Ελευθεροτυπία - Τα πλην και τα συν σταθερού και κυμαινόμενου επιτοκίου

Εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με ένα πρωτοφανές δίλημμα: Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το σταθερό τραπεζικό επιτόκιο θα έπρεπε να κοστίζει περισσότερο από το κυμαινόμενο. Αυτό όμως δεν συμβαίνει.

Για όλους όσοι έχουν πάρει στεγαστικό δάνειο μετά το 2006, το κυμαινόμενο είναι ακριβότερο από το σταθερό ακόμη και κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Για τους δανειολήπτες που πήραν δάνειο στο διάστημα από το 2003 έως το 2006, το κυμαινόμενο επιτόκιο έχει φτάσει να κοστίζει περίπου το ίδιο με το σταθερό.

Χρειάζεται προσοχή

Η μετατροπή φαντάζει πλέον πολύ δελεαστική. Προσοχή, όμως, στα κεκτημένα. Αν έχετε πάρει στεγαστικό δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο από το 2003 έως το 2007, έχετε κατακτήσει ένα δικαίωμα: να ακολουθεί το επιτόκιό σας το κεντρικό επιτόκιο της ΕΚΤ και όχι το Euribor που σήμερα είναι υψηλότερο κατά μία ποσοστιαία μονάδα (περίπου 5% έναντι 4% που είναι το επιτόκιο της ΕΚΤ) και αλλάζει καθημερινά, σε αντίθεση με το βασικό επιτόκιο που καθορίζεται με απόφαση της κεντρικής τράπεζας.

Το δικαίωμα αυτό πιθανότατα θα το χάσετε σε περίπτωση που αποφασίσετε να μετατρέψετε το επιτόκιό σας από κυμαινόμενο σε σταθερό.

Αυτό συμβαίνει γιατί κάνοντας τη μετατροπή, αναλαμβάνετε ένα ρίσκο. Για όσα χρόνια ισχύει το σταθερό επιτόκιο, θα πληρώνετε ακριβώς την ίδια δόση. Ομως, με το που θα λήξει η περίοδος του σταθερού επιτοκίου, η διαπραγμάτευση με την τράπεζα θα ξεκινήσει από την αρχή. Αυτό σημαίνει ότι θα υποχρεωθείτε να διαλέξετε ένα από τα δάνεια που θα διατίθενται τότε. Σε ποια επίπεδα θα κινείται το επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ύστερα από 5 ή 7 χρόνια; Θα «πουλάει» η τράπεζα επιτόκια συνδεδεμένα με το ΕΚΤ ή θα ακολουθούν όλα τα προϊόντα το Euribor; Πόσο θα κοστίζουν τα σταθερά επιτόκια;

Ολα αυτά τα ερωτήματα δεν μπορούν να απαντηθούν από τώρα. Κι όμως, ο δανειολήπτης καλείται να πάρει μια απόφαση. Οι επιλογές του -και οι συνέπειες που συνεπάγονται- είναι οι εξής:

*Ο δανειολήπτης δεν κάνει καμία κίνηση και παραμένει «δεμένος» με το επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το πιθανότερο είναι ότι από τις αρχές Ιουλίου, η δόση του δανείου θα αυξηθεί καθώς η ΕΚΤ θα ανεβάσει το επιτόκιό της από το 4% στο 4,25%. Για δάνειο 150.000 ευρώ με 30ετή περίοδο αποπληρωμής, αυτό σημαίνει πρόσθετη επιβάρυνση της τάξεως των 23 ευρώ τον μήνα (σ.σ.: η δόση σκαρφαλώνει στα 839 ευρώ από 816 ευρώ που είναι τώρα υπό την προϋπόθεση ότι ο δανειολήπτης επιβαρύνεται σήμερα με επιτόκιο 5%: ΕΚΤ+1% περιθώριο).

Αν οι πληθωριστικές πιέσεις συνεχιστούν, ο δανειολήπτης μπορεί να δεχτεί και δεύτερο «χτύπημα» από την ΕΚΤ μέσα στο έτος, το οποίο θα του κοστίσει επιπλέον 23 ευρώ το μήνα. Αν όμως η άνοδος των επιτοκίων πλήξει την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας, η ΕΚΤ θα υποχρεωθεί να ρίξει τα επιτόκια. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο δανειολήπτης θα αρχίσει να παίρνει πίσω τα σπασμένα.

*Ο δανειολήπτης μετατρέπει το επιτόκιο του σε σταθερό διάρκειας έως τριών ετών. Αυτό το προϊόν κρύβει μια μεγάλη παγίδα. Το επιτόκιο για την περίοδο των πρώτων 2-3 ετών είναι πολύ χαμηλό (έως 4-4,5%) αλλά στη συνέχεια μετατρέπεται αυτομάτως σε κυμαινόμενο συνδεδεμένο με το Euribor.

Ποινή

Ο δανειολήπτης δεν μπορεί να ξεφύγει, καθώς η σύμβασή του προβλέπει ότι σε περίπτωση μεταφοράς σε άλλη τράπεζα θα πληρώσει ποινή προεξόφλησης (σ.σ.: συνήθως η ρήτρα της ποινής ισχύει για 6-10 χρόνια από την ημέρα εκταμίευσης του δανείου). Ηδη, κάποιοι έρχονται αντιμέτωποι με μια εξαιρετικά δυσάρεστη έκπληξη: Εκεί που η δόση τους υπολογιζόταν με επιτόκιο 3,5-4%, τώρα βρίσκονται αντιμέτωποι με επιτόκια 6-6,5%.

*Ο δανειολήπτης μετατρέπει το επιτόκιο του σε σταθερό διάρκειας 5-7 ετών. Σήμερα, οι τράπεζες «πωλούν» το σταθερό 5ετίας με 5% και το 7ετίας με 5,10-5,2%. Δηλαδή, το σταθερό επιτόκιο κοστίζει περίπου το ίδιο με το κυμαινόμενο. Η μετατροπή γίνεται χωρίς έξοδα. Αυτό σημαίνει ότι αν σήμερα κάποιος κάνει τη μετατροπή, θα γλιτώσει την επιβάρυνση από την επερχόμενη αύξηση του επιτοκίου της ΕΚΤ. Φυσικά, αν η ΕΚΤ ρίξει τα επιτόκια μέσα στην 5ετία κάτω από το 4%, ο δανειολήπτης δεν θα έχει κανένα όφελος.

Επίσης, ο δανειολήπτης δεν έχει δυνατότητα υπαναχώρησης καθώς τα δάνεια σταθερού επιτοκίου έχουν ποινή προεξόφλησης.

*Ο δανειολήπτης μετατρέπει το επιτόκιό του σε σταθερό ακόμη μεγαλύτερης διάρκειας. Τα μειονεκτήματα του σταθερού επιτοκίου που προαναφέρθηκαν, ισχύουν και σε αυτή την περίπτωση. Με μια διαφορά όμως.

Αν κάποιος επιλέξει σταθερό επιτόκιο 15ετίας, εξασφαλίζει ότι δεν θα έχει κλυδωνισμούς στον οικογενειακό του προϋπολογισμό. Οταν θα έρθει πλέον η ώρα να λήξει το σταθερό επιτόκιο, ο δανειολήπτης θα έχει ήδη εξοφλήσει μεγάλο μέρος του δανείου. Σε δάνειο διάρκειας 30 ετών, στα πρώτα 15 χρόνια αποπληρώνεται το ένα τρίτο του συνολικού χρέους. Για δάνειο 20 ετών, στα 15 χρόνια αποπληρώνονται τα δύο τρίτα του χρέους.