εν τω μεταξύ, το 1966 είχε ηχογραφήσει μαζί με μουσικούς από την πολυεθνική κοινότητα της Νέας Υόρκης -ανάμεσά τους και ο έλληνας δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Ιορδάνης Τσομίδης- τον δίσκο «Greek Cooking». Επηρέασε άραγε η επαφή του με την ελληνική μουσική την οπτική του απέναντι στην τζαζ;

«Ηταν ένα πολύ ιδιαίτερο πρότζεκτ και μια σπουδαία εμπειρία αλλά δεν άλλαξε την ιρλανδέζικη προσέγγισή μου στην αμερικανική μουσική», λέει ο Γουντς σήμερα. «Ο Τσομίδης "έφυγε" πριν από ενάμιση χρόνο, όχι πάντως πλούσιος και χωρίς την αναγνώριση που οφείλεται σ' έναν μάστορα του δικού του βεληνεκούς. Σαν τους παλιούς μπλουζίστες», παρατηρώ και ο Γουντς επισημαίνει: «Είναι η ιστορία των δημιουργικών μουσικών. Τόσο παλιά όσο η Οδύσσεια. Είμαι σίγουρος πως την ίδια εχθρότητα αντιμετώπισε και ο πρώτος άνθρωπος των σπηλαίων όταν άρχισε να χτυπά έναν κορμό για να συνοδέψει το τραγούδι του! Αλλά αφού τόσοι σπουδαίοι έχουν πεθάνει για την τζαζ, αυτή η μουσική ποτέ δεν θα καταλήξει απολίθωμα. Η οικουμενική της σημασία κρατά την φλόγα ζωντανή σε πολλές χώρες ακόμα και όταν οι ΗΠΑ χορεύουν πάνω σ' ένα διαφορετικό τραγούδι».

«Ο τζαζίστας πρέπει να καταλαβαίνει τις γυναίκες»

- Εχετε σπουδάσει την τζαζ. Στη διάρκεια της καριέρας σας βρήκατε δυσκολίες στη συνεργασία με μουσικούς αυτοδίδακτους;

«Θα πω κάτι που έχει πει ο Ντιουκ Ελινγκτον: "Υπάρχει καλή και κακή μουσική". Και οι καλύτεροι υπήρξαν πολύ καλά εκπαιδευμένοι απόφοιτοι πανεπιστημίων, όπως ο Μπένι Κάρτερ, ο ήρωάς μου». Θα τολμούσα ν' αντιτείνω κάτι για τον Τσάρλι Πάρκερ, τον Κολτρέιν και τους τόσους σπουδαίους αυτοδίδακτους τζαζίστες αν μου επέτρεπε το ψυχρό e-mail. Επόμενη ερώτηση:

- Τι κάνει κάποιον τζαζίστα;

«Είναι ουσιώδες το να είναι καλλιεργημένος, να σπουδάζει άλλες μορφές τέχνης, γλώσσες, να επισκέπτεται μουσεία, να βλέπει θέατρο, να ζωγραφίζει, να μαθαίνει για διαφορετικές κουλτούρες, για διαφορετικά φαγητά και κρασιά, να προσπαθεί να καταλάβει τις γυναίκες, όσο κι αν είναι -αυτό το τελευταίο- αδύνατο»!!!