Ελευθεροτυπία - Ασφάλιση αλά σουηδικά

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, ο οποίος διατέλεσε διοικητής του ΙΚΑ και θεωρείται καλός γνώστης του ασφαλιστικού, με το βιβλίο του «Ασφαλιστική Μεταρρύθμιση με Συναίνεση και Διαφάνεια» προτείνει τη θέσπιση του σουηδικού μοντέλου.

Οι μετά το 1993

Ετσι, οι εισφορές (εργαζομένων και εργοδοτών) για όσους μπήκαν στην αγορά εργασίας μετά την 1/1/1993 θα μεταφερθούν σε ατομικούς λογαριασμούς. Ενα κεφαλαιοποιητικό σύστημα υπό κρατική ομπρέλα και συμμετοχή. Διαφορετικά, θα είναι κεφαλαιοποίηση... ΔΝΤ. Παράλληλα προτείνει τη συγκρότηση ενός ταμείου κυρίας σύνταξης, τον Εθνικό Οργανισμό Συντάξεων και ένα ταμείο για τις επικουρικές συντάξεις.

Ο Μ. Νεκτάριος ξεκινά από τη διαπίστωση ότι μετά το 2015 θα είναι σχεδόν αδύνατο για τον προϋπολογισμό να καταβάλλει τα ετήσια ποσά που θα απαιτούν τα ασφαλιστικά ταμεία για τις πληρωμές των υπεσχημένων συντάξεων, με αποτέλεσμα τη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής και την εν συνεχεία δραστική μείωση των συντάξεων.

Ενας τρόπος υπάρχει για την απρόσκοπτη παροχή των υπεσχημένων συντάξεων στο μέλλον ισχυρίζεται: η πλήρης κεφαλαιοποίηση του συστήματος των επικουρικών συντάξεων και η συντονισμένη λειτουργία των συστημάτων κύριων και επικουρικών συντάξεων, με στόχο τη μείωση του συνολικού μακροχρόνιου κόστους.

Η κεφαλαιοποίηση, όμως, θα χρειαστεί περίπου 15 χρόνια για να αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. «Τα οφέλη θα ήσαν ήδη εμφανή εάν είχε ξεκινήσει η κεφαλαιοποίηση νωρίτερα», κάνει την αυτοκριτική του το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ.

Επειδή ο χρόνος τρέχει πλέον αντίστροφα, ο συγγραφέας αναπτύσσει τρία επιχειρησιακά σχέδια, με βάση τα οποία η ασφαλιστική μεταρρύθμιση μπορεί να ολοκληρωθεί στην τετραετία 2009-12.

Το προτεινόμενο σύστημα συντάξεων θα καλύπτει τους ασφαλισμένους μετά το 1992 και θα αποτελεί προσαρμογή του σουηδικού μοντέλου, το οποίο επιτυγχάνει την ίση μεταχείριση όλων των ασφαλισμένων και λειτουργεί στη βάση «ατομικών λογαριασμών» στους οποίους συσσωρεύεται το ασφαλιστικό κεφάλαιο του κάθε ασφαλισμένου. Κάθε χρόνο όλοι οι ασφαλισμένοι θα λαμβάνουν επίσημη ενημέρωση για το ποσό του συσσωρευμένου ασφαλιστικού κεφαλαίου.

Η υιοθέτηση του σουηδικού μοντέλου καθιστά περιττή την πολυδιάσπαση των φορέων της κοινωνικής ασφάλισης. Ετσι προτείνονται, ουσιαστικά, δύο ταμεία: ένα κύριας και ένα επικουρικής.

Η οργανωτική δομή του προτεινόμενου συστήματος βασίζεται στην αρχή ότι : «Η προστασία που παρέχει το κράτος πρέπει να είναι ομοιόμορφη για όλους. Η χρηματοδότηση τυχόν αποκλίσεων από το γενικό κανόνα πρέπει να βαρύνει τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους». Με βάση την αρχή αυτή, προτείνεται η ενίσχυση του νεοπαγούς θεσμού των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από τους ενδιαφερομένους και θα υπόκεινται στην κρατική εποπτεία, χωρίς όμως την εγγύηση των παροχών τους από το κράτος.

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα μπορεί να κάνει μια νέα αρχή στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης και να ενταχτεί στην ομάδα των πρωτοπόρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με τη θέσπιση μιας ασφαλιστικής μεταρρύθμισης στη βάση των προτεινόμενων ρυθμίσεων και με την υλοποίησή της εντός μιας τετραετίας.

Είναι προφανές ότι αυτό το βιβλίο θα σταθεί αφορμή για αναστοχασμό επί των αποτελεσμάτων της ασφαλιστικής «μεταρρύθμισης», των ενοποιήσεων και, κυρίως, για τυχόν... συγκλίσεις στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, αφού η λέξη «κεφαλαιοποίηση» έχει συνδεθεί με τον οικονομικό φιλελεθερισμό.

Η παρουσίαση

Στη σχετική παρουσίασή του την προσεχή Παρασκευή 5/12 στις 10 π.μ. στο Μέγαρο Καρατζά της Εθνικής Τράπεζας, όπου θα παραβρεθούν καθηγητές από την Ιταλία και τη Σουηδία, θα έχουμε μια πρόγευση αφού στην εκδήλωση θα μιλήσουν οι Γ. Παναγόπουλος (ΓΣΕΕ), Δ. Ασημακόπουλος (ΓΣΕΒΕΕ) και ο αντιπρόεδρος του ΣΕΒ Χ. Κυριαζής. Και αν η απάντηση στην ανάγκη ενίσχυσης των χαμηλοσυνταξιούχων εντός του κεφαλαιοποιητικού συστήματος μοιάζει προφανής (μέσω του προϋπολογισμού όπως γίνεται και σήμερα με το ΕΚΑΣ), ο συγγραφέας μάς οφείλει μια απάντηση για το «ποιος θα πληρώσει για τις σημερινές συντάξεις όταν η παρούσα γενιά εργαζομένων θα αποταμιεύει για τις δικές της συντάξεις;»