Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Αποκαθηλώνονται και οι μετόπες

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Σε μια θυελλώδη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, όπως ήταν η προχθεσινή, αποφασίστηκε να κατεβούν από τον Παρθενώνα εντός του 2007 και τα τελευταία κομμάτια που φέρουν γλυπτό διάκοσμο, οι έξι από τις επτά μετόπες της βόρειας κιονοστοιχίας. Η έβδομη, η γωνιακή (αρ. 32), η μόνη που δεν αποξέστηκε από τους χριστιανούς, δεν πρόκειται επί του παρόντος να κατεβεί γιατί αποτελεί δομικό στοιχείο του ναού, εξασφαλίζει τη στατική επάρκειά του, καθώς φέρει γείσο 9 τόνων και θα αναστηλωθεί μαζί με το αέτωμα της δυτικής πλευράς, όποτε και εάν αυτό κριθεί σκόπιμο.

Εξι από τις επτά μετόπες της βόρειας κιονοστοιχίας του Παρθενώνα θα κατεβούν το 2007 για καθάρισμα και συντήρηση.

Η απομάκρυνση των μετοπών από τον Παρθενώνα αποτελεί σημαντική απόφαση, επιβεβλημένη εκ των πραγμάτων, καθώς η ρύπανση της ατμόσφαιρας συνεχίζει να καταστρέφει τα γλυπτά. Επ' αυτού ουδείς διαφωνούσε. Ωστόσο, υπήρχαν φωνές που έθεταν το ζήτημα της αυθεντικότητας του μνημείου μετά τη σταδιακή απογύμνωσή του από τα αρχαία κομμάτια και την αντικατάστασή τους με χυτά αντίγραφα. Οι αρχαίες μετόπες αφού συντηρηθούν θα τοποθετηθούν στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης, μαζί με τον υπόλοιπο γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα και στη θέση τους θα ανεβούν παλιά εκμαγεία τους που απεικονίζουν τα γλυπτά σε καλύτερη κατάσταση από τη σημερινή.

Θύμα των χριστιανών

Οι μετόπες υπήρξαν πολλαπλό θύμα, πρώτα της μανίας των χριστιανών που έξυσαν τη γλυπτή επιφάνειά τους όταν ο Παρθενώνας μετατράπηκε σε εκκλησία, και αργότερα ανατινάχθηκαν από τον Μοροζίνη το 1687. Οι πλάκες που θα κατεβούν από το μνημείο, νόμιζαν οι μελετητές του ότι αποτελούσαν αδιατάρακτα κομμάτια, αλλά όταν άρχισαν την έρευνα διαπίστωσαν ότι είχαν δεχτεί επεμβάσεις.

Από τις 32 μετόπες που είχε η βόρεια πλευρά, σώζονται μόνο 13 και σε κατάσταση τέτοια που είναι δύσκολο να διατυπωθεί ακριβώς τι αφηγούνταν. Ολοι δέχονται ότι απεικόνιζαν σκηνές του τρωικού δράματος. Σύμφωνα με τον Αγγελο Δεληβορριά, που έχει μελετήσει τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα «από τη μετόπη αρ. 2 αναγνωρίζεται σκηνή από την προετοιμασία των Ελλήνων για την αναχώρησή τους». Στην 24η «ο Μενέλαος, με τη συνοδεία μάλλον του Οδυσσέα, επιχειρεί να εκδικηθεί την Ελένη η οποία καταφεύγει στο ξόανο της Αθηνάς για να διασωθεί τελικά χάρη στη θεϊκή παρέμβαση της Αφροδίτης και του Ερωτα».

Με δεδομένες τις καταστροφές που έχει υποστεί το μνημείο στους αιώνες, η κατάσταση διατήρησης των μετοπών που έχουν απομείνει στη θέση τους δεν είναι κακή. Παρουσιάζουν ωστόσο ρηγματώσεις στο μέσον του μήκους τους, είπε ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αρχαίων Μνημείων Δημ. Ζιρώ, εισηγούμενος θετικά για την επέμβαση. Πιο επιβαρημένες φαίνεται να είναι οι πέντε ανατολικότερες μετόπες, οι ασκεπείς, σε σχέση με τις τρεις δυτικότερες που προστατεύονται από γείσα. Η αποξίλωσή τους θα γίνει επί τη βάσει της μελέτης της αρχιτέκτονα Ροζαλίας Χριστοδουλοπούλου, η οποία παρουσίασε στο ΚΑΣ με διαφάνειες την κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει.

Μοναδική διέξοδος

Η επέμβαση είναι «σωστικού χαρακτήρα», τόνισαν ο πρόεδρος της ΕΣΜΑ Χαρ. Μπούρας και η διευθύντρια της ΥΣΜΑ Μαίρη Ιωαννίδου, τονίζοντας πως το κατέβασμα των μετοπών αποτελεί «μοναδική διέξοδο για τη σωτηρία τους», ενώ ο Δημ. Ζιρώ επέμενε να έχει το χαρακτήρα του «προσωρινού», καθώς «βρίσκεται σε κρίσιμη στιγμή η διεκδίκηση της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα» και η αποξήλωση του ναού ίσως χρησιμοποιηθεί ως αντεπιχείρημα για τη μη επιστροφή τους.

«Κάθε άλλο», απάντησε ο Χαρ. Μπούρας. «Οι ξένοι μάς κατηγορούν, λένε πως είναι ντροπή να αφήνουμε αυτά τα αριστουργήματα στο έλεος της όξινης βροχής και της αιολικής ενέργειας».

«Αν είναι έτσι, γιατί καθυστέρησαν τόσα χρόνια να κατεβούν;» ρώτησε η διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης Τζένη Βελένη, θέτοντας επίσης θέμα αυθεντικότητας του μνημείο. «Η συζήτηση αυτή είναι υποκριτική, ρητορική, φιλοσοφική» αντέτεινε ο Μαν. Κορρές, υποστηρίζοντας πως ο Παρθενώνας δεν είναι τα μάρμαρά του αλλά το άυλο περιεχόμενό του, οι ιδέες που περικλείονται σ' αυτό το οικοδόμημα». «Ναι, αλλά αυτό το οικοδόμημα αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς και στη συνάντηση του Κιότο έγινε μεγάλη συζήτηση για την αυθεντικότητα των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς», επισήμανε ο διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Δημ. Κωνστάντιος.

Από την άναρχη συζήτηση που ακολούθησε προκλήθηκε ένταση που κατέληξε σε «έκρηξη» του γ.γ. του ΥΠΠΟ και προεδρεύοντος του ΚΑΣ Χρ. Ζαχόπουλου. Τελικά αποφασίστηκε με μία μόνο ψήφο κατά (Τζένη Βελένη) και τη σύμφωνη γνώμη της Α' Εφορείας Ακρόπολης, της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Διεύθυνσης Συντήρησης, η καταβίβαση των μετοπών και η αντικατάστασή τους από χυτά αντίγραφα.