Ελευθεροτυπία - Η κυβέρνηση κρατά ομπρέλα

*Ποσό 3 δισ. ευρώ (ή 1,2% του ΑΕΠ) μπορεί να διατεθεί για τη στήριξη της οικονομίας με βάση τις αποφάσεις της Κοινότητας την περασμένη εβδομάδα. Αντ' αυτού η κυβέρνηση δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένη να ξοδέψει πάνω από 2,5 δισ. ευρώ, καθώς το οικονομικό επιτελείο φοβάται ότι δεν θα καταφέρει να συγκρατήσει το έλλειμμα.

*Επιδοτήσεις ύψους 9,4 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να πέσουν στην αγορά το 2009 και να τονώσουν την απασχόληση, την κατανάλωση και τις επιχειρήσεις. Ομως τα λεφτά αυτά δεν θα έρθουν. Αιτία, το ότι τα προηγούμενα χρόνια η κυβέρνηση καθυστέρησε να προκηρύξει προγράμματα που χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ (Γ' ΚΠΣ). Ηδη από το 2007 έχει βάλει στον πάγο το σχεδιασμό νέων δράσεων, που ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να πέσουν τα χρήματα αυτά στην αγορά, καθώς δεν θέλησε να βγάλει από τον προϋπολογισμό ποσό των 2 δισ. ευρώ που θα ήταν η συνεισφορά της (εθνική συνδρομή) στα έργα.

Δημοσιονομικές δυνατότητες

Ως γνωστόν, η Ευρωπαϊκή Ενωση αποφάσισε ότι τα κράτη μπορούν να διαθέσουν για μείωση φόρων και εισφορών ή για επιδόματα ποσό ίσο με το 1,2% του ΑΕΠ τους (3 δισ. ευρώ για την Ελλάδα), ανάλογα με τις δημοσιονομικές τους δυνατότητες. Μόνο που στην Ελλάδα είναι περιορισμένες, γι' αυτό το έλλειμμα είναι ήδη μεγάλο (προϋπολογίζεται στο 2% του ΑΕΠ το 2009, αλλά θεωρούνται βέβαιες μεγάλες αποκλίσεις).

Ετσι η κυβέρνηση, σύμφωνα με πληροφορίες στα σχέδια που τώρα διαμορφώνει υπολογίζει να δώσει ποσό έως το 1% του ΑΕΠ περίπου (δηλαδή 2,5 δισ. ευρώ) μαζί με το επίδομα θέρμανσης. Δηλαδή 500 εκατ. ευρώ λιγότερα απ' όσα έχει δικαίωμα.

Γιατί δυσκολεύεται να δώσει και άλλο χρήμα; Η επιτροπή στο σχέδιό της είναι σαφής λέγοντας ότι «όσα κράτη αξιοποίησαν την καλή κατάσταση της οικονομίας για να πετύχουν βιώσιμα δημόσια οικονομικά και να βελτιώσουν την ανταγωνιστική τους θέση έχουν μεγαλύτερα περιθώρια τώρα». Και εμείς δεν έχουμε.

Πρακτικά, το πρόβλημα για το οικονομικό επιτελείο είναι ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας μπορεί να χαλάρωσε αλλά εξακολουθεί να υπάρχει. Ετσι, το έλλειμμα μπορεί μεν να «ξεφύγει» παροδικά πάνω από το 3%, αλλά όχι τόσο που να μην «μαζεύεται» σε σύντομο διάστημα. Διαφορετικά, ελλοχεύει και πάλι ο κίνδυνος της επιτήρησης.

Αλλος ένα φόβος είναι ότι αν το έλλειμμα ξεφύγει, τότε η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας θα καταποντιστεί, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να δανείζεται πολύ ακριβά (ήδη η διαφορά του επιτοκίου του δεκαετούς ομολόγου μεταξύ ελληνικού και γερμανικού 160 μονάδες βάσης ή 1,6%).

Επιλογές

Στο ελληνικό πακέτο (που θα κατατεθεί στις Βρυξέλλες τέλος Δεκεμβρίου με το νέο ελληνικό Πρόγραμμα Σταθερότητας) η κυβέρνηση μπορεί να επιλέξει μεταξύ μείωσης του ΦΠΑ από το 2009, αύξησης των επιδομάτων ανεργίας, θέσπισης επιδομάτων στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, επιδότησης δανείων και αύξησης των εγγυήσεων, μείωσης εργοδοτικών εισφορών κ.λπ.

Στο πλαίσιο του πακέτου η Ευρωπαϊκή Ενωση δίνει στην Ελλάδα με τη μορφή προκαταβολών του ΕΣΠΑ μόλις 408 εκατ. ευρώ για να δαπανηθούν σχεδόν «ελεύθερα» σε έργα χωρίς καν υποχρέωση συμμετοχής του κράτους (η Ελλάδα ήδη έχει λάβει για τον ίδιο σκοπό 1,095 δισ. ευρώ). Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι αυτό το 1,5 δισ. ευρώ είναι σταγόνα στον ωκεανό των 9 δισ. ευρώ που θα μπορούσε να έχει συγκεντρώσει η Ελλάδα έως το τέλος του 2009 από το ΕΣΠΑ, αν είχε αξιοποιήσει όλες του τις δυνατότητες.

Από αυτό το τεράστιο πακέτο έχουν προκηρυχθεί διαγωνισμοί αξίας μόλις 1,2 δισ. ευρώ. Σήμερα από την προκήρυξη του διαγωνισμού απαιτείται 1-1,5 χρόνος για να φτάσουν οι επιδοτήσεις στην αγορά, ενώ με την τροποποίηση που προωθείται (καταβολή όλου του ποσού ως προκαταβολή) και πάλι απαιτούνται πολλοί μήνες.