Ελευθεροτυπία - Ο σφαγέας της Σάμπρα βαφτίστηκε ειρηνιστής

«Ερωτηματικό», ΣΟΦΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ.

«Δύο μέτρα και δύο σταθμά»: αυτή η έκφραση χαρακτηρίζει θαυμάσια την κάλυψη, από τα μέσα ενημέρωσης, του εγκεφαλικού επεισοδίου του Ισραηλινού πρωθυπουργού Σαρόν, αν συγκριθεί με την αρρώστια και το θάνατο του πρώην προέδρου Αραφάτ, το Νοέμβριο του 2004. Η απώλεια του πρώτου θα αποτελούσε «απειλή για την ειρήνη», ενώ ο θάνατος του δεύτερου θα παραμέριζε ένα «εμπόδιο στην ειρήνη».

Παράδοξη εναλλαγή ρόλων. Ο Αμπού Αμάρ οδήγησε την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης από τον ένοπλο αγώνα, μερικές φορές τρομοκρατικό, για την εξαφάνιση του Ισραήλ, στον πολιτικό και διπλωματικό αγώνα, με στόχο να δημιουργηθεί το ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος.

Οσο για τον γηραιό στρατηγό, αυτός έλαβε μέρος σε όλους τους πολέμους του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου και του πολέμου του εποικισμού, του οποίου υπήρξε ο αρχιτέκτονας. Και συνέδεσε το όνομά του με μία σειρά σφαγές(1).

Τα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν συχνά τις σφαγές στη Σάμπρα και τη Σατίλα, τις οποίες διέπραξαν οι «Λιβανικές Δυνάμεις» με τη συνενοχή των ανδρών του, και πολύ πιο σπάνια τις άλλες σφαγές που διέπραξαν μόνο οι άνδρες του: Κίμπια (1953), πέρασμα της Μίτλα (1956), Λωρίδα της Γάζας (1971), χωρίς να ξεχνάμε την αιματηρή ανακατάληψη της Δυτικής Οχθης (2002).

Ναι, αλλά ο «μπουλντόζας» προσηλυτίστηκε ξαφνικά στην ειρήνη, με τη μονομερή αποχώρηση από τη Γάζα στο τέλος του καλοκαιριού του 2005. «Λάθος οπτικής», απαντά ο ισραηλινός ιστορικός Τομ Σεγκέβ, «δεν υπήρξε "νέος Σαρόν" που αποκαλύφθηκε στη δύση της ζωής του (...) γεμάτος πάθος για την ειρήνη. Ο Σαρόν παρέμεινε πιστός στον εαυτό του: ένας στρατηγός που βλέπει τους Παλαιστίνιους μέσα από το στόχαστρο του όπλου του και ο οποίος τους θεωρεί εχθρούς και όχι εταίρους»(2).

Για τον πρώην πρέσβη του Ισραήλ στο Παρίσι, Ελί Μπαρναβί, «η αρκετά εντυπωσιακή στροφή (...) στα σχόλια είναι περισσότερο εύγλωττη για τη σοβαρότητα κάποιων δημοσιογράφων παρά για την αντικειμενική εξέλιξη του πρώην πρωθυπουργού(3)».

Ο πόλεμος, έλεγε ο Κλάουζεβιτς, είναι «η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα»(4). Ο ισραηλινός πρωθυπουργός, άξιος κληρονόμος και του Γκουριόν και του Γιαμποτίνσκι, αντέστρεψε το γνωμικό. Οταν εκλέχθηκε στις αρχές του 2001, πίστευε ακόμα ότι «ο πόλεμος ανεξαρτησίας του 1948 δεν ολοκληρώθηκε(5)».

Αφού εφάρμοσε για δύο ολόκληρα χρόνια το συγκεκριμένο πρόγραμμα, σε πρώτο επίπεδο αναλαμβάνοντας τον πλήρη έλεγχο της Δυτικής Οχθης του Ιορδάνη, αναγκάστηκε, στη συνέχεια, να το θέσει σε εφαρμογή, για να αντιμετωπίσει δύο προκλήσεις, μία δομική και μία συγκυριακή.

Η τρίτη λύση

Οι δημογράφοι το προέβλεπαν: το «Μεγάλο Ισραήλ» θα έχει, σε λίγο χρονικό διάστημα, αραβική πλειονότητα κατοίκων. Φοβερό δίλημμα για το Ισραήλ, του οποίου ο Θεμελιώδης Νόμος το προσδιορίζει ως «εβραϊκό και δημοκρατικό»: ή θα ευνοήσει τον δεύτερο όρο και θα χάσει τον εβραϊκό χαρακτήρα, ή θα θελήσει να διατηρήσει τον εβραϊκό χαρακτήρα και δεν θα είναι δημοκρατικό. Για να αποφύγει την παγίδα, θα πρέπει είτε να αποδεχθεί δίπλα του ένα πραγματικό κράτος για τους Παλαιστίνιους είτε να τους εκδιώξει μαζικά.

Ο Σαρόν αποκλείει την πρώτη λύση και γνωρίζει ότι η δεύτερη είναι σήμερα ανεφάρμοστη.

*Φαντάστηκε λοιπόν, από το 1998, μία τρίτη λύση: το σχηματισμό στη Λωρίδα της Γάζας και στο μισό τμήμα της Δυτικής Οχθης του Ιορδάνη, που περιλαμβάνεται στο εσωτερικό του τείχους, τεσσάρων παλαιστινιακών θυλάκων, ενώ το Ισραήλ θα προσαρτήσει όλα τα υπόλοιπα εδάφη, ιδιαίτερα τα συγκροτήματα των οικισμών που συγκεντρώνουν το 80% των εποίκων.

Από εκεί ξεκίνησε η ιδέα της μονομερούς αποχώρησης από τη Γάζα, που ήταν χειρονομία χωρίς προηγούμενο, αλλά κυρίως ένα βήμα προς τη νέα μορφή ισραηλινής ηγεμονίας στην Παλαιστίνη. Ο ελιγμός ήταν στρατηγικός, περιλαμβάνει όμως και τακτική διάσταση.

*Ο Σαρόν τον ξεκινά το 2004, γιατί υπολογίζει την απομόνωσή του. Στο Ισραήλ κατ' αρχάς, του οποίου η κοινή γνώμη έχει κουραστεί και στη συνέχεια στο εξωτερικό.

*Στις 9 Ιουλίου το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποφασίζει ότι το τείχος είναι παράνομο και διατάσσει την κατεδάφισή του.

*Στις 20, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών εγκρίνει την απόφαση με 150 ψήφους υπέρ, 6 κατά και 10 αποχές. Ολα τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης υπερψηφίζουν την απόφαση, γιατί το 59% των πολιτών τους τοποθετεί το Ισραήλ επικεφαλής των κρατών που «απειλούν την ειρήνη στον κόσμο»(6).

Το Τελ Αβίβ φοβάται πιέσεις από την Ουάσιγκτον. Και το Κουαρτέτο (Ηνωμένα Εθνη, Ηνωμένες Πολιτείες, Ε.Ε. και Ρωσία) καλεί το Ισραήλ να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του «οδικού χάρτη», με το πάγωμα των εποικισμών να ανταμείβει την εκεχειρία που εξασφάλισε ο μπάς.

«Η ουσία του σχεδίου αποδέσμευσης (από τη Γάζα) είναι το πάγωμα της ειρηνευτικής διαδικασίας», θα εμπιστευτεί ο Ντοβ Βάισγκλας, ο στενότερος σύμβουλος του ισραηλινού πρωθυπουργού. «Οταν παγώνει κανείς την ειρηνευτική διαδικασία, εμποδίζει τη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους και τη συζήτηση για τους πρόσφυγες, τα σύνορα και την Ιερουσαλήμ (...). Η αποδέσμευση (...) αποτελεί τη δόση της φορμόλης που είναι απαραίτητη για να μην υπάρξει πολιτική διαδικασία με τους Παλαιστίνιους(7)».

*Δεκαέξι μήνες αργότερα, αυτή η ανάλυση φαίνεται ότι ήταν προφητική: το Κουαρτέτο σιωπά, και η Ευρωπαϊκή Ενωση φτάνει στο σημείο να κρύψει τη δική της έκθεση για την ισραηλινή προσάρτηση της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Με δύο λόγια, κανείς δεν ενοχλεί πια το Ισραήλ με τον «οδικό χάρτη»...

Ο «μάγος» Σαρόν

Ο ταχυδακτυλουργός πέτυχε. Η αποχώρηση των 8.000 εποίκων από τη Λωρίδα της Γάζας, η οποία σκηνοθετήθηκε κατά τρόπο εντυπωσιακό, υπνώτισε τον πλανήτη, ο οποίος στο εξής είναι τυφλός, κουφός και βουβός μπροστά στην τύχη των Παλαιστινίων. Ωστόσο, η οργάνωση «Η ειρήνη τώρα» εκτιμά ότι ο αριθμός των εποίκων αυξήθηκε κατά 6.100 σε σχέση με την περασμένη χρονιά, σ' ένα σύνολο που φτάνει τις 250.000 στη Δυτική Οχθη.

Η Δυτική Οχθη του Ιορδάνη θα κοπεί κυριολεκτικά στα δύο με τη διεύρυνση του οικισμού Μαάλε Αντουμίμ. Η κατασκευή του τείχους επιταχύνεται, καθώς περίπου το μισό έχει ολοκληρωθεί ή πρόκειται να ολοκληρωθεί, συμπληρώνοντας την περικύκλωση της Ανατολικής Ιερουσαλήμ(9).

Ο στρατός πολλαπλασιάζει τους βομβαρδισμούς και τις δολοφονίες, χωρίς να ξεχνά τους αποκλεισμούς και τις ταπεινώσεις στα 750 φυλάκια ελέγχου. Αλλά σιγή: τι σημασία έχει το διεθνές δίκαιο, οι αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, η εγκαθίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους στο σύνολο της Δυτικής Οχθης και στη Λωρίδα της Γάζας με πρωτεύουσα την Αν. Ιερουσαλήμ, εφόσον... η ειρήνη προχωρά;

Εδώ και καιρό η μεσανατολική πολιτική της Γαλλίας έχει ευθυγραμμιστεί με την πολιτική του Ισραήλ: στην ενοχοποιητική μνήμη του ρόλου του καθεστώτος του Βισί στη γενοκτονία των ναζί προστέθηκε σύντομα ο αγώνας ενάντια στον αραβικό εθνικισμό στο Αλγέρι, και, κατά συνέπεια, στο Κάιρο.

Ο Ντε Γκολ πραγματοποίησε στροφή κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου 1967, βέβαιος ότι το Ισραήλ έμελλε να «οργανώσει, στα εδάφη που κατέλαβε, την κατοχή, η οποία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς καταπίεση, καταστολή, εκδιώξεις. Και απέναντι σε αυτήν εκφράζεται μία αντίσταση, την οποία με τη σειρά της η κατοχή την χαρακτηρίζει ως τρομοκρατία».

Οι διάδοχοί του, ο Ζορζ Πομπιντού, ο Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εστέν και, ουσιαστικά, ο Φρανσουά Μιτεράν, επέμειναν σ' αυτή την «αραβική πολιτική», πεισμένοι ότι μόνο η αυτοδιάθεση των Παλαιστινίων θα έλυνε τον γόρδιο δεσμό.

Ο πρόεδρος Ζακ Σιράκ, ο οποίος ήταν αρχικά πιστός σε αυτό τον προσανατολισμό, ακολούθησε ξαφνικά έναν άλλο, αλλά για ποιο λόγο; Προφανώς, το κόκκινο χαλί που στρώθηκε, τον Ιούλιο του 2005, στα πόδια του Αριέλ Σαρόν, έως τότε ανεπιθύμητης προσωπικότητας, υλοποίησε τη στροφή. Ο ένοικος των Ηλυσίων δεν περίμενε, ουσιαστικά, τη φιλοξενία του Αριέλ Σαρόν για να πλέξει το εγκώμιο αυτού του «ανθρώπου της ειρήνης», με κάποια καθυστέρηση, είναι αλήθεια, σε σχέση με τον Τζορτζ Μπους.

Πέρα από τις υποκρισίες, εκείνο το οποίο εντυπωσιάζει κυρίως είναι η αντίθεση ανάμεσα στη θορυβώδη σιγή του Παρισιού για την καταπίεση στην Παλαιστίνη και την ολοένα και στενότερη συνεργασία του με το Τελ Αβίβ, η οποία ρυθμίζεται με αδιάκοπες ανταλλαγές επισκέψεων υπουργών και αξιωματούχων.

Η συμμετοχή δύο μεγάλων γαλλικών επιχειρήσεων, της Alstom και της Connex, στην κατασκευή του τραμ που συνδέει την Ιερουσαλήμ με τους οικισμούς -τους οποίους η Γαλλία θεωρούσε πάντοτε, παράνομους- του Πισγκάτ Ζεέβ και του Φρεντς Χιλ, αποτελεί απόδειξη σχιζοφρένειας. Και τι να πει κανείς για την επίσκεψη στο Παρίσι, τον περασμένο Δεκέμβριο, μετά από πρόσκληση του υπουργού Εξωτερικών Νικολά Σαρκοζί, του ισραηλινού υπουργού Δημόσιας Ασφάλειας Γκιντεόν Εζρά και του αρχηγού της ισραηλινής αστυνομίας Μοσέ Καραντί, για να εκθέσουν, σύμφωνα με την «Χαάρετζ», «στους γάλλους ομολόγους τους τα διδάγματα τα οποία άντλησαν από την καταστολή των διαδηλώσεων στη δική τους χώρα(10)»; Οι Γάλλοι, πρόσθετε πονηρά η εφημερίδα, «ενδιαφέρονται ζωηρά για τις γνώσεις των Ισραηλινών στο ζήτημα αυτό»...

Η Γαλλία ακολουθεί τις ΗΠΑ

Το διακύβευμα ξεπερνά προφανώς τη Μέση Ανατολή: ο Ζακ Σιράκ, πρωταγωνιστής, το 2003, των αντιτιθέμενων στον τυχοδιωκτισμό του προέδρου Μπους, συμβιβάζεται, από το 2005, μαζί του. Από το Αφγανιστάν έως το Ιράν, ακολουθεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη και προηγείται από αυτές - όπως στο λιβανο-συριακό ζήτημα. Και στο παλαιστινιακό ζήτημα; Υποθέτουμε ότι στη γεωπολιτική εγκατάλειψη αναμειγνύονται και πιο πολιτικάντικες εκτιμήσεις. Αναμφίβολα οι γάλλοι ηγέτες, με έμμονες ιδέες για τις εκλογικές ημερομηνίες, υποχωρούν λίγο ώς πολύ στον εκβιασμό ο οποίος, εδώ και πέντε χρόνια, παρουσιάζει οποιονδήποτε επικρίνει την πολιτική του Ισραήλ ως αντισημίτη(11). Εάν αυτές οι εκστρατείες δεν έχουν καμία επίδραση στην κοινή γνώμη, η πολιτική τάξη και η τάξη των μέσων ενημέρωσης αποδεικνύεται πιο ευαίσθητη απέναντί τους. Φτάνοντας στο σημείο να μεταμορφώσει έναν εγκληματία πολέμου σε άγιο...

(1) Βλέπε «Le General Sharon», «Elements pour une biographie», Editions de la Revue d'etudes palestiniennes, Παρίσι, 2001.

(2) «Le Monde», 12 Ιανουαρίου 2006.

(3) «Le Figaro», 13 Ιανουαρίου 2006.

(4) Σ.τ.Ε.: Καρλ Φον Κλάουζεβιτς (1780-1831). Πρώσος στρατηγός και θεωρητικός της στρατιωτικής τακτικής, γνωστός για το σύγγραμμα «Περί Πολέμου».

(5) «Haaretz», Τελ Αβίβ, 12 Απριλίου 2001.

(6) «Le Monde», 5 Νοεμβρίου 2003.

(7) Συζήτηση στη «Haaretz», 6 Οκτωβρίου 2004.

(8) www.peacenow.org.il

(9) Σύμφωνα με την ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Μπετσελέμ, σε σύνολο 681 χιλιομέτρων το 31% έχει κατασκευαστεί, το 16,5% είναι υπό κατασκευή και το 43% πρόκειται να κατασκευαστεί. Το υπόλοιπο 9,5% της χάραξης του τείχους δεν έχει αποφασιστεί ακόμη.

(10) «Haaretz», 12 Δεκεμβρίου 2005.

(11) Βλέπε «Les pompiers pyromanes de l' antisemitisme», «Le Monde diplomatique», Μάιος 2004.

*Δημοσιογράφος της «Le Monde diplomatique»