Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΑΝΑ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟ ΠΟΣΟ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ - ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΟΥΝ ΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ

Το πανόραμα της προθεσμίας

Τα πάνω κάτω και τα κάτω... πάνω έχουν έρθει στα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων: παρ' όλο που τα ευρωεπιτόκια έχουν μειωθεί το τελευταίο δίμηνο αρκετές τράπεζες όχι μόνο δεν έχουν ρίξει τις αποδόσεις που προσφέρουν στις προθεσμιακές αλλά, αντίθετα, τις έχουν αυξήσει. Υπάρχουν, όμως, και άλλες που ενώ πρόσφατα έδιναν υψηλές αποδόσεις τώρα τις έχουν ρίξει έως και μία ποσοστιαία μονάδα.

Το στοιχείο που ωθεί μερίδα των τραπεζών να ανεβάζουν τα επιτόκια των καταθέσεων είναι η ανάγκη τους να μαζέψουν ρευστό από την αγορά, δηλαδή από τους καταθέτες. Ετσι, για παράδειγμα, τράπεζα που πριν από δύο μήνες έδινε επιτόκιο 4,7% για κατάθεση ύψους 10.000 ευρώ, τώρα για την ίδια δίνει 5,6%. Αλλες τράπεζες, όμως, δίνουν υψηλό τόκο ακόμα και για μικρά ποσά (έως και το 6,5%). Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; ότι η έρευνα αγορά μπορεί να αποδειχθεί «χρυσάφι» για τους επενδυτές. Πόσω μάλλον που αρκετές τράπεζες είναι διατεθειμένες να δώσουν «κάτι παραπάνω» για να πάρουν νέους πελάτες.

Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει προχωρήσει το τελευταίο διάστημα σε δύο μειώσεις του παρεμβατικού της επιτοκίου με αποτέλεσμα αυτό να διαμορφωθεί στο 3,25% από 4,25% που ήταν μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου. Πτωτική πορεία ακολούθησαν εσχάτως και τα επιτόκια Euribor, το οποίο σε επίπεδο τριμήνου κινείται πλέον πέριξ του 3,87%.

Οι προθεσμιακές έχουν πολύ υψηλότερο επιτόκιο από το ταμιευτήριο. Γι' αυτό ο επενδυτής πρέπει να κλειδώνει χρήματα που δεν χρειάζεται αφού έτσι εξασφαλίζει πολλαπλάσιο τόκο. Επιλέγοντας πού θα κάνει την προθεσμιακή κατάθεση, πρέπει να προσέξει και ορισμένα επιπλέον στοιχεία: κάποιες τράπεζες προσφέρουν τους τόκους μπροστά και δίνουν τη δυνατότητα ρευστοποίησης χωρίς μεγάλα «πέναλτι».

Οι παγίδες που κρύβονται στο γκισέ

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που τράπεζες προσπαθούν να παρασύρουν τους πελάτες ώστε να επιλέξουν επενδυτικά προϊόντα που μοιάζουν με αυτά που ζήτησαν αλλά δεν είναι... Οι λόγοι για τους οποίους γίνεται αυτό;

Πρώτον, γιατί κάποια προϊόντα τους εξασφαλίζουν μεγαλύτερο κέρδος (μικρότερο κόστος χρήματος γι' αυτές ή έμμεση είσπραξη προμηθειών κ.λπ.) και άρα έχουν συμφέρον να τα προωθήσουν. Και, δεύτερον, γιατί ενδεχομένως στο συγκεκριμένο προϊόν που εσείς ζητήσατε, η συγκεκριμένη τράπεζα να προσφέρει μικρότερο επιτόκιο από τον ανταγωνισμό. Οι καταθέτες λοιπόν πρέπει να είναι προσεκτικοί. Ορισμένες χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι:

Αμοιβαία αντί για καταθέσεις: Σε πελάτες με περιορισμένη γνώση προσφέρονται αντί για καταθέσεις προθεσμίας, μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων, ομολογιακά ή διαχείρισης διαθεσίμων. Μεταξύ των προϊόντων αυτών υπάρχουν διαφορές. Για παράδειγμα, τα αμοιβαία κεφάλαια δεν προσφέρουν εγγυημένη απόδοση, ούτε η απόδοσή τους είναι γνωστή εκ των προτέρων. Από την αρχή του έτους, οι αποδόσεις των α/κ διαχείρισης διαθεσίμων είναι σαφώς χαμηλότερες από αυτές των προθεσμιακών καταθέσεων.

Κίνδυνος υπάρχει και στα ομολογιακά α/κ. Ο κάτοχός τους, δηλαδή, ενδέχεται όχι μόνο να μην καταγράψει κέρδος, αλλά και να υποχρεωθεί σε απώλειες.

Τα «τεχνάσματα» του marketing: Η μισή αλήθεια πολλές φορές μπορεί να αποτελεί το μεγαλύτερο ψέμα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι τράπεζες χρησιμοποιούν λεκτικά και νοητικά «τεχνάσματα», προκειμένου να πείσουν τους πελάτες τους. Μια ενδεικτική περίπτωση είναι τα «επιτόκια κράχτες», δηλαδή η ύπαρξη ανταγωνιστικών επιτοκίων που όμως διαρκούν μόλις λίγους μήνες και, όταν η «προσφορά» λήξει, ο πελάτης έχει να αντιμετωπίσει σαφώς χαμηλότερο επιτόκιο.

Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει η πιθανότητα, όταν λήξει η κατάθεση, το υπόλοιπο να μεταφερθεί σε έναν λογαριασμό ταμιευτηρίου και να «λιμνάζει» εκεί πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο κίνδυνος όμως από τα «επιτόκια κράχτες» είναι μεγαλύτερος στα σύνθετα καταθετικά προϊόντα, όπου ένα μέρος της επένδυσης λαμβάνει τη μορφή προθεσμιακής κατάθεσης (μικρής μάλιστα διάρκειας) και ένα άλλο μέρος -συνήθως το μεγαλύτερο- γίνεται μερίδιο αμοιβαίου, ή επένδυση εγγυημένου κεφαλαίου. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο πελάτης καρπώνεται την υψηλή απόδοση στην προθεσμιακή κατάθεση των λίγων μηνών και στη συνέχεια βρίσκεται με μια μακροπρόθεσμη τοποθέτηση σε μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων ή σε κάποιο προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου. Όταν μάλιστα θα προσπαθήσει να ανανεώσει την προθεσμιακή του κατάθεση, θα του δοθεί επιτόκιο αρκετά χαμηλότερο από αυτό της αρχικής «προσφοράς».

Διαφημίσεις και «δωρεάν» προϊόντα: Αλλό είναι η φράση «επιτόκιο έως τόσο %» και άλλο «επιτόκιο τόσο %». Η λέξη «έως» μπορεί να σημαίνει πολλά και έτσι η υποτιθέμενη μεγάλη ευκαιρία να καταλήγει σε μια απόδοση ανάλογη ή και χαμηλότερη από αυτή που προσφέρει ο ανταγωνισμός... Προσοχή επίσης πρέπει να δίνει ο υποψήφιος πελάτης και στα πρόσθετα κίνητρα που συχνά προσφέρουν με το άνοιγμα ενός λογαριασμού καταθέσεων οι τράπεζες, προκειμένου να τον προσελκύσουν.

Τα κίνητρα αυτά είναι συνήθως η προσφορά άλλων τραπεζικών προϊόντων, είτε δωρεάν, είτε με κάποια έκπτωση. Σ' αυτές τις περιπτώσεις, ο πελάτης θα ήταν καλύτερο να εξετάσει πόσα από αυτά τα προϊόντα και υπηρεσίες θέλει να χρησιμοποιήσει και αν αξίζει τον κόπο να τα πληρώσει.

Ο χρόνος είναι χρήμα στα «εγγυημένου κεφαλαίου»

ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ από τράπεζες και αποσκοπούν σε επενδυτές, που, από τη μια πλευρά δεν επιθυμούν να διακινδυνεύουν το κεφαλαίο τους, από την άλλη όμως ζητούν αποδόσεις υψηλότερες από αυτές των τραπεζικών καταθέσεων.

Συνήθως, σε τέτοιες περιπτώσεις, οι τράπεζες εγγυώνται το ποσό στη λήξη της επένδυσης, αλλά η απόδοση του επενδυτή εξαρτάται από την πορεία στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα ενός δείκτη, ενός συνδυασμού δεικτών, ή μιας ισοτιμίας.

Τι πρέπει να προσέξω;

Οταν τα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου είναι μακροπρόθεσμα (π.χ. τρία, ή πέντε, ή ακόμη και δέκα χρόνια), η εγγύηση του κεφαλαίου πολύ λίγα πράγματα σημαίνει για τον επενδυτή, καθώς μόνο η απώλεια των τόκων σε μια πενταετή επένδυση οδηγεί σε διαφυγόντα έσοδα που αντιστοιχούν γύρω ή και πάνω από το 25% του κεφαλαίου με βάση τα σημερινά δεδομένα.

Είναι λάθος να επιλέγετε μεγάλη περίοδο δέσμευσης της επένδυσης, αν δεν έχετε περιουσιακή κατάσταση που να σας εξασφαλίζει αυτή την άνεση. Συχνά, λοιπόν, επενδυτές αναγκάζονται να ρευστοποιήσουν τα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου προτού λήξουν, χάνοντας έτσι τη δυνατότητα να «κλειδώσουν» και να πάρουν πίσω όλο το κεφάλαιό τους.

Πρέπει να γνωρίζετε και να κατανοείτε επαρκώς από ποιον ή από ποιους παράγοντες θα εξαρτηθεί το ύψος της τελικής σας απόδοσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για λόγους marketing, οι τράπεζες επιλέγουν δείκτες μετοχών, ή άλλων επενδύσεων που έχουν ήδη καταγράψει μεγάλα κέρδη, με αποτέλεσμα να «διορθώνουν» οι τιμές τους κατά την περίοδο που ενδιαφέρει τη δική σας τοποθέτηση.

Ο φόρος δεν δίνει πια το πλεονέκτημα

Στην πράξη, τα repos αποτελούν μεγάλου ύψους τραπεζικές καταθέσεις (συνήθως για ποσά ανώτερα των 30.000 ευρώ) για συγκεκριμένη χρονική περίοδο (π.χ. 30 ημέρες, ή τρεις μήνες) με βάση ένα προκαθορισμένο επιτόκιο.

Η επένδυση των repos άνθησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κυρίως επειδή μέσω του τρόπου αυτού μπορούσε κάποιος να αποφύγει τη φορολόγηση των τόκων. Σήμερα, η φορολόγηση των repos είναι η ίδια με αυτή των τραπεζικών καταθέσεων, οπότε το προϊόν απευθύνεται σε ιδιώτες και επιχειρήσεις που διαθέτουν πλεόνασμα κεφαλαίων για περιορισμένο και συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (π.χ. ένα μήνα) και αποσκοπούν στο να καρπωθούν αποδόσεις ανώτερες από αυτές των καταθέσεων ταμιευτηρίου.

Τα επιτόκια που προσφέρονται στα repos επηρεάζονται από τις εκάστοτε εξελίξεις στη διατραπεζική αγορά και σήμερα κυμαίνονται γύρω στο 3% για τοποθέτηση κεφαλαίων για ένα μήνα.

Ρίσκο και στα «σίγουρα»

Κείμενα: ΣΤ. ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ, ΜΠ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ, ΕΛ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

Τα αμοιβαία κεφάλαια χαμηλού ρίσκου, όπως είναι τα ομολογιακά και τα διαχείρισης διαθεσίμων, αποδείχθηκε εν μέσω της κρίσης ότι ενίοτε είναι και... υψηλού ρίσκου.

Σε αυτά τοποθετούσαν τα χρήματά τους επενδυτές που αναζητούσαν σταθερές αποδόσεις οι οποίες θα προέκυπταν από επενδύσεις σε ομόλογα, ρέπος και άλλους τίτλους που υποτίθεται ότι η μόνη περίπτωση για να μην «πληρώσουν» οι εκδότες τους (τράπεζες και... κράτη) θα ήταν η κατάρρευσή τους.

Τώρα, όμως, που τραπεζικοί κολοσσοί σε Ευρώπη και Αμερική γκρεμίστηκαν, δημιουργώντας «ντόμινο» στις χρηματαγορές, τα συγκεκριμένα αμοιβαία κεφάλαια έφτασαν να έχουν αρνητικές αποδόσεις τόσο υψηλές που μπορούν να συγκριθούν με εκείνες των μετοχών.

Στα ομολογιακά α/κ εξωτερικού, για παράδειγμα, συναντάται αρνητική απόδοση 32% από τις αρχές του έτους. Αυτό συμβαίνει επειδή τα ομόλογα που περιέχει στο χαρτοφυλάκιό του το αμοιβαίο κεφάλαιο αποτιμώνται πλέον σε πολύ χαμηλές τιμές. Ετσι, ενώ τα ομόλογά τους αγοράστηκαν σε τιμή, για παράδειγμα, 100 μονάδων κατά την έκδοσή τους, τώρα πολλά από αυτά έχουν τιμή 30-40 μονάδες, παρασύροντας έτσι την απόδοση του αμοιβαίου προς τα κάτω.

Λιγότερα ήταν τα προβλήματα για τα ομολογιακά εσωτερικού, σε αυτά δηλαδή που τοποθετούν το μεγαλύτερο μέρος του ενεργητικού τους σε ομόλογα που έχουν εκδοθεί στην Ελλάδα. Επειδή τα περισσότερα από αυτά είχαν τίτλους του ελληνικού Δημοσίου, οι απώλειες στη συγκεκριμένη υποκατηγορία α/κ είναι περιορισμένες και φτάνουν μέχρι το 7%.

Καλύτερη είναι η εικόνα στα διαχείρισης διαθεσίμων εσωτερικού, τα οποία τοποθετούν τα λεφτά των μεριδιούχων σε προθεσμιακές καταθέσεις και ρέπος. Σε σύνολο 21 α/κ μόνο ένα έχει οριακή αρνητική απόδοση, (0,39%) ενώ ορισμένα έχουν θετική απόδοση έως 4,2%. Οι αποδόσεις αυτές όμως είναι σαφώς χαμηλότερες από αυτές που μπορεί να εξασφαλίσει ένας επενδυτής που τοποθετήθηκε σε προθεσμιακή κατάθεση.

Τι πρέπει να προσέχω

Κείμενα: ΣΤ. ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ, ΜΠ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ, ΕΛ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

1 Να κατανοήσω το είδος και τη φιλοσοφία της επένδυσης στην οποία εστιάζει το ενδιαφέρον του ένα αμοιβαίο κεφάλαιο. Το μεγαλύτερο σφάλμα ενός επενδυτή είναι να τοποθετηθεί σε ένα προϊόν που δεν το γνωρίζει επαρκώς.

2 Να συνεκτιμήσω τους διάφορους κινδύνους της επένδυσης (όπως τον επενδυτικό, το συναλλαγματικό, τον πιστωτικό, τον κίνδυνο ρευστότητας κ.λπ.), καθώς επίσης και τον χρονικό ορίζοντά της, όπως μου τον προτείνουν οι διαχειριστές του αμοιβαίου κεφαλαίου.

3 Να ενημερωθώ για το ύψος των προμηθειών με το οποίο επιβαρύνομαι. Υπάρχουν τρεις κατηγορίες προμηθειών: προμήθεια εισόδου (πληρώνεται με την αγορά των μεριδίων), προμήθεια εξόδου (κατά τη ρευστοποίηση των μεριδίων) και προμήθεια διαχείρισης (προμήθεια για όσο χρονικό διάστημα είστε τοποθετημένοι στην επένδυση).

4 Αν και οι ιστορικές αποδόσεις ενός αμοιβαίου κεφαλαίου δεν επηρεάζουν τις μελλοντικές, καλό θα ήταν να συνεκτιμήσω τις αποδόσεις του Α/Κ σε βάθος χρόνου και κυρίως να τις συγκρίνω με το αν πήγε καλύτερα ή χειρότερα σε σύγκριση με το δείκτη αναφοράς (benchmark), δηλαδή με το δείκτη εκείνο με τον οποίο οι αποδόσεις του Α/Κ πρέπει να συγκρίνονται.

5 Να πληροφορηθώ για το χαρτοφυλάκιο στο οποίο επενδύει το αμοιβαίο κεφάλαιο, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να διαθέτει τοποθετήσεις χαμηλής εμπορευσιμότητας, ή να έχει ορισμένες θέσεις με τις οποίες ο επενδυτής διαφωνεί.

6 Το θετικό είναι ότι όλα αυτά τα στοιχεία μπορεί ο επενδυτής να τα πληροφορηθεί είτε από τον επενδυτικό του σύμβουλο, είτε ακόμη και μέσα από το Ιντερνετ, καθώς οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ) είναι υποχρεωμένες να τα δημοσιεύουν.