Ελευθεροτυπία - Η κρίση γεννά και ευκαιρίες

Από την άλλη πλευρά στην αγορά των ομολόγων, δηλαδή σε χρεόγραφα με λιγότερο αλλά όχι μηδενικό κίνδυνο, η κρίση και η άνοδος των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων έχουν οδηγήσει τις τιμές χαμηλότερα (όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια στη διατραπεζική αγορά οι τιμές των ομολόγων υποχωρούν). Μάλιστα η τιμή του 5ετούς ομολόγου του ελληνικού Δημοσίου υποχώρησε στις αρχές Ιουνίου στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2002.

Ετσι, οι επενδυτές αυτή την περίοδο αποστρέφονται δύο από τα σημαντικότερα εργαλεία τους: τις μετοχές και τα ομόλογα που κυκλοφορούν στην αγορά. Βλέπουν ότι η αλυσιδωτή πτώση των τιμών μπορεί να συνεχιστεί.

Οι πιθανότητες

Οι παλιότερες εκδόσεις ομολόγων μειονεκτούν, καθώς οι νέες εκδόσεις βγαίνουν με μεγαλύτερες αποδόσεις. Για παράδειγμα αυτή την περίοδο η απόδοση του διετούς κρατικού ομολόγου είναι 4,99%, του 5ετούς 5,18% και του 10ετούς 5,28%. Οι πιθανότητες να αυξηθούν περαιτέρω τα επιτόκια είναι περισσότερες από το να μειωθούν. Ετσι, οι τιμές των ομολόγων έχουν περισσότερες πιθανότητες να πέσουν ώστε να μεγαλώσουν περαιτέρω οι αποδόσεις και να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.

Γι' αυτούς τους λόγους, την τρέχουσα περίοδο αβεβαιότητας, όταν οι διακυμάνσεις είναι μεγάλες σε περιουσιακά στοιχεία που ενέχουν κίνδυνο (μετοχές, ομόλογα), οι έχοντες διαθέσιμο εισόδημα το τοποθετούν στην τράπεζα σε προθεσμιακή κατάθεση βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα -δηλαδή τριών, το πολύ έξι μηνών.

Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουν τρία πράγματα: α) τη μεγαλύτερη δυνατή απόδοση με τον μικρότερο κίνδυνο, β) την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων, που μόνο τέτοιες είναι τους τελευταίους μήνες και γ) την εκμετάλλευση ευκαιριών εάν και όταν εμφανιστούν στο άμεσο ή μακρινό μέλλον.

Είναι ενδεικτικό πως το επιτόκιο που δίνουν αυτή την περίοδο οι τράπεζες φθάνει το 5,5% για κατάθεση 6μήνου. Αυτό σημαίνει ότι η καθαρή ετήσια απόδοση είναι λίγο πάνω από τον πληθωρισμό, στο 5% (με ανατοκισμό ανά εξάμηνο και απόδοση στο Δημόσιο ως φόρου το 10% των τόκων). Η απόδοση αυτή είναι σίγουρη και περισσότερο ασφαλής από αυτή που δίνουν τα ομόλογα.

Αυτή η κατάσταση της κατάρρευσης των τιμών, όμως, αναμένεται να δημιουργήσει κάποια στιγμή μεγάλες ευκαιρίες: οι τιμές θα πολλαπλασιαστούν κάποια στιγμή. Το πότε θα συμβεί αυτό δεν το γνωρίζει κανείς. Η ιστορία όμως διδάσκει τα εξής:

*Οι τιμές στα χρηματιστήρια θα γίνουν πραγματικά φθηνές, όταν ένα αρνητικό γεγονός δεν θα μπορεί να τις επηρεάσει. Για παράδειγμα, πριν από λίγες ημέρες η μετοχή της Coca-Cola έχασε 30% σε δύο ημέρες επειδή η διοίκηση προέβλεψε επιβράδυνση της κερδοφορίας για το τρέχον έτος έναντι προηγούμενης πρόβλεψης. Δεν προέβλεψε πτώση κερδοφορίας ή ζημιές, απλώς μικρότερη αύξηση των κερδών. Εάν η μετοχή της Coca Cola έμενε σχεδόν αμετάβλητη, δηλαδή έχανε 1-2%, αυτό θα σήμαινε ότι ουδείς ενδιαφέρεται να πουλήσει μετοχές της πιστεύοντας ότι θα τις βρει χαμηλότερα στο μέλλον.

*Η κατά μέσον όρο πτώση 32% των ελληνικών μετοχών από τα υψηλά επίπεδα (ή 30% από τις αρχές του έτους) είναι μία υπερβολή, αλλά ίσως να μην οριοθετεί το τέλος του πάτου. Οταν η κρίση είναι μαζική -και σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν όλο και περισσότεροι αναλυτές-, τότε οι τιμές μπορεί να υποχωρήσουν κατά μέσον όρο 70%.

Αυτό έγινε στο παρελθόν και πιθανώς να επαναληφθεί. Και συμβαίνει όταν ο φόβος είναι το κυρίαρχο συναίσθημα στις κινήσεις των επενδυτών. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στην Ελλάδα.

Το χρηματιστήριο

Εάν όμως αυτές οι εταιρείες ξεπεράσουν την κρίση, τότε η αγορά μιας τέτοιας μετοχής σε τόσο χαμηλά επίπεδα θα αποδειχθεί μεγάλη ευκαιρία.

Στο ελληνικό χρηματιστήριο υπάρχουν ήδη μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης που έχουν απολέσει 50% από τις μέγιστες τιμές. Συνεπώς εάν υποχωρήσουν ακόμα 20%, τότε η αγορά τους με βάση τα ιστορικά στοιχεία μπορεί να είναι μακροπρόθεσμα ιδιαίτερα επωφελής.

Από την άλλη πλευρά, όμως, οι μετοχές αποφεύγονται σε περιόδους που ανεβαίνουν τα επιτόκια.