Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ

Η κρυφή επιδίωξη του νέου ασφαλιστικού νόμου

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΡΩΜΑΝΙΑ*

Μια σημαντική αλλά και σαφής στόχευση του νέου ασφαλιστικού νόμου (Ν. 3655/ 3.4.2008) αναφέρεται στο μέλλον και μάλιστα το άμεσο της ασφάλισης υγείας στη χώρα μας. Από την επισκόπηση, όμως, των μέχρι σήμερα αναφορών στο νόμο φαίνεται ότι η επιδίωξη αυτή δεν έχει επισημανθεί, παρά τη σημαντικότητά της. Πράγματι, στο νέο νόμο προβλέπονται τα εξής:

1 Στους κλάδους υγείας όλων των νέων (υπερ)ταμείων (όπου υφίστανται κλάδοι υγείας), τα δ.σ. των (υπερ) ταμείων συνάπτουν υποχρεωτικά με τους παρόχους υγείας (θεραπευτήρια, ιδιωτικές κλινικές, διαγνωστικά κέντρα, κέντρα αποκαταστάσεως και αποθεραπείας, φαρμακοποιούς ή φαρμακευτικούς συλλόγους, ιατρούς η ιατρικούς συλλόγους) νέες συμβάσεις ενιαίες για τους ασφαλισμένους όλων των τομέων των κλάδων υγείας. Κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου, οι νέες συμβάσεις συνάπτονται εντός τριών μηνών. Οι ήδη υφιστάμενες αντίστοιχες συμβάσεις των επί μέρους ταμείων αναθεωρούνται και συνάπτονται νέες σύμφωνα με τα πιο πάνω. Μέχρι τότε, οι ήδη υφιστάμενες συμβάσεις των παρόχων υγείας με τα εντασσόμενα ταμεία εξακολουθούν να ισχύουν έναντι του νέου φορέα.

Η ρύθμιση αυτή επαναλαμβανόμενη αυτολεξεί καλύπτει το σύνολο των φορέων υγείας των (υπερ)ταμείων ΕΤΑΑ (επιστημόνων), ΕΤΑΠ-ΜΜΕ (τύπου), ΤΑΥΤΕΚΩ (ΔΕΗ, ΟΤΕ, τραπεζοϋπάλληλοι κ.λπ.) ΤΕΑΠΑΣΑ (Σώματα Ασφαλείας) αλλά και τον ΟΠΑΔ (δημόσιοι υπάλληλοι).

2 Με απόφαση του υπουργού Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, ύστερα από γνώμη των δ.σ. των (υπερ)ταμείων (όπου υφίστανται κλάδοι υγείας), οικονομική μελέτη και γνώμη του Συμβουλίου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, εγκρίνεται ενιαίος κανονισμός παροχών υγείας σε είδος και σε χρήμα, με τον οποίο καθορίζεται η έκταση, το ύψος των παροχών υγείας, ο τρόπος και η διαδικασία χορήγησής τους καθώς και κάθε άλλη συναφής λεπτομέρεια. Επισημαίνεται, ότι, η ρύθμιση αυτή επαναλαμβανόμενη, επίσης, αυτολεξεί καλύπτει το σύνολο των φορέων υγείας των (υπερ)ταμείων ΕΤΑΑ (επιστημόνων), ΤΑΥΤΕΚΩ (ΔΕΗ, ΟΤΕ, τραπεζοϋπάλληλοι κ.λπ.), ΤΕΑΠΑΣΑ (Σώματα Ασφαλείας) αλλά και τον ΟΠΑΔ (δημόσιοι υπάλληλοι). Συναφής, επίσης, είναι και η ρύθμιση για το ΕΤΑΠ - ΜΜΕ (τύπου).

3 Η τελευταία αυτή ρύθμιση οδηγεί στην πρόβλεψη σχεδιαζόμενης ενιαιοποίησης των παροχών υγείας. Επισημαίνεται, ότι, πριν εκδοθεί απόφαση του υπουργού απαιτείται η διεξαγωγή σχετικής οικονομικής μελέτης αλλά και ότι, με την υπουργική απόφαση περί ενιαίου κανονισμού θα ανακαθορίζονται οι παροχές υγείας τόσο σε είδος όσο και σε χρήμα και μάλιστα σε ολόκληρο το εύρος τους (η έκταση, το ύψος, ο τρόπος και η διαδικασία χορήγησής τους).

Στο ερώτημα αν με τη σχεδιαζόμενη αυτή ενιαιοποίηση αναμένεται βελτίωση ή υποβάθμιση των παροχών υγείας, έχω τη γνώμη ότι η ρύθμιση θα γίνει κάπου στη μέση της υφιστάμενης σήμερα κατάστασης. Αυτό, βέβαια, σημαίνει ότι σ' όσους κλάδους υφίστανται σήμερα υψηλά επίπεδα παροχών υγείας, πρέπει να αναμένονται σταδιακές περικοπές, ενώ στους κλάδους με χαμηλές, σήμερα, παροχές υγείας, είναι λογικό να αναμένονται βελτιώσεις προσαρμογής. Ολ' αυτά αποτελούν ασφαλώς υποθέσεις και το τελικό «κάθισμα της μπίλιας» μένει να αποδειχθεί.

4 Πρόβλεψη υπάρχει ακόμη στο νέο νόμο, για τη σύσταση ενιαίων υγειονομικών επιτροπών (πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων) στα (υπερ)ταμεία, για την κρίση αναπηρίας και υγειονομικής περίθαλψης του συνόλου των ασφαλισμένων όλων των εντασσόμενων ταμείων. Επισημαίνεται ότι η ρύθμιση αυτή επαναλαμβανόμενη, επίσης, αυτολεξεί καλύπτει το σύνολο των φορέων υγείας των (υπερ)ταμείων ΕΤΑΑ (επιστημόνων), ΕΤΑΠ - ΜΜΕ (τύπου), ΤΑΥΤΕΚΩ (ΔΕΗ, ΟΤΕ, τραπεζοϋπάλληλοι κ.λπ.) ΤΕΑΠΑΣΑ (Σώματα Ασφαλείας) αλλά και τον ΟΠΑΔ (δημόσιοι υπάλληλοι).

5 Οι πιο πάνω προβλέψεις του νέου νόμου δημιουργούν διαφορετικό τοπίο για το μέλλον της ασφάλισης της υγείας στη χώρα μας. Ενώ δηλαδή στους λοιπούς κλάδους (κύριας σύνταξης, επικούρησης και εφάπαξ-πρόνοιας) τα εντασσόμενα ταμεία και κλάδοι διατηρούν τα καταστατικά τους και το αντίστοιχο πακέτο των προβλεπόμενων ασφαλιστικών παροχών, ειδικά στους κλάδους υγείας, ο νέος νόμος έχει ανοίξει το δρόμο υπέρβασης των σημερινών καταστατικών των εντασσόμενων ταμείων και θέσπισης νέου κοινού για το σύνολο των ασφαλισμένων, κανονισμού παροχών.

Πληρέστερη εικόνα των αναμενόμενων εξελίξεων θα σχηματίσουμε μετά την κατάθεση στη Βουλή του ήδη αναγγελθέντος νομοσχεδίου του υπ. Υγείας για την πρωτοβάθμια περίθαλψη.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ είναι επιστημονικός σύμβουλος ΙΝΕ-ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ.

Το θέμα της ψυχολογίας

Του ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΦΙΛΙΠΠΑ*

Σύμφωνα με την άποψη που επικρατεί στο χώρο των αγορών χρήματος και κεφαλαίου, οι επαγγελματίες αναλυτές μετοχικών τίτλων και οι αντίστοιχοι διαχειριστές χαρτοφυλακίων είναι σε θέση να πραγματοποιούν σχετικά ακριβείς αποτιμήσεις των μετοχικών τίτλων. Η κατηγορία αυτή των επαγγελματιών ανταποκρίνεται απόλυτα στον ορισμό του ορθολογικού επενδυτή και οι εκτιμήσεις τους βασίζονται (ή πρέπει να βασίζονται) αποκλειστικά στα θεμελιώδη μεγέθη και στα γεγονότα, αγνοώντας το συναίσθημα.

Αυτή η προαναφερθείσα εξιδανικευμένη εικόνα έρχεται σε αντίθεση με τη σχετικά πρόσφατη τεχνολογική φούσκα του 2001, η οποία κόστισε στους επενδυτές των ΗΠΑ πάνω από 5,7 τρισ. δολάρια. Παρά το υψηλότατο επίπεδο εκπαίδευσης που έχουν για τη σωστή αποτίμηση βάσει θεωρητικών υποδειγμάτων, οι εκτιμήσεις τους μπορεί να απέχουν κατά πολύ από αυτές που προτείνει η παραδοσιακή χρηματοοικονομική θεωρία, κυρίως σε περιόδους γρήγορων και σημαντικών μεταβολών των τιμών.

Η εξήγηση είναι σχετικά απλή, καθώς η παραδοσιακή θεωρία δεν λαμβάνει υπόψη τον σημαντικό ρόλο που παίζει η ψυχολογία στη λήψη επενδυτικών αποφάσεων ακόμη και από επαγγελματίες διαχειριστές.

Αν και οι θεωρητικοί πιστεύουν ότι η ψυχολογία μπορεί να επηρεάσει τους ιδιώτες επενδυτές και τους νεαρότερους επαγγελματίες, στην πραγματικότητα, σε περιόδους κρίσεων οι ψυχολογικοί παράγοντες παίζουν τον σημαντικότερο ρόλο στη διαδικασία λήψης επενδυτικών αποφάσεων των περισσότερων αναλυτών και διαχειριστών χαρτοφυλακίων. Η γνωστική, η κοινωνική και η ψυχολογία της ομάδας παρέχουν σημαντικά εμπειρικά παραδείγματα απόκλισης από την ορθολογική συμπεριφορά.

Για παράδειγμα, όταν το ιστορικό μέσο p/e της χρηματιστηριακής αγοράς των ΗΠΑ ήταν γύρω στο 15, στα τέλη της δεκαετίας του '90 εταιρείες όπως η Yahoo! και η eBay είχαν δείκτη p/e (τιμή μετοχής προς κέρδη) 1.300 και 3.300 αντίστοιχα. Στις 31 Οκτωβρίου 1999, η μετοχή της Yahoo είχε τιμή 89,53 δολάρια και καθαρή παρούσα αξία των μελλοντικών χρηματικών ροών της μόλις 10,18 δολάρια. Η μετοχή της eBay είχε τιμή 67,57 δολάρια και καθαρή παρούσα αξία των μελλοντικών χρηματικών ροών της μόλις 4,75 δολάρια. Οι περισσότερες εταιρείες Internet δεν είχαν δείκτη p/e καθώς δεν είχαν κέρδη! Πολλοί από τους αναλυτές της Wall Street, αντί να προειδοποιήσουν τους επενδυτές για τις υπερβολικές αποτιμήσεις των εταιρειών Internet, προσπαθούσαν να επινοήσουν νέα μέτρα αποτίμησης για να δικαιολογήσουν αυτές τις υπερβολές, συνεπαρμένοι από την ξέφρενη πορεία του χρηματιστηρίου!

Σύμφωνα με τους Trueman (1994) και DeBondt & Forbes (1999) υπάρχει μια τάση των αναλυτών να εκφράζουν προβλέψεις που κινούνται πολύ κοντά στις προηγούμενες εκτιμήσεις τους. Επιπλέον, φαίνεται ότι μιμούνται τις εκτιμήσεις των άλλων αναλυτών που έχουν ήδη ανακοινωθεί, ακόμα και αν η πληροφόρησή τους οδηγεί σε διαφορετικές εκτιμήσεις, παρουσιάζοντας τη συμπεριφορά της αγέλης (herding). Ως αποτέλεσμα αυτής της συμπεριφοράς, οι τελικές εκτιμήσεις τους μπορεί τελικά να είναι παραπλανητικές! Γι' αυτόν το λόγο κρίνεται σκόπιμη και η εξέταση της χρονικής σειράς με την οποία ανακοινώνονται οι αναλύσεις.

Είναι προφανές ότι οι αναλυτές και οι επαγγελματίες διαχειριστές φέρουν σημαντική ευθύνη και καλούνται να καθοδηγήσουν τους επενδυτές βασιζόμενοι αποκλειστικά στην επιστημονική έρευνα και τα θεμελιώδη μεγέθη, γεγονότα που προϋποθέτουν γνώση.

Αυτό που πρέπει να τονισθεί είναι ότι φαινόμενα όπως το Internet bubble, αλλά και η αντίστοιχη εγχώρια χρηματιστηριακή φούσκα του '99 όπως και άλλες υπερβολές, δεν αποτελούν χρηματοοικονομικά, αλλά ψυχολογικά κυρίως φαινόμενα, τα οποία καλούνται να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά οι επαγγελματίες διαχειριστές και οι αναλυτές, περιορίζοντας την επίδραση του συναισθήματος και της άγνοιας.

* Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΦΙΛΙΠΠΑΣ είναι αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πειραιώς.